"Erməni
mənbələri ayrı-ayrı iki video yayıblar. Bu videolar Qarabağda əsir götürülmüş
suriyalı adlandırılan adamlarla müsahibələrdir. Dünyanın düz vaxtlarında cənab
Steynar Gil həmin müsahibələri də suriyalı muzdluların döyüşməsinə aid fakt
kimi oz FB səhifəsində yayımlaya bilərdi, ancaq artıq həmin vaxt deyil”.
Qaynarinfoxəbər verir ki, bu sözləri Avropada yaşayan tanımış jurnalist, media ekspertiRövşən Əliyev Norveçin Azərbaycandakı keçmiş səfiri, "azərbaycanlıların dostu”
kimi tanınan Steynar Gilin son zamanlar aktiv şəkildə Azərbaycanı ittiham etməsiylə
bağlı məsələyə münasibət bildirdiyi qeydlərində yazıb. Rövşən Əliyev məsələdən
xəbərsiz olanlara bir az aydınlıq gətirməklə davam edib:
"Söhbətə
fransız qalanlar üçün bu Norveç əhvalatını danışım, ancaq əsas mövzum tam bu
deyil.
Neçə
gündür Norveçin keçmiş səfiri cənab Gil Qərb mediasındakı iddiaları öz FB səhifəsində
fakt kimi payaşaraq keçmiş azərbaycanlı dostları ilə qırğına çıxır. "Der
Spiegel" jurnalından sübut gətirmək istəyir, azərbaycanlılar ortaya fakt
qoyurlar ki, burda muzdluların iştirakına sübut kimi göstərilən foto az qala 5
ay qabaq Liviyada çəkilib. Bunu Google-da bir neçə saniyəyə dəqiqləşdirmək
olur. (Şəkillərə baxın.) Cənab Gil cavabında deyir ki, "Der Spiegel"
mötəbər mənbədir. (Diskussiyada belə səfsətəyə qaçmağın adına "argumentum
ad verecundiam" deyirlər.) "Der Spiegel"i azərbaycanlılar tam
ifşa edəndən sonra cənab Gil yenə başqa qəzetin yazdığını "sübut"
göstərir. "Independent" qəzetinin ondan da mötəbər olduğunu bidirir.
Gələk
mövzuya. Fakt nədir? Sübut nədir?
Xəbər
mediası təyinatına görə sübut toplaya bilməz. Günün xəbərini toplayıb operativ
vermək üçün buna vaxt olmur. Üstəlik, sübut toplama işi kriminalistikaya
aiddir, istintaq orqanlarına aiddir, komissiyalara aiddir. Bunun üçün xüsusi
hazırlığa, avadanlığa, aparata sahib olmalısan və gəlib öz versiyanı məhkəmədə
keçirməlisən ki, buna sübut deyilsin.Bir insidentə aid sübutları toplamaq bəzən illər çəkir. Xəbər mediası
faktları verir. İddiaları, arqumentləri, fikirləri, təkzibləri, analizləri
verir - vəssalam. Sübutları yox.
Bir
adamı kamera qarşısında oturdub danışdıranda, bu, sadəcə onun danışması faktıdır.
Müsahibədən görsənən fikrin sübutu deyil. Sonra bunun ətrafında daha çox
faktlar meydana çıxa bilər. Suriyalının ərəb yox, kürd olması faktı, yaxud heç
suriyalı olmaması faktı, döyüşdə tutulması və İrəvandan gətirilməsi faktı... Xəbər
mediası da bu faktlar üzə çıxdıqca verir, bu barədə şərhlər, rəylər, təkziblər
toplayır... Vəssalam. Yəni bir iddianın
sübutu üçün çoxlu faktlar, dəlillər və başqa prosedurlar lazımdır. Bir tərəfə
qarşı istifadə oluna biləcək videolar, fotolar, iddialar bir qayda olaraq,
"video of purported...", "alleged" (İddia edilən video,
iddiya görə. - Qaynarinfo. ) sözlərinin müşayiəti ilə verilməlidir ki, sübut
kimi səslənməsin. Bunu yəqin diplomat da bilməlidir, jurnalist də.
Ancaq
gördüyümüz kimi, bir çox Qərb jurnalistləri və diplomatları bunu bilmirlər və
ya "bilmirlər".
Bunları
mən Qərb jurnalistikası standartlarına əsaslanıb deyirəm. Bilmirəm Steynar Gil
nəyə əsaslanıb mübahisə edir. "Der Spiegel" Qərb mediasının
standartlarını pozursa, bu, azərbaycanlının günahı deyil. Hazırda münaqişəni
işıqlandıranlar arasında oc-media.org bu standartlara hamıdan çox əməl edir.
Nüfuzlu deyil, qədim deyil, klassik deyil, ancaq standartlara uyğun çalışır.
Steynar
Gilin uzunmüddətli fəaliyyətinin motivlərini anlamaq olar, müharibəyə qarşıdır,
istəmir qan tökülsün, sülh olsun. Humanist bir ideyadır, elə deyilmi? İlk
baxışdan elədir. İşğal faktını, 600 min köçkün faktını aradan qaldırmadan necə
sülh yaratmaq olar? Sülhsevər erməni dostlarla mən də çox rastlaşmışam. Onlar
istəyirdilər ki, Dağlıq Qarabağın çevrəsində daş-üstündə daş qalmayan geniş bir
ərazi və onun keçmiş sakinlərinin haqları unudulsun, sülh olsun, daha qan
tökülməsin. Yəni, təxminən Gilin dediyi kimi. Bu, ədalətsizlik deyilmi? Ədalətsizliyə
reaksiya bütün başqa pisliklərə reaksiyadan daha güclü olur. Steynar Gil kimi
diplomatların bir neçə siyasi məhbusun hüquqlarını əsas problem kimi
qabartması, bir neçə yüz min sıravi vətəndaşın hüquqlarını unutdurmağa
çalışması onu və yetirmələrini marginallaşdırdı. Həm də ölkədə Universal dəyərləri
gözdən saldı. Azərbacanlılar belə Qərb liberallarını görməsəydilər, liberalizmə
daha çox hörmətləri olardı. Yəni azərbaycanlıların liberalizm müəlliminə
ehtiyacları yoxdur. Ümumiyyətlə, Azərbaycanda liberalizmin böyük dayaqları var,
onu marginallaşdıranlar belə qərblilər oldu.
Nizami
Gəncəvi hələ 12-ci əsrdə deyirdi ki, afrikalı qaranın rənginə baxma, onun ürəyi
dişləri kimi ağdır. Amerika bunu neçənci əsrdə dedi?..”
