Luiziananın (ABŞ) bataqlıq ərazilərində 5 400 il yaşı olan monumental Uotson-Breyk kurqan kompleksi aşkar edilib. Bu tapıntı arxeoloqların qədim tikinti işləri ilə bağlı təsəvvürlərini dəyişib.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə “Daily Galaxy” yazır.

Məlumata görə, Uotson-Breyk ovçu-yığıcı icmaların ən qədim Misir piramidalarından təxminən 2 min il əvvəl monumental landşaft yaratdığını göstərir. Buradakı torpaq tikililəri onilliklər ərzində ağacların, köklərin və bataqlıq bitkilərinin altında demək olar ki, görünməz qalıb.

Arxeoloji abidənin tarixçəsi 1981-ci ildə başlayıb. Həmin vaxt həvəskar arxeoloq Reka Cons ərazidə üzə çıxan bir neçə formanın təbii mənşəli olmaq üçün həddindən artıq nizamlı göründüyünü müşahidə edib. Meşə təsərrüfatı işləri nəticəsində ərazinin bir hissəsi təmizləndikdən sonra o, dairəvi şəkildə yerləşən və tirələr vasitəsilə bir-birinə bağlanan 11 kurqan aşkar edib.

Bu tapıntı Luizianadakı digər qədim torpaq tikililərini araşdıran arxeoloq Co Saundersin də diqqətini çəkib. Həmin dövrdə “Poverty Point” regionun ən qədim iri kurqan komplekslərindən biri hesab olunurdu. Lakin Uotson-Breyk insan fəaliyyətinin daha erkən mərhələsinin mövcudluğunu ortaya qoydu.

1990-cı illərdə aparılan radiokarbon analizləri kompleksin təxminən eramızdan əvvəl 3400-cü ildə inşa edildiyini və təxminən dörd əsr ərzində inkişaf etdiyini göstərib. 1997-ci ildə dərc olunan araşdırmalardan birində Uotson-Breykin Şimali Amerikada məlum olan digər torpaq hasarlı kurqan komplekslərindən 1900 il daha qədim olduğu bildirilirdi.

Bundan əlavə, alimlər kurqanların altındakı torpağın qəsdən sıxlaşdırıldığını müəyyən ediblər. Bu üsul tikililərin minilliklər ərzində qorunub saxlanmasına kömək edib. Tədqiqatçılar həmçinin müəyyən ediblər ki, inşaatçılar yeni kurqanlar və onları birləşdirən tirələr əlavə etməzdən əvvəl kompleksin ayrı-ayrı hissələrini ətraf landşafta uyğun şəkildə düzləndiriblər.

Nəşrin məlumatına görə, Uotson-Breykin ən böyük kurqanının hündürlüyü təxminən 7,6 metr olub. Arxeoloqların hesablamalarına əsasən, kurqanların və tirələrin inşasına təxminən 100 min iş saatı sərf edilib.

Uotson-Breyk kompleksini kim inşa edib?

Nəşrin yazdığına görə, Uotson-Breyk abidəsinin inşaatçıları Evans mədəniyyətinə aid olublar. Bu, köçəri həyat tərzi sürən, ovçuluq, balıqçılıq və təbii resursların toplanması ilə məşğul olan qədim paleo-hinduların icması idi.

Arxeoloji məlumatlar göstərir ki, abidədən su ehtiyatlarından istifadə edən və müxtəlif bitkiləri toplayan icmalar yararlanıb. Alimlər həmçinin müəyyən ediblər ki, yerli sakinlər sonradan Şimali Amerikanın şərqində ilk əhliləşdirilən bitki növlərindən birinə çevrilən bitkiləri də toplayırdılar.

Uotson-Breykdə aşkar edilən artefaktlar arasında ox ucluqları, ov alətləri, heyvan qalıqları, molyusk qabıqları, yemək hazırlanmasında daş kimi istifadə olunan çınqıllar, kömürləşmiş toxumlar və ilkin keramika nümunələri ola biləcək bişmiş gil əşyalar var.

Nəşr vurğulayır ki, bu abidə monumental memarlığın yalnız daimi yaşayış məntəqələrinin və əkinçiliyin inkişafı ilə əlaqəli sosial iyerarxiyaların meydana çıxmasından sonra yarandığı barədə ənənəvi təsəvvürü təkzib edib.

Uotson-Breyk köçəri icmaların da kollektiv fəaliyyət vasitəsilə genişmiqyaslı tikinti işlərini koordinasiya edə bildiyini göstərib.

Aydın