Adətən ulduzun partlaması ona ən yaxın planetlərin məhvinə səbəb olur. Lakin alimlərin müəyyən etdiyinə görə, pulsar kimi tanınan güclü maqnit sahəsinə malik, sürətlə fırlanan neytron ulduzlarının cazibə qüvvəsi bəzən planetlərin ikinci nəsildə formalaşması üçün kifayət qədər maddə toplaya bilər.

"İkinci nəsil planetlər olduqca nadir hallarda rast gəlinir və ağ cırtdanın ətrafında onlardan birinin aşkarlanması tamamilə gözlənilməz idi", deyə Uorvik Universitetinin astronomu, yeni tədqiqatın həmmüəllifi Ceymi Uilyams bildirib.

Nəşrin məlumatına görə, ulduz çökərək ağ cırtdana çevrildikdə onun cazibə qüvvəsi çox vaxt mövcud planetlərdən elementləri özünə çəkir. Bu elementlər daha sonra dəmir və silisium kimi qayalı süxurların adi komponentlərinin mövcudluğuna işarə edən kiçik kimyəvi izlər rolunu oynayır.

Lakin Uilyams və həmkarları HS 0209+0832-ni araşdırarkən daha fərqli atmosfer aşkar ediblər. Atmosfer mis, sink və niobium kimi daha ağır elementlərlə zəngin olub. Xüsusilə niobiumun ağ cırtlandakı miqdarı Günəşdə müşahidə ediləndən 1000 dəfədən çox olub.

"Bu, adi birinci nəsil planetdə olmamalı olan kimyəvi imzadır. Bu da bizə göstərdi ki, bu yeni planet başqa bir şeydir", deyə Viskonsin-Medison Universitetinin astronomu və tədqiqatın həmmüəllifi Nikolas Stoun vurğulayıb.

Bundan əlavə, NASA-nın "Transiting Exoplanet Survey Satellite" peykindən toplanan məlumatlar hər 4,4 gündən bir təkrarlanan zəif parlaqlıq siqnalını göstərib. Bu, ölü ulduzun ətrafında sıx və qabarma qüvvələri ilə bağlı orbitdə yerləşən, təxminən Yupiter ölçüsündə qaz nəhənginə uyğun gəlir.

"HS 0209+0832 ətrafındakı planetdə diqqətçəkən məqam onun başqa yerdən gələn planet və ya sistemin yaranmasından sağ çıxmış qalıq olmamasıdır. Müəyyən mənada bu sistem köhnə dünyanın təməlindən istifadə edərək yeni bir dünya yaradıb", deyə tədqiqatın həmmüəllifi, Uorvik Universitetinin astrofiziki Boris Qensike deyib.

Yeni planet necə yarana bilərdi?

Alimlərin fikrincə, HS 0209+0832 sistemində yeni planetin formalaşması üçün, ehtimal ki, maddəni kosmosa səpələnmədən əvvəl yenidən orbitə qaytara biləcək yoldaş ulduz lazım olub.

Əgər bu fərziyyə təsdiqlənərsə, astronomlar ölü ulduzların ətrafında dövr edən digər ikinci nəsil planetləri axtarmaq üçün yeni üsul əldə edə bilərlər.

Günəş super-Yer ölçüsündə planeti "udmuş" ola bilər

Əvvəllər alimlər milyardlarla il əvvəl gənc Günəşin kütləsi Yerdən təxminən 5-10 dəfə çox olan planetləri udmuş ola biləcəyini açıqlayıblar.

Tədqiqatçılar açıq mənbəli moduldan istifadə edərək geniş nəzəriyyələr spektri çərçivəsində ulduzların təkamülünü modelləşdirib və bu gün müşahidə etdiyimiz Günəşin yaranmasına gətirib çıxara biləcək müxtəlif akkresiya ssenarilərini araşdırıblar.

Ən uyğun model milyardlarla il əvvəl Günəşin "super-Yer kütləsinə" malik planeti udmasını nəzərdə tutan fərziyyə olub. Hesablamalar Günəşin daxili quruluşu və tərkibindəki litiumla bağlı məlum ölçmələrlə də uyğunlaşıb.

Aydın