Xəbər lenti

"Ölkəmiz haqqında məlumatların yalnız xarici mənbələrdən yayılmasını gözləməməliyik" - Xəyalə Rəis
Ölkə13:08 18.11.2026

"Ölkəmiz haqqında məlumatların yalnız xarici mənbələrdən yayılmasını gözləməməliyik" - Xəyalə Rəis

Google alqoritminə buraxmayın, xəbəri özünüz seçin!Xəbəri Google yox, siz seçin!Əlavə et

Xpress.az xəbər portalının təsisçisi Xəyalə Rəis Alanyada keçirilən VI Qlobal Media Toplantısı və Antalyada baş tutan COP31-də iştirakından, beynəlxalq media əməkdaşlığından, Azərbaycan həqiqətlərinin dünyaya çatdırılmasından və müasir jurnalistikanın çağırışlarından danışıb.

- İlk olaraq Alanyaya səfərinizdən başlayaq. VI Qlobal Media Toplantısında iştirakınız necə baş tutdu?

- Alanyaya səfər mənim üçün çox əlamətdar oldu. Qlobal Jurnalistlər Şurasının təşkilatçılığı ilə keçirilən VI Qlobal Media Toplantısına xüsusi qonaq qismində dəvət olunmuşdum. Bu, Azərbaycan mediasını beynəlxalq platformada təmsil etmək baxımından mühüm idi.

Toplantıda 38 ölkədən təxminən 400 media nümayəndəsi iştirak edirdi. Müxtəlif ölkələrin televiziya, radio, xəbər agentlikləri və onlayn media qurumlarının təmsilçiləri bir araya gəlmişdi.

Azərbaycanın beynəlxalq media platformalarında təmsil olunması olduqca vacibdir. Çünki ölkəmiz haqqında məlumatların yalnız xarici mənbələrdən yayılmasını gözləməməliyik. Öz mövqeyimizi, həqiqətlərimizi və gündəmimizi özümüz təqdim etməliyik.

- 38 ölkədən 400-ə yaxın jurnalistin bir araya gəlməsi beynəlxalq media əməkdaşlığı baxımından nə vəd edir?

- Bu cür toplantılar jurnalistlərə bir-birini tanımaq, təcrübə mübadiləsi aparmaq və gələcək əməkdaşlıqların əsasını qoymaq imkanı verir.

Beynəlxalq media əməkdaşlığı yalnız bir-birimizin xəbərlərini paylaşmaqdan ibarət olmamalıdır. Birgə araşdırmalar, sənədli layihələr, müsahibə proqramları və informasiya mübadiləsi yaradılmalıdır.

Çünki bir hadisəyə müxtəlif ölkələrin mediasının baxışını görmək həm jurnalist, həm də auditoriya üçün yeni perspektiv yaradır.

- Toplantıda müasir jurnalistikanın hansı problemləri müzakirə olunurdu?

- Bu gün jurnalistika ciddi transformasiya yaşayır. Əvvəllər xəbər hazırlamaq, redaktə etmək və auditoriyaya çatdırmaq müəyyən zaman tələb edirdi. İndi isə məlumatlar saniyələr ərzində yayılır.

Amma sürət artdıqca dəqiqlik və etibarlılıq məsələsi daha da aktuallaşır. Süni intellekt, dezinformasiya, saxta xəbərlər və sosial şəbəkələrin informasiya siyasətinə təsiri medianın əsas çağırışlarındandır.

Mənim fikrimcə, jurnalistika texnologiyanın inkişafından qorxmamalıdır. Əksinə, bu imkanlardan istifadə etməlidir. Ancaq heç bir texnologiya jurnalistin məsuliyyətini, peşə etikasını və faktları yoxlamaq öhdəliyini əvəz edə bilməz.

- Xarici həmkarlarınızla görüşlərdə Azərbaycanın informasiya müharibəsində qazandığı təcrübədən danışmaq imkanınız oldumu?

- Əlbəttə. Azərbaycan uzun illər yalnız ərazilərinin işğalı ilə deyil, ölkəmiz haqqında yayılan yanlış məlumatlar, təhrif olunmuş faktlar və birtərəfli təbliğatla da mübarizə aparıb.

Xüsusilə 44 günlük Vətən müharibəsi dövründə informasiya cəbhəsinin nə qədər mühüm olduğunu gördük. Azərbaycan həqiqətlərinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması böyük əhəmiyyət daşıyırdı.

Mən hesab edirəm ki, informasiya müharibəsində ən güclü silah faktlardır. Emosional çağırışlar müəyyən müddət təsirli ola bilər, amma sənədlər, sübutlar, tarixi faktlar və peşəkar jurnalistika daha dayanıqlı nəticə verir.

Bir məqamı da unutmayaq: informasiya mübarizəsi yalnız müharibə dövründə aparılmır. Sülh dövründə də ölkənin beynəlxalq imicini qorumaq, iqtisadi və mədəni potensialını tanıtmaq, yanlış məlumatlara vaxtında reaksiya vermək lazımdır.

- Alanyada Ermənistan əsilli jurnalist Miranda Oqanezova ilə müsahibəniz də diqqət çəkdi. Bu söhbətdən hansı qənaətə gəldiniz?

- Bu müsahibə səfərin mənim üçün ən yaddaqalan məqamlarından biri oldu. Onunla Qarabağ, Azərbaycan-Ermənistan münasibətləri, müharibənin nəticələri və xalqlar arasında barışığın mümkünlüyü barədə danışdıq.

Mənim üçün maraqlı olan təkcə cavablar deyildi. Əsas məsələ həssas və mürəkkəb bir mövzunun qarşı tərəfin nümayəndəsi ilə açıq şəkildə müzakirə edilə bilməsi idi.

Azərbaycan xalqının yaşadığı faciələri, torpaqlarımızın işğalını, məcburi köçkünlərin taleyini və 44 günlük müharibədən sonra yaranan yeni reallıqları xatırlatdım.

Bu cür söhbətlər göstərir ki, jurnalistikanın missiyası yalnız öz mövqeyini səsləndirmək deyil, həm də fərqli mövqeləri üz-üzə gətirmək, suallar vermək və cəmiyyətin cavab axtardığı məsələləri gündəmə gətirməkdir.

Mənim qənaətim budur ki, xalqlar arasında barışıq mümkündür. Amma bunun üçün ilk növbədə həqiqətlər qəbul edilməli, qarşılıqlı etimad formalaşmalı və sülh real addımlarla möhkəmləndirilməlidir. Barışıq keçmişi unutmaq deyil, tarixi həqiqətləri qəbul edərək gələcəyə baxmaqdır.

- Alanyadakı toplantıdan sonra Antalyada COP31-də iştirak etdiniz. Bu iki beynəlxalq tədbirin ard-arda baş tutması sizə nə qazandırdı?

- Əslində, bu iki tədbir bir-birini tamamlayan fərqli təcrübələr oldu. Alanyada beynəlxalq media və jurnalistikanın gələcəyini müzakirə edirdiksə, Antalyada dünyanın diqqəti qlobal iqlim məsələlərinə yönəlmişdi.

Alanyada 38 ölkədən jurnalistlərlə ünsiyyətdə olduq, onların media təcrübəsini öyrəndik. Antalyada isə dövlət və hökumət nümayəndələri, beynəlxalq təşkilatlar, ekspertlər və dünyanın müxtəlif ölkələrindən media təmsilçiləri ilə eyni platformada olmaq imkanı qazandıq.

Bir jurnalist kimi belə tədbirlərdə iştirak etmək dünyagörüşünü genişləndirir. Hadisələri yalnız öz ölkənin gündəliyi çərçivəsində deyil, qlobal proseslərin fonunda qiymətləndirməyi öyrənirsən.

- COP31-i yalnız ekoloji tədbir kimi qiymətləndirmək olarmı?

- Xeyr. COP31 yalnız ekologiya deyil, dünyanın gələcəyinə təsir edən siyasi, iqtisadi, diplomatik və ekoloji məsələlərin müzakirə olunduğu beynəlxalq platformadır.

İqlim dəyişikliyi kənd təsərrüfatına, ərzaq təhlükəsizliyinə, su ehtiyatlarına, enerji siyasətinə və ölkələrin iqtisadi inkişafına birbaşa təsir göstərir.

Məsələn, su qıtlığı, quraqlıq, istilik dalğaları və ərzaq qiymətlərinin artması artıq insanların gündəlik həyatına təsir edən məsələlərdir.

Mənim fikrimcə, COP31-in əsas əhəmiyyəti iqlim problemlərinin gələcəyin deyil, bu günün problemi olduğunu bütün dünyaya bir daha xatırlatmasıdır.

- COP31-də Azərbaycanın təmsilçiliyi və ölkəmizin iqlim siyasəti ilə bağlı hansı məqamlar diqqətinizi çəkdi?

- Azərbaycanın COP31-də iştirakı mənim üçün xüsusi maraq doğururdu. Çünki ölkəmiz cəmi iki il əvvəl COP29-a ev sahibliyi edib. Bu baxımdan Azərbaycan artıq böyük beynəlxalq iqlim tədbirlərinin təşkilində və iqlim diplomatiyasında təcrübə qazanmış dövlətdir.

Diqqətimi çəkən məqamlardan biri Azərbaycanın müxtəlif müzakirələrdə iştirakı, beynəlxalq tərəfdaşlarla görüşləri və milli pavilyon vasitəsilə iqlim gündəliyini təqdim etməsi oldu.

Bərpaolunan enerji potensialımız, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yaşıl enerji layihələri, günəş və külək enerjisi imkanlarımız beynəlxalq auditoriyaya təqdim olunması baxımından mühüm mövzulardır.

Azərbaycan özünü yalnız neft və qaz ölkəsi kimi təqdim etməməlidir. Bizim alternativ enerji və regional enerji əməkdaşlığı sahəsində ciddi potensialımız var.

- Azərbaycan COP29-a ev sahibliyi etmiş ölkə kimi COP31-də hansı təcrübəni bölüşə bilər?

- COP29-un təşkili Azərbaycana böyük beynəlxalq tədbirlərin keçirilməsi, diplomatik danışıqların aparılması və müxtəlif maraqların uzlaşdırılması baxımından ciddi təcrübə qazandırdı.

COP29-un mühüm nəticələrindən biri iqlim maliyyələşdirilməsi üzrə yeni kollektiv kəmiyyət hədəfinin qəbul edilməsi, eləcə də Paris Sazişinin 6-cı maddəsi üzrə karbon bazarlarının mexanizmlərinə dair razılaşmanın tamamlanması idi.

Bu təcrübənin Türkiyə ilə bölüşülməsi qardaş ölkələr arasında əməkdaşlığın nümunəsidir.

Məncə, COP29-un uğuru yalnız tədbirin Bakıda keçirilməsi ilə ölçülməməlidir. Əsas məsələ orada qəbul edilən qərarların sonrakı illərdə necə həyata keçirilməsidir.

- COP31-də dünya liderlərinin Azərbaycan haqqında danışması, ölkəmizin təcrübəsinə istinad etməsi sizdə hansı hissləri yaratdı?

- Bir jurnalist kimi beynəlxalq tədbirdə iştirak edirsən, müsahibələr hazırlayırsan və görürsən ki, dünyanın siyasi liderləri Azərbaycanın adını çəkir, ölkəmizin təcrübəsindən danışırlar. Bu, əlbəttə, qürurvericidir.

Xüsusilə Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Azərbaycanın COP29 təcrübəsinin bölüşülməsinə görə ölkəmizə təşəkkür etməsi diqqətçəkən məqamlardan biri idi.

Biz jurnalistlər belə məqamları yalnız izləməklə kifayətlənməməliyik. Onları qeydə almalı, müsahibələr vasitəsilə daha geniş auditoriyaya çatdırmalıyıq.

Xpress.az olaraq məqsədimiz də dünyanın diqqət mərkəzində olan tədbirlərdən Azərbaycan oxucusuna operativ və etibarlı informasiya təqdim etməkdir.

- COP31 kimi böyük tədbirlərdə jurnalist işləməyin ən çətin tərəfi nədir?

- Ən böyük çətinlik böyük informasiya axınında əsas məqamları seçməkdir. Eyni vaxtda müxtəlif məkanlarda panel müzakirələri, dövlət nümayəndələrinin çıxışları və ikitərəfli görüşlər keçirilir.

Jurnalist həm prosesi izləməli, həm müsahibə götürməli, həm də məlumatı operativ şəkildə redaksiyaya çatdırmalıdır.

Amma mənim üçün sürətdən də vacib bir prinsip var: dəqiqlik. Çünki beynəlxalq tədbirlərdə bir açıqlamanın yanlış təqdim olunması ciddi informasiya probleminə səbəb ola bilər.

Jurnalist tədbirə gedib görüntü çəkməklə kifayətlənməməlidir. O, mövzunu anlamalı, düzgün sual verməli və aldığı cavabı auditoriyaya konteksti ilə çatdırmalıdır.

- Bu səfərlər Xpress.az üçün hansı yeni imkanlar yaratdı?

- Xpress.az olaraq bizim məqsədimiz yalnız ölkədaxili gündəmi işıqlandırmaq deyil. Beynəlxalq mövzulara yer vermək, xarici ekspertlərin fikirlərini Azərbaycan oxucusuna çatdırmaq və Azərbaycan haqqında məlumatları beynəlxalq auditoriyaya təqdim etmək istəyirik.

Belə tədbirlərdə qurulan əlaqələr gələcəkdə birgə müsahibələrə, araşdırmalara, sənədli layihələrə və media əməkdaşlığına çevrilə bilər.

Məncə, beynəlxalq əlaqələr yalnız vizit kartı mübadiləsi ilə bitməməlidir. Əgər qurulan münasibətlər ortaq işə çevrilmirsə, həmin görüşlərin imkanlarından tam istifadə etmiş olmuruq.

- Sonda, Azərbaycan mediasının beynəlxalq informasiya məkanında mövqeyini gücləndirmək üçün nə etməliyik?

- İlk növbədə, peşəkarlığa, operativliyə və etibarlılığa diqqət yetirməliyik. Beynəlxalq informasiya məkanında görünmək üçün sadəcə xəbər paylaşmaq kifayət deyil. Keyfiyyətli jurnalistika ortaya qoymaq lazımdır.

Xarici dillərdə kontentin hazırlanması, beynəlxalq media qurumları ilə əməkdaşlıq və rəqəmsal medianın inkişafı da vacibdir.

Amma bütün bunların içərisində bir prinsip dəyişməməlidir: jurnalistikanın əsasında həqiqət dayanmalıdır.

Mən Xpress.az-ı yaradarkən qarşıma yalnız xəbər saytı qurmaq məqsədi qoymamışam. İstəyim odur ki, bu platforma zamanla həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq müstəvidə tanınan, etibarlı və operativ media qurumuna çevrilsin.