Vintage üslubu mahiyyət etibarilə zamanla münasibətdir. Bu üslub boğuq rəng palitrasının estetikasından daha böyük məna daşıyır. Bu üsluba maraq göstərən insanlar sadəcə köhnə geyimlərlə maraqlanmırlar. Onları keçmişə aid bəzi əşyaların müasir trendlərdən daha əhəmiyyətli görünən keyfiyyət, dərinlik və ya tarix daşıması ideyası cəlb edir.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə “Parade” yazıb.
Bu, “vintage üslubunun psixologiyası”nın bir hissəsidir və burada nostalji böyük rol oynayır. Araşdırmalar göstərir ki, nostalji sosial mənsubiyyət hissini, həyatın mənasını dərk etməni və müsbət emosiyaları gücləndirə bilər.
Bu, köhnə uşaq fotoalbomunu vərəqləyərkən və ya yeniyetməlik illərindən sevimli melodiyanı eşidərkən yaşadığınız hissə bənzəyir.
“İnsan 1970-ci illərin siluetinə və ya sanki başqa bir dövrdən gəlmiş rəng palitrasına meyl edəndə, çox vaxt müasir dövrün hər zaman təqdim edə bilmədiyi dərinlik və davamlılıq hissini axtarır”, – “Rəngin sirləri: bizə heç vaxt öyrədilməyən yeganə universal dili araşdırmaq” kitabının müəllifi Mişel Lyuis bildirib.
Geyimdə rəng psixologiyası da vintage üslubunun cəlbediciliyini izah edə bilər. “Köhnə ruh” adlandırılan və retro obrazlara meyl edən insanlarda müəyyən çalarlar digərlərindən daha çox önə çıxır.
“Vintage estetikası ilə əlaqələndirilən rənglər – boğuq, solğun, bir qədər köhnəlmiş çalarlar – parlaq müasir analoqlarından onları fərqləndirən xüsusi psixoloji xüsusiyyətə malikdir. Onlar sanki nələrisə yaşayıb keçirmiş kimi görünürlər. Dərinliyi, tarixi və məzmunu yenilikdən daha üstün tutan insanlar üçün bu xüsusiyyət inanılmaz dərəcədə cəlbedicidir”, – o deyib.
“Köhnə ruh” nədir – psixoloji tərif
Lyuis qeyd edir ki, “köhnə ruh” klinik termin deyil, “lakin bu ifadə müxtəlif sistemlərdə yaxşı sənədləşdirilmiş şəxsiyyət profilləri qrupuna kifayət qədər dəqiq uyğun gəlir”. Buraya “Böyük beşlik” və Enneaqram daxildir.
“Böyük beşlik” şəxsiyyət modelində “köhnə ruhlar” adətən “Təcrübəyə açıqlıq” şkalasında yüksək nəticə göstərirlər. Bu xüsusiyyət altı fərqli aspekti əhatə edir: aktiv təxəyyül, estetik həssaslıq, daxili hisslərə diqqət, intellektual maraq, müxtəlif ideyalara üstünlük vermək və ümumi qəbul edilmiş fikirləri şübhə altına almağa hazır olmaq”, – o bildirib.
Bu arada, Karl Yunqun əsərləri əsasında hazırlanmış Mayers-Briggs sistemində “köhnə ruhlar” adətən introvert-intuitiv tiplər ətrafında qruplaşır:
* INFJ (“Müdafiəçi”)
* INFP (“Vasitəçi”)
* INTJ (“Memar”)
* ISFP (“Macəraçı”)
“Enneaqram sistemində “köhnə ruhlar” ən təbii şəkildə Tip 4 – “İndividualist” ilə uyğun gəlir. Bu, sistemlərdən hər hansı birində “köhnə ruh” anlayışına ən birbaşa uyğun gələn şəxsiyyət tipidir. Dördləri gözəllik, dərinlik, səmimiyyət və məna cəlb edir və onlar ən təbii şəkildə introvert-intuitiv tiplər – INFJ, INFP, INTJ və ISFP ətrafında qruplaşırlar”, – Lyuis qeyd edib.
Bütün bunları nəzərə alaraq, o, “köhnə ruhların” ümumi şəxsiyyət xüsusiyyətlərini belə sıralayıb:
* Münasibətlərdə genişlikdən daha çox dərinliyə üstünlük vermək
* Fəlsəfə, tarix, incəsənət və “həqiqətən hansısa nəticəyə aparan söhbətlərə” maraq
* Dünyanı düşünərək və tələsmədən dərk etməyə meyl
* Enerjili və sürətli şəkildə prosesə qoşulma tələb edən vəziyyətlərdə sakit və ya təmkinli olmaq
* Tək qalmaqdan səmimi rahatlıq duymaq (“bu, təcrid deyil, özünlə rahat olmaqdır”, – Lyuis dəqiqləşdirir)
* Həqiqətə bağlılıq
* Danışıqda nəciblik
* Səbir
* Dərinliyə fokuslanmaq
“Köhnə ruhların” ən çox geyindiyi 5 rəng
Bəs “köhnə ruhlar” hansı rənglərdən istifadə edirlər? Lyuis bildirir ki, daxilən “vintage” xarakterə malik insanı bir neçə çalarla, xüsusilə də bu beş rənglə tanımaq mümkündür.
1. Boğuq bordo və tünd qırmızı – dərinlik və düşüncə rəngləri
Lyuis qeyd edir ki, bordo və tünd qırmızı (marun) qırmızı rəngin əsas dalğa xüsusiyyətlərinə – güc, ehtiras və aktivliyə malikdir. Eyni zamanda onlar dərinliyə sahibdir və o qədər də parlaq deyil. Bu da qırmızının təcili xarakterini yumşaldaraq boğuq bordo və tünd qırmızı rənglərə daha düşüncəli və təmkinli cazibə verir.
“Parlaq qırmızı dərhal reaksiya tələb edirsə, boğuq bordo düşünməyə dəvət edir. O, anın hərarətini deyil, təcrübənin ağırlığını daşıyır”, – o izah edib.
Onun sözlərinə görə, bir çox mədəniyyətdə tünd qırmızı və bordo çalarları tarixən elmi və mənəvi nüfuzla əlaqələndirilib. Burada dini liderlərin geyimlərini, akademik mantiyaları və kitabxanaları xatırlamaq kifayətdir.
“Bu dərinlik və məna dünyasında özünü parlaq və sürətlə dəyişən müasir dövrdəkindən daha rahat hiss edən “köhnə ruhlar” üçün bordo və tünd qırmızı həqiqətən də uyğun rənglərdir. Onlar dərinliyə fokuslanırlar”, – o bildirib.
2. Zeytun və adaçayı yaşılı – əsas “torpaqlayıcı” çalarlar
Lyuis qeyd edir ki, zeytun və adaçayı yaşılı boğuq, torpaq tonlu yaşıl çalarlardır. Lakin onların xüsusiyyətləri müəyyən qədər fərqlənir. Onun sözlərinə görə, adaçayı yaşılı boz alt tona malikdir və bu, onu iki rəng arasında daha geniş yayılmış çalara çevirir.
Bu rəng sakit və dinc atmosfer yarada bilər. Zeytun yaşılı isə isti sarı alt tona malikdir və Lyuis onu “daha torpaq tonlu və sabitləşdirici” rəng kimi təsvir edir. Bu rəng “dəbli olmaqdan daha çox qədim təsir bağışlayan dözümlülük, dayanıqlılıq və təbiət dünyası ilə əlaqə” hissi yaradır.
““Köhnə ruhlar” üçün hər iki çalar eyni səbəbdən olduqca cəlbedicidir: onlar özlərini nümayiş etdirmirlər. Sadəcə mövcuddurlar və bundan sonra da mövcud olacaqlar. Parlaq, açıq rəng diqqət tələb edir və enerjini xaricə yönəldir. Zeytun və adaçayı yaşılı isə öz mövqeyini sakitcə qoruyur – “köhnə ruhlar” adətən dünyada məhz belə hərəkət edirlər”, – o deyib.
3. Boğuq qızılı – müdriklik rəngi
Qızılı müdrikliyi simvolizə edən rənglərdən biridir. Lyuis qeyd edir ki, əsrlər boyu müxtəlif sivilizasiyalarda bu rəng bilik və mənəvi dərinliklə əlaqələndirilib.
O əlavə edir ki, Yunqun Ruhani Elmlər Mərkəzinin məlumatlarına əsasən, Karl Yunq qızılı rənglə intuitiv funksiya arasında birbaşa əlaqənin olduğunu bildirib.
“Dərinliyi intuisiya, düşüncə və toplanmış təcrübənin birləşməsindən qaynaqlanan “köhnə ruhlar” üçün boğuq qızılı mövcud olan ən səmimi rənglərdən biridir. Bu, parlaq və gözqamaşdırıcı qızılı deyil, dəyərinin zamanla qazanıldığı təsiri bağışlayan daha dərin, isti çalardır. Bu, zamanın sınağından çıxmış şeylərin rəngidir”, – o bildirib.
4. Qiymətli daş çalarları – daxili aləmi üzə çıxaran rənglər
Lyuis qeyd edir ki, “köhnə ruhlar” yalnız boğuq rəng palitrasının estetikasına meyl etmirlər. Safir, tünd ametist və zümrüd rəngləri də “köhnə ruhun” kapsul qarderobunda yer ala bilər.
“Daxili aləmlərindəki dərinliyi içlərində saxlamaq əvəzinə xaricdə ifadə etmək istədikdə qiymətli daş çalarlarına müraciət edirlər. Səbəb trend deyil, tarixdir. Safir, ametist, zümrüd və tünd yaqut rəngləri demək olar ki, bütün böyük sivilizasiyalarda hökmdarlıq, mənəvi nüfuz və müdrikliklə əlaqələndirilib”, – o bildirib.
Belə assosiasiyalara malik qiymətli daş çalarlarına papa geyimləri və kral taclarını nümunə göstərmək olar.
“Qiymətli daş çalarları parlaqlığı və ya şənliyi üçün seçilmir. Onlar ağırlıq daşıdıqları üçün seçilir. Xarici görünüşünün daxili aləminin zənginliyinə uyğun olmasını istəyən “köhnə ruhlar” üçün bu, ən səmimi seçimlərdən biridir”, – o izah edib.
5. İsti kömür rəngi – sakit ləyaqət rəngi
Araşdırmalar soyuq boz rəngi emosional “müstəviliyə” bağlayır. Lakin Lyuis vurğulayır ki, isti çalarları olan kömür rəngi sakit ləyaqət hissi yaradır.
“Köhnə ruhlar” ön plana çıxmaq əvəzinə geri çəkilən, məkan tələb etmədən onu dolduran rənglərə meyl edirlər. İsti kömür rəngi də məhz bunu təmin edir. O, ciddidir, lakin sərt deyil; nəzərə çarpır, amma gurultulu deyil. Bu, əksər məsələlər üzərində diqqətlə düşünüb sadəliyin yaxşı şəkildə tətbiq edilməsinin bir növ mükafat olduğuna qərar vermiş insanın rəngidir”, deyə Lyuis bildirib.
Aydın
