Günün böyük hissəsini ayaq üstə keçirən və ya uzun müddət hərəkətsiz qalan insanlarda ayaqlarda ağrı, şişkinlik və yorğunluq hissi tez-tez rast gəlinən simptomlardandır. Çoxları bu şikayətləri gündəlik yorğunluq və intensiv temp ilə izah etməyə çalışsa da, bəzən bu əlamətlər arxasında damar problemləri dayanır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, günün sonunda ayaqlarda ağırlıq, yanma, qıcolma və ayaq biləklərində şişlik kimi əlamətlər venoz dövran sistemindəki problemlərin erkən göstəriciləri hesab olunur.

Varikoz, ayaq venalarının genişlənməsi və damar klapanlarının funksiyasını tam yerinə yetirə bilməməsi nəticəsində yaranan dövran problemidir. Normal şəraitdə damar klapanları qanı ayaqlardan ürəyə doğru tək yönlü hərəkət etdirir. Klapanların zəifləməsi və ya funksiyasını itirməsi halında qan ayaqlarda yığılır, damar içi təzyiq artır və zamanla damarların genişlənməsi nəticəsində dəridə görünən damarlar əmələ gələ bilər. Genetik meyllik varikozun inkişafında mühüm rol oynayır. Bundan əlavə, uzun müddət ayaq üstə qalmaq, hərəkətsiz həyat tərzi, artıq çəki, hamiləlik və yaşlanma venoz çatışmazlığının riskini artıran faktorlardır. Xüsusilə masa arxasında çalışanlar və günün böyük hissəsini ayaq üstə keçirməli olanlarda bu problem daha çox görülür.

Varikoz xəstəliyində ən çox rast gəlinən şikayətlər arasında gün sonunda artan ayaq ağrısı, ağırlıq hissi, yanma, qıcolma və ayaq biləklərində şişlik yer alır. Həmçinin dəridə görünən damarlar, gecə qıcolmaları, qaşıntı və zamanla inkişaf edən dərinin rəng dəyişiklikləri də müşahidə oluna bilər. Bəzi xəstələrdə uzun müddət ayaq üstə qaldıqdan sonra dolğunluq hissi artır və istirahətlə şikayətlər azalır. Lakin gəzdikcə yaranan və istirahət ilə azalan ağrı bəzi hallarda arteriya xəstəliklərinin də göstəricisi ola bilər. Buna görə yürüyüş zamanı ayaqlarda ani şişlik, rəng dəyişməsi və ya istilik artışı kimi əlamətlər görünərsə, mütəxəssisə müraciət etmək vacibdir.

Damar xəstəliklərinin qiymətləndirilməsində ən çox istifadə olunan üsullardan biri Doppler ultrasonoqrafiyasıdır. Bu üsul sayəsində ayaq damarlarındakı qan axını, damar klapanlarının vəziyyəti və mümkün damar genişləmələri ətraflı şəkildə qiymətləndirilə bilər. Doppler həm venoz, həm də arteriya sisteminin qiymətləndirilməsinə kömək edərək doğru diaqnozun qoyulmasını təmin edir. Erkən dövrdə aparılan qiymətləndirmə xəstəliyin irəliləməsinin qarşısını almaq və uyğun müalicə planını müəyyən etmək baxımından mühüm rol oynayır.

Varikoz müalicəsi xəstəliyin dərəcəsinə, damar strukturlarına və xəstənin şikayətlərinə uyğun fərdi şəkildə planlanır. Bu gün bir çox xəstədə klassik cərrahi üsullar yerinə minimal invaziv texnikalar üstünlük təşkil edir. Lazer müalicəsi, genişlənmiş venaların içəridən bağlanmasını hədəfləyir. Miniflebektomi cilddə görünən varikoz damarlarının kiçik kəsiklər vasitəsilə çıxarılmasını təmin edir. Skleroterapiya isə xüsusilə nazik və səthi varikozlarda istifadə olunur və damar daxilinə tətbiq edilən xüsusi dərman vasitəsilə damar bağlanır.

Ayaqlarda yaranan ağrı və dövran şikayətləri çox vaxt gündəlik həyatın bir hissəsi kimi görünə bilər, lakin bu əlamətlər bəzən damar sağlamlığı ilə bağlı vacib göstəricilərdir. Erkən qiymətləndirmə və uyğun müalicə planlaması həm şikayətlərin nəzarətdə saxlanmasına, həm də həyat keyfiyyətinin qorunmasına kömək edə bilər.

Aydın