Mütəxəssislər bildirirlər ki, isti su kütləsinin hərəkəti El Nino iqlim hadisəsinin formalaşması ilə əlaqədardır. Kelvin dalğası adlanan bu zolaq dəniz səviyyəsinin orta göstəricidən yüksək olması ilə xarakterizə olunur və ekvator boyunca minlərlə kilometr uzanır.

El Nino tropik Sakit okeanda müşahidə olunan təbii iqlim hadisəsinin isti fazasıdır. Alimlərin fikrincə, hazırda müşahidə olunan proses güclü El Ninonun formalaşmasına işarə edə bilər.

Dəniz səthinin hündürlüyündə baş verən dəyişiklikləri hər 10 gündən bir ölçən "Sentinel-6 Michael Freilich" peyki iyunun 8-də dəniz səviyyəsində əhəmiyyətli dəyişikliklər qeydə alıb. Peyk məlumatlarında qırmızı rəng dəniz səviyyəsinin normadan yüksək, mavi rəng isə normadan aşağı olduğu əraziləri göstərir.

Bu məlumatlar dəniz səthinin temperaturu üzrə aparılan müşahidələri tamamlayır. Həmin müşahidələr son aylarda Sakit okeanın bəzi hissələrində suyun sürətlə istiləşdiyini göstərib.

Okean suyu isindikcə genişlənərək daha çox həcm tutur. Bu isə dəniz səviyyəsinin yüksəlməsinə səbəb olur və həssas peyk avadanlıqları tərəfindən qeydə alınır. Hazırda ekvatorun bəzi hissələrində dəniz səviyyəsi adi göstəricidən 15 santimetrdən çox yüksəkdir.

Kelvin dalğaları necə yaranır?

Belə dalğalar Sakit okeanın qərb hissəsində, ekvator yaxınlığında passat küləklərinin zəifləməsi və ya müvəqqəti istiqamət dəyişməsi nəticəsində yaranır. Nəticədə isti su şərq istiqamətinə doğru hərəkət edir, səthdəki isti su təbəqəsi qalınlaşır və dərinlikdəki soyuq suların səthə qalxmasını zəiflədir.

Dəniz səthinin temperaturunda və hündürlüyündə baş verən dəyişikliklər atmosfer dövranına təsir göstərərək müxtəlif bölgələrdə hava şəraitini dəyişə bilər. El Nino adətən Cənubi Amerikanın qərb sahillərində, eləcə də ABŞ-ın cənub-qərbində yağıntının artmasına səbəb olur. Eyni zamanda, Sakit okeanın qərb hissəsində yağıntılar, bir qayda olaraq, azalır.

El Nino hava şəraitinə necə təsir edir?

2023-cü ilin iyunundan 2024-cü ilin aprelinədək davam edən son El Nino hadisəsi qlobal orta temperaturun yüksəlməsinə təsir göstərib. Nəticədə, 2024-cü il müşahidələr tarixində ən isti il kimi qeydə alınıb və ilk dəfə olaraq qlobal orta temperatur sənayeöncəsi dövrlə müqayisədə bir il ərzində 1,5 dərəcə Selsi həddini ötüb.

Alimlər bildirirlər ki, El Nino qlobal istiləşməni yaratmır, lakin insan fəaliyyəti nəticəsində baş verən iqlim dəyişikliyinin təsirlərini müvəqqəti olaraq daha da gücləndirə bilir.

El Ninonun təhlükəsi nədir?

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, El Nino hadisəsi orta hesabla hər iki-yeddi ildən bir baş verir və adətən 9–12 ay davam edir. Okean sularının temperaturunu dəyişməklə yanaşı, qlobal külək sistemlərinə, yağıntı rejiminə və atmosfer təzyiqinə də ciddi təsir göstərir.

Aydın