Şərif Ağayar
Bu yaxınlarda hörmətli baş yazar Anarın özkino yaradıcılığı barədə söhbətinə qulaq müsafiri oldum. Gəlin dürüstolaq: Anar maraqlı danışmağı bacarır! Qısa və mənalı çıxışlar edir.Şəxsən mən onun bütün çıxışlarını səbrlə dinləyirəm. Amma axırda həmişəpeşiman oluram! Bu dəfə də istisna deyildi. Anar müəllim ilk filmindən -diplom işi olan “Torpaq. Dəniz. Od. Səma”dan danışırdı. Film çoxdan,azı 45 il bundan əvvəl istedadlı rejissor Şamil Mahmudbəyov tərəfindənlentə alınıb.
Yazıçı ötən günləri xatırlayaraq belə bircümlə işlətdi ki, o zaman məşhur deyildim, rejissora təsir imkanlarımyox idi, ona görə film mən istədiyim kimi deyil, Şamil müəllim istədiyikimi çəkildi. Madam ki, ilk abzasdan dürüst olmaq qərarı vermişik, gərəkaxıracan belə qalaq. Şamil Mahmudbəyov nə qədər istedadlı rejissor(“Şərikli çörək” filmini xatırlayın), Anar nə qədər yenilikçi yazar olsada, film alınmadı. Amma nə qəm! Filmdir dəəə... Alınar da, alınmaz da!
Məsələbununla bitmir. Baş yazar davam edərək buyurur ki, sonralar “Gün keçdi”filmində Arif Babayevlə işlədim, onunla da çoxlu mübahisələrim oldu.Amma Arif müəllimə təsir edə bildim və film ikimizin də istədiyi kimialındı.
Anar müəllim birincirejissora “təsir edə bilmədiyi” üçün filmin uğursuzluğunu tamamilərejissorun boynuna atırsa, ikinci filmə “təsir imkanlarından” danışaraqonun uğuruna şərik olduğunu nümayiş etdirir. Olsun. Amma bir incə məqamvar; qədirbilən və dözümlü xalqımızın tanınmış yazıçısı düşünür ki,ssenarist rejissora təsir etməli, onu istədiyi istiqamətə yönəltməlidir.Halbuki bu, məsələn, Markesin ağlına gəlməyib.
Hollivudnə qədər para təklif etsə də, “Yüz ilin yalnızlığı” əsərininekranlaşdırılmasına razı olmadı. Əsəri rejissor interpretsiyasına etibaretməyən yazıçı rejissora hər hansı bir yolla təsir etməyi ağlınınucundan da keçirməzdi.
Bütün bunları niyə xatırladım.
Azərbaycanda rejissor filmin Allahı yox, nökəridir!
Xüsusən,dövlət sifarişi ilə çəkilən filmlərdə onun başının üstündə çoxlu kiçikAllahlar peyda olur. Rejissor onlardan qorxmağa, onlarla hesablaşmağaməcburdur. Yoxsa növbəti illərdə heç bir sifariş almayacaq.
Bəzənrejissora elə adamlar göstəriş verir ki, nəinki kinodan, heç Azərbaycandilindən və Azərbaycan düşüncəsindən anladığı bir şey yoxdur. Bu təsirvəsaitin xərclənməsindən tutmuş, ssenarinin süjetinə və aktyorlarınseçilməsinə qədər özünü göstərir.
