Dünya üzrə vaxt standartlarına cavabdeh mütəxəssislər Paris yaxınlığındakı Versal şəhərində görüşməyə və əlavə uzun saniyəyə ehtiyac olub-olmadığını müzakirə etməyə hazırlaşırlar.
Qaynarinfo xəbər verir ki, “WION” nəşrinin yazdığına görə, bu saniyənin əlavə edilməsindən imtina olunarsa, istifadə etdiyimiz vaxt Yerin fırlanması ilə tədricən uyğunsuzlaşacaq və vaxt ölçmə sistemində dəyişikliklər aparılacaq.
Koordinasiyalı universal vaxt (UTC) atomların rəqslərini izləyərək vaxtı müəyyən edən yüksək dəqiqlikli atom saatlarına əsaslanır. Lakin bu vaxt sistemi Yerin faktiki fırlanması ilə tam üst-üstə düşmür.
Yer öz oxu ətrafında bir dövrəni təxminən 24 saata tamamlayır və dünya üzrə saatlar da bu prinsipə uyğun qurulub. Bununla belə, planetin fırlanması tədricən yavaşlayır. Məhz buna görə 1972-ci ildən etibarən vaxt hesablamasına bir neçə ildən bir əlavə saniyə daxil edilir. Bu, saatlarla Yerin fırlanması arasındakı uyğunluğu qorumağa xidmət edir.
İndiyədək ümumilikdə 27 uzun saniyə əlavə edilib. Sonuncu belə saniyə 2016-cı il dekabrın 31-də daxil edilib. Əlavə saniyələr dekabrın və ya iyun ayının sonunda tətbiq olunur.
Lakin vaxtın millisaniyələr dəqiqliyi ilə ölçülməsindən asılı olan bəzi sahələr bu mexanizmin problemlər yaratdığını bildirirlər. Həmin sahələr vaxt intervallarına dəqiq riayət etməlidir və əlavə saniyə ilə əlaqədar artıq sistem nasazlıqları da baş verib.
2012-ci ildə uzun saniyə səbəbindən “LinkedIn” və “Reddit” platformalarında nasazlıqlar yaranıb. Elə həmin il Avstraliyanın “Qantas” aviaşirkətinin uçuş biletlərinin bronlaşdırılması sistemində də problem qeydə alınıb. Avstraliya Qiymətli Kağızlar və İnvestisiyalar Komissiyası 2015-ci ildə əlavə saniyənin tətbiqi ilə bağlı xəbərdarlıq edib.
“Meta” şirkəti də 2022-ci ildə bildirib ki, hər bir uzun saniyə aparat infrastrukturunu idarə edənlər üçün “ciddi problem mənbəyidir”.
2022-ci ildə Beynəlxalq Ölçülər və Çəkilər Bürosu 2035-ci ilədək uzun saniyə tətbiqindən imtina edilməsi barədə qərar qəbul edib. Bundan sonra vaxt göstəricilərinə, eləcə də astronomik müşahidələr üçün UTC ilə sinxronlaşdırılan köhnəlmiş avadanlıq və proqram təminatına düzəlişlərin edilməsi planlaşdırılır.
Lakin gündəlik həyatda bu saniyənin ləğvini, böyük ehtimalla, heç kim hiss etməyəcək.
Bununla belə, uzunmüddətli nəticələr zaman keçdikcə toplanacaq. 2100-cü ilədək dəqiq saatlar Yerin fırlanmasına əsaslanan vaxtı 54 saniyə qabaqlayacaq. 2000 il sonra isə planetin hərəkəti ilə saatlarımız arasında böyük fərq yaranacaq. Günəşin doğuşu və batışı saatlarının təbii astronomik ritmlə uyğunluğu əhəmiyyətli dərəcədə dəyişəcək.
Aydın
