Alimlər belə qənaətə gəliblər ki, sağlamlıq üçün qidaların emal səviyyəsindən daha çox onların ümumi qida dəyəri əhəmiyyət daşıyır. Araşdırmaya görə, sağlam qidalanma müxtəlif xəstəliklərin riskini azaldır, qeyri-sağlam qidalanma isə bu riski artırır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "EurekAlert” məlumat yayıb.

Harvard Universitetinin T.H. Çan adına İctimai Səhiyyə Məktəbinin qidalanma kafedrasının postdoktoral tədqiqatçısı Syaoven Van bildirib ki, yüksək dərəcədə emal olunmuş bir çox məhsulun qida dəyəri aşağı olsa da, emal prosesinin özü avtomatik olaraq zərərli hesab edilə bilməz.

Onun sözlərinə görə, insanlar diqqəti ilk növbədə qidanın ümumi keyfiyyətinə yönəltməlidirlər.

Tam taxıl məhsulları, meyvə, tərəvəz, qoz-fındıq, paxlalılar və faydalı bitki yağları ilə zəngin bitki mənşəli qidalanma rasionuna müəyyən emal olunmuş məhsullar daxil olsa belə, sağlamlıq üçün faydalıdır.

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, yüksək dərəcədə emal olunmuş məhsulların əksəriyyətində əlavə şəkər, natrium və təmizlənmiş karbohidratların miqdarı çox olur. Buna görə də bu məhsulların həddindən artıq istehlakı qidalanmanın keyfiyyətinin aşağı olması ilə əlaqələndirilir.

Bununla yanaşı, vitamin və minerallarla zənginləşdirilmiş səhər yeməyi yarmaları, tam taxıl məhsulları, konservləşdirilmiş lobya və bitki mənşəli süd məhsulları kimi bəzi emal olunmuş qidalar orqanizmi lif, antioksidantlar və digər faydalı maddələrlə təmin edə bilər.

Araşdırma zamanı alimlər qidalanmanın ümumi keyfiyyəti ilə məhsulların emal səviyyəsini bir-birindən ayırmağa çalışıblar. Bunun üçün 1980-ci illərdən 2020-ci illərə qədər ABŞ-də 200 mindən çox yetkin şəxsin iştirak etdiyi üç genişmiqyaslı tədqiqatın məlumatları təhlil olunub.

İştirakçıların qidalanma rasionu dörd qrupa bölünüb:

* sağlam və yüksək dərəcədə emal olunmuş bitki mənşəli qidalar (tam taxıllı səhər yeməyi yarmaları, zənginləşdirilmiş bitki südü, bitki mənşəli yoqurt, tam taxıllı çörək və konservləşdirilmiş meyvələr);

* sağlam və minimal emal olunmuş qidalar (yulaf sıyığı, təzə meyvə, qoz-fındıq, kinoa salatı, zeytun yağı və mərci şorbası);

* qeyri-sağlam və yüksək dərəcədə emal olunmuş qidalar (fastfud məhsulları, kartof fri, qazlı içkilər, qablaşdırılmış desertlər və yüksək dərəcədə emal olunmuş qəlyanaltılar);

* qeyri-sağlam və minimal emal olunmuş qidalar (ağ düyü, meyvə şirələri, kartof və təmizlənmiş unla hazırlanmış ev şirniyyatları).

Araşdırma dövründə iştirakçıların təxminən yarısında ürək-damar xəstəlikləri və ya 2-ci tip şəkərli diabet inkişaf edib, yaxud onlar vəfat ediblər.

Nəticələr göstərib ki, bu risklər əsasən qidalanmanın ümumi keyfiyyətindən asılı olub. Sağlam qidalanan şəxslərdə risk daha aşağı, qeyri-sağlam qidalananlarda isə daha yüksək qeydə alınıb. Eyni zamanda, hər iki qrup daxilində qidaların yüksək və ya minimal emal olunması risk göstəricilərinə ciddi təsir göstərməyib.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, sağlamlığa təsir edən əsas amil ayrı-ayrı hallarda istehlak olunan zərərli qidalar deyil, insanın gündəlik qidalanma vərdişləridir. Onların fikrincə, uzunmüddətli perspektivdə təzə və mümkün qədər az emal olunmuş məhsullara üstünlük vermək daha faydalıdır. Bununla yanaşı, kolbasa, paştet və digər emal olunmuş ət məhsullarının müntəzəm və həddindən artıq istehlakı sağlamlıq üçün zərərli hesab olunur.

Aydın