Qlobal istiləşmənin nəticələri artıq dağıdıcı xarakter alıb.
Qaynarinfo xəbər verir ki, “Tagesschau” nəşrinin məlumatına görə, dünya, demək olar ki, şübhəsiz, razılaşdırılmış 1,5°C həddini aşacaq. Bununla belə, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT) iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə müəyyən irəliləyişlərin əldə olunduğunu vurğulayır. Ancaq qətiyyətli addımlar atmaq üçün vaxt getdikcə azalır.
“Ən yaxşı halda, qlobal istiləşmə sənayeləşmədən əvvəlki dövrlə müqayisədə 1,5°C-dən çox olmamalıdır. Dünya ictimaiyyəti 2015-ci ildə Parisdə keçirilən iqlim konfransında məhz bu həddə riayət etmək barədə razılığa gəlib. Lakin on ildən artıq vaxt keçdikdən sonra BMT-nin baş katibi Antonio Quterreş bu məqsədə çatmağın, böyük ehtimalla, mümkün olmayacağını bildirir”, deyə məqalədə qeyd olunur.
Onun sözlərinə görə, iqlim dəyişikliyinin nəticələri artıq fəlakətlidir. Ölümcül daşqınlar, son dərəcə güclü istilik dalğaları, genişmiqyaslı meşə yanğınları, insan tələfatı, iqtisadiyyatın iflic olması və bərabərsizliyin dərinləşməsi bu nəticələr sırasındadır.
“Bunun üçün ən az məsuliyyət daşıyan insanlar ilk növbədə və ən çox əziyyət çəkirlər”, deyə Quterreş vurğulayıb. Buna görə də temperaturun 1,5°C həddini aşması mümkün qədər cüzi olmalıdır.
İstixana qazlarının emissiyaları hər il artır
BMT-nin Ətraf Mühit Proqramının (UNEP) hesabatına əsasən, qlobal istiləşmənin əsrin ortalarına qədər bu həddi cəmi bir neçə onda bir dərəcə aşaraq 1,7–1,8°C səviyyəsində qalması üçün istixana qazlarının qlobal emissiyaları 2035-ci ilə qədər 2025-ci illə müqayisədə hər il 6%-dən çox azaldılmalıdır.
Reallıqda isə emissiyalar ildən-ilə artmaqda davam edir. Bunun əsas səbəbi kömür, neft və qazın yandırılmasıdır.
Bununla yanaşı, UNEP-in rəhbəri İnqer Andersen son illərdə əldə olunan nəticələrin istixana qazı emissiyalarının azaldılmasının hələ də mümkün olduğunu göstərdiyini bildirir.
Onun sözlərinə görə, Paris İqlim Sazişinin qəbulundan bəri dünyada bərpa olunan enerji mənbələrinin gücü və elektrik enerjisi istehsalı gözləniləndən üç dəfə daha sürətlə artıb. Xüsusilə, fotoelektrik qurğular da daxil olmaqla, günəş enerjisinin inkişafı proqnozlaşdırılandan yeddi dəfə sürətli olub. Eyni zamanda, elektrik enerjisi istehsalında kömürdən istifadənin artım tempi gözləniləndən aşağı qalıb.
“Emissiyalar arasındakı fərq siyasi liderlik çatışmazlığına çevrilib”
Hesabatda bildirilir ki, vəziyyəti dəyişməyin ən səmərəli yolu qətiyyətli siyasət yürütməkdir. Lakin hökumətlər əvvəlki qaydada fəaliyyət göstərməyə davam etsələr, əsrin sonuna qədər qlobal istiləşmə 2,8°C-yə çata bilər.
Ölkələrin iqlim planlarında üzərinə götürdükləri hətta iddialı öhdəliklər belə temperatur artımını yalnız 2,1°C səviyyəsində məhdudlaşdırmağa imkan verəcək.
“Emissiyalar arasındakı fərq indi siyasi liderlik çatışmazlığına çevrilib. Dünya bu problemi aradan qaldırmaq üçün vaxtını və bəhanələrini tükəndirir”, deyə Quterreş bildirib.
Onun sözlərinə görə, hökumətlər daha qətiyyətli tədbirlər görməli və daha sürətli hərəkət etməlidirlər.
İqlim konfransı
Növbəti addımları razılaşdırmaq üçün yeni imkan artıq bir neçə həftə sonra Türkiyənin Antalya şəhərində keçiriləcək BMT-nin İqlim Dəyişikliyi üzrə 31-ci Konfransında yaranacaq.
Tədbirə ev sahibliyi edəcək Türkiyə tərəfi konfrans başlamazdan əvvəl ölkələri elektrikləşdirmə üzrə qlobal məqsəd müəyyənləşdirmək barədə razılığa gəlməyə çağırıb.
Ekoloji təşkilatlar bu təşəbbüsü hazırkı formasında tənqid edirlər. Onların fikrincə, belə bir məqsəd müəyyənləşdirmək məqsədəuyğundur, lakin bu, külək və günəş enerjisi də daxil olmaqla, təmiz elektrik enerjisi istehsalının inkişafı ilə əlaqələndirilməlidir.
Digər mühüm məsələ sənayeləşmiş ölkələrin inkişaf etməkdə olan dövlətlərdə iqlim dəyişikliyindən qorunma və onun nəticələrinə uyğunlaşma tədbirlərini maliyyələşdirib-maliyyələşdirməməsi və bunun hansı şərtlərlə həyata keçirilməsidir.
Son günlər İspaniyanın Valensiya şəhərində baş verən daşqınlar da iqlim dəyişikliklərinin nəticələrini əyani şəkildə nümayiş etdirir. Bu hadisələr BMT-nin hesabatında təsvir olunan problemləri bir daha gündəmə gətirir.
İqlim sammiti ərəfəsində BMT-nin baş katibi dünya ölkələrini tədbirlərin görülməsini gecikdirməməyə çağırıb.
“Temperaturun hər bir kiçik artımı əhəmiyyətlidir. Hər gecikən il vəziyyəti düzəltməyi daha da çətinləşdirir. Gəlin, bu fərqi elə indi aradan qaldıraq”, deyə Quterreş vurğulayıb.
Aydın
