Azərbaycanda arxeoloqlar Tunc dövrünə aid kurqandan nadir silah kolleksiyası aşkarlayıblar. Tapıntılar təxminən 4 min il əvvəl bölgədə müharibə, döyüşçülərin sosial statusu və sənətkarlıq haqqında yeni məlumatlar verir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Greek Reporter" elmi saytı yazıb.

Tapıntılar Ağstafa rayonunda yerləşən Keşikçidağ Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğunun Sariyoxuş ərazisindəki 4 nömrəli kurqandan əldə edilib. Tədqiqatçılar məzarlığı e.ə. XVII-XVI əsrlərə aid edirlər.

Kəşf Cənubi Qafqazda Tunc dövrü həyatına dair getdikcə genişlənən arxeoloji məlumatlara yeni faktlar əlavə edir. Qazıntılara Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Arxeologiya və Antropologiya İnstitutunun arxeoloqu Vaqif Əsədov rəhbərlik edir.

Silahlar yüksək statuslu məzara işarə edir

Daşlarla örtülmüş kurqanın diametri təxminən 12 metr, ətraf ərazidən hündürlüyü isə təxminən 80 santimetrdir. Məzarlıq kamerası yerin 1-1,2 metr dərinliyində yerləşir. Arxeoloqlar burada tunc xəncər, nadir daş toppuz başlığı və bir neçə ox ucluğu aşkarlayıblar.

Tədqiqatçıların fikrincə, bu əşyalar yüksək sosial və hərbi statusa malik şəxsin dəfn edildiyini göstərir. Cənubi Qafqazın digər ərazilərində, o cümlədən Ermənistanda tunc silahlar və obsidian ox ucluqları olan məzarda da Tunc dövrünün elit dəfn ənənələrinə dair oxşar sübutlar əldə edilib.

Toppuz başlığı dövrün daşişləmə bacarığını göstərir

Toppuz başlığı sərt daş növü olan dioritdən hazırlanıb və çəkisi 400-500 qramdır. Mərkəzindən açılmış dəlik ehtimal ki, taxta və ya sümük dəstəyin yerləşdirilməsi üçün istifadə olunub. Onun hamar səthi və simmetrik forması Cənubi Qafqazda Tunc dövrü daş ustalarının yüksək sənətkarlıq səviyyəsinə malik olduğunu göstərir.

Ox ucluqları regional əlaqələrə işıq salır

Məzarlıqda Orta Tunc dövrünə aid silahlarla əlaqələndirilən nadir qanadşəkilli ox ucluqları da tapılıb. Onlardan ikisi kəskin kənarları ilə qiymətləndirilən vulkanik şüşə – qara obsidiandan hazırlanıb. Tədqiqatçılar materialın bölgədəki mənbələrdən əldə edildiyini düşünürlər. Bu isə müxtəlif icmalar arasında əlaqələrin və xammalın bölgədə hərəkətinin göstəricisi ola bilər.

Obsidian başqa ərazilərdə də arxeoloqlara qədim mübadilə şəbəkələrini izləməyə kömək edib. Son araşdırmalara görə, 4 min ildən də əvvəl obsidian Yunanıstanın Melos adası ilə Anadolunun daxili bölgələri arasında daşınıb. Arxeoloqlar həmçinin tünd, palıd-qırmızı rəngə malik, incə işlənmiş doqquz çaxmaqdaşı ox ucluğu aşkar ediblər.

Əlavə tədqiqatlar aparılacaq

Qazıntılar Keşikçidağ layihəsi çərçivəsində həyata keçirilən “Elmi arxeoloji qazıntılar və 6-cı yay məktəbi” proqramının bir hissəsidir. Qoruqdakı çöl işlərində mütəxəssislərlə yanaşı tələbələr, magistrantlar və gənc könüllülər də iştirak edirlər.

Qoruğun əməkdaşları tapıntılar, o cümlədən keramika nümunələri üzərində konservasiya və laboratoriya işlərinə başlayıblar. Sənədləşdirmə və qorunma prosesindən sonra artefaktlar qoruğun kolleksiyasına daxil ediləcək. Tədqiqatçılar həmçinin dəfnin tarixini daha dəqiq müəyyənləşdirmək üçün radiokarbon analizinin aparılmasını planlaşdırırlar.

Kəşf Tunc dövrü Azərbaycanı və bütövlükdə Cənubi Qafqazın arxeoloji irsinə yeni məlumatlar əlavə edir. Silahlar və digər qəbir avadanlıqları cəmiyyətin sosial təbəqələşməsi, müharibə, sənətkarlıq və regional əlaqələr haqqında biliklərin genişləndirilməsinə, eləcə də mühüm dəyişikliklər dövründə bölgədəki həyatın daha yaxşı başa düşülməsinə kömək edə bilər.

Aydın