ABŞ-da aparılan yeni araşdırmada insan beynində qərarvermə prosesinin vahid “qərar mərkəzi” tərəfindən idarə olunması ilə bağlı ənənəvi yanaşma müzakirəyə çıxarılıb.
Qaynarinfo xəbər verir ki, araşdırma müəlliflərinin fikrincə, insanın qərar verməsi yalnız əvvəlcə məlumatı qəbul etmək, sonra düşünərək qərar çıxarmaq və sonda hərəkət etməkdən ibarət xətti proses kimi izah olunmaya bilər.
ABŞ-ın İndiana Universitetinin Psixologiya və Beyin Elmləri Departamentinin professoru Tom Ceyms bildirib ki, beyində duyğu və hərəkət proseslərinin konkret neyroloji əsasları olsa da, onların arasında ayrıca və müstəqil “qərarvermə mərkəzi”nin mövcudluğu fikri kifayət qədər əsaslandırılmaya bilər.
Onun sözlərinə görə, insan davranışlarının formalaşmasında beyinlə yanaşı, bədən və ətraf mühitin qarşılıqlı təsiri də nəzərə alınmalıdır:
“Qərar vermək gündəlik həyatı və davranışları izah etmək üçün faydalı anlayış olsa da, beynin daxilində bu prosesi idarə edən vahid qərar mərkəzinin olduğunu düşünmək doğru olmaya bilər”.
Ceyms yanaşmasını sadə robot sistemləri ilə izah edib. O bildirib ki, yalnız ətraf mühiti qavrayaraq hərəkət edən robot belə kənardan baxıldıqda sanki şüurlu şəkildə qərar qəbul edirmiş kimi görünə bilər.
“Bu robotun daxilində ayrıca qərar mexanizmi yoxdur. O, ətrafını qavrayır və buna uyğun hərəkət edir. İnsan davranışlarının da müəyyən hallarda mərkəzləşdirilmiş idarəedici olmadan, duyğu və hərəkət sistemlərinin qarşılıqlı təsiri nəticəsində formalaşa biləcəyi ehtimal olunur”.
Araşdırma müəllifləri hesab edirlər ki, insan davranışlarını yalnız beyindəki hipotetik “mərkəzi idarəedici” ilə izah etmək kifayət etməyə bilər.
Onların fikrincə, gələcək tədqiqatlarda zehni proseslərlə yanaşı, bədənin və ətraf mühitin davranışların formalaşmasına mümkün təsiri də daha geniş şəkildə araşdırılmalıdır.
Günay
Şərhlər