Alimlər Maya əlyazmasını araşdıraraq onların Günəş tutulmalarını bu qədər dəqiq proqnozlaşdırmasının sirrini açıblar. Bu nəticə müasir tarix və elm anlayışını yenidən dəyərləndirməyə səbəb olur.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə Futura-sciences.com yazıb.

Beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu nəhayət çoxəsrlik bir suala cavab tapıb: Mayalılar Günəş tutulmalarını necə proqnozlaşdırırdı. Məlum olub ki, bu, təsadüf deyil, mürəkkəb hesablamalar sisteminin nəticəsidir. Bu sistem riyazi metodları kosmoloji ideyalarla birləşdirirdi.

Öz dövrünü qabaqlayan sivilizasiya

Mayalılar ən bilikli qədim sivilizasiyalardan biri hesab olunur. Onların bilik yanaşması təbiətin sistemli müşahidəsinə və simvolik düşüncəyə əsaslanırdı. Onların elmi təcrübəsi empirik, dəqiq və olduqca yüksək səviyyədə inkişaf etmiş idi.

Bu biliklərin ən mühüm nümunələrindən biri Drezden kodeksidir — Kolumbdan əvvəlki dövrə aid nadir əlyazma. Bu, bu günə qədər qorunub qalmış yalnız dörd Maya kodeksindən biridir.

Bu kitab ağac qabığından hazırlanmış 39 səhifədən ibarətdir və heroqliflər və illüstrasiyalarla zəngindir. O, klassik Maya dövrünə (e.ə. 250–900) qədər uzanan bilikləri özündə cəmləyir və maya riyaziyyatı və astronomiyası haqqında mühüm məlumat mənbəyi sayılır.

Drezden kodeksindən səhifə

Bir əsrdən artıqdır ki, bu kodeks xüsusilə tutulmalarla bağlı astronomik cədvəllərinə görə tədqiqatçıların diqqətini cəlb edir. Yeni araşdırma bu sirli cədvəllərə dair anlayışı xeyli dəyişib.

Əvvəllər mövcud olan fərziyyələrin əksinə olaraq, müəyyən edilib ki, Mayalılar bu cədvəlləri Günəş tutulmalarını birbaşa proqnozlaşdırmaq üçün hazırlamırdılar. Əksinə, tutulmalar daha geniş təqvim dövrlərinin yan məhsulu kimi ortaya çıxırıb.

İki fərqli dövr sistemi elə şəkildə birləşdirilirdi ki, onlar üst-üstə düşürdü və bunun nəticəsində yazıçılar tutulmaların vaxtını dəqiq müəyyən edə bilirdilər. Bu, məqsədli proqnozdan çox, sistemin daxili uyğunluğundan yaranan bir "nəticə effekti” idi.

Maya elminin mürəkkəbliyi

Tədqiqat həmçinin Mayalıların proqnozlarının niyə əsrlər boyu dəqiqliyini qoruduğunu da izah edir. Onlar hər yeni dövrü sıfırdan başlamaq əvəzinə, üst-üstə düşən cədvəllərdən istifadə edirdilər. Bu yanaşma kiçik astronomik uyğunsuzluqları düzəltməyə imkan verirdi.

Bu kəşf Maya elminin nə qədər mürəkkəb olduğunu göstərir. Onların bilik sistemi təkcə müşahidələrdən ibarət deyildi, həm də hesablamalar və kosmoloji simvolikanı birləşdirən inteqrasiya olunmuş elmi sistem idi. Drezden kodeksi həm elmi, həm də dini mətn kimi çıxış edirdi: eyni zamanda təqvim, astronomik müşahidə kitabçası və ritual sənəd.

Tədqiqatçılar belə nəticəyə gəliblər ki, Mayalılar sadəcə astronomlar deyil, həm də düşüncə sistemi bu gün belə alimləri heyrətləndirən mütəfəkkirlər idi.

Aydın