NASA-nın "Artemis 3" missiyasının ekipajını açıqlamasından sonra diqqət texniki detallardan çox heyətin tərkibinə yönəlib. Missiyaya seçilən dörd astronavtın hamısının kişi olması kosmos ictimaiyyətində müzakirələrə səbəb olub.
Qaynarinfo xəbər verir ki, hazırda NASA astronavt korpusunun təxminən 40 faizini qadınlar təşkil edir. "SpaceX" şirkətinin 2021-ci ildən bəri Beynəlxalq Kosmik Stansiyaya göndərdiyi ekipajların əksəriyyətində ən azı bir qadın astronavt yer alıb. Bu səbəbdən "Artemis 3" üçün seçilən heyət bəzi tanınmış kosmos mütəxəssisləri və astronavtlar tərəfindən tənqid edilib.
Kosmik turizm sahəsində tanınan Emili Kalandrelli, sənaye məsləhətçisi Kamil Berqin və "Inspiration4" missiyası ilə məşhurlaşan Sian Proktor seçimlə bağlı narazılıqlarını ifadə ediblər. Proktor məyus olduğunu bildirsə də, ekipajı təbrik edərək onların uğurunun gələcəkdə tamamilə qadınlardan ibarət "Artemis 4" missiyasına yol aça biləcəyini vurğulayıb.
Ləyaqət prinsipi, yoxsa diqqətdən yayınma?
Təcrübəli astronavt Cared Ayzekman da daxil olmaqla, NASA-nı müdafiə edənlər bildirirlər ki, seçim prosesi yalnız əməliyyat tələblərinə əsaslanıb. Ayzekman qeyd edib ki, son astronavt hazırlıq qruplarında qadınların sayı yarıdan çox olub və burada məqsədli kənarlaşdırmadan söhbət gedə bilməz.
"Artemis 3" adi kosmik uçuş hesab olunmur. Missiya çərçivəsində "SpaceX" və "Blue Origin" tərəfindən hazırlanmış Ay eniş aparatları ilə birləşmə əməliyyatları həyata keçiriləcək. Bu isə yüksək səviyyəli pilotluq və sınaq təcrübəsi tələb edir.
Ekipaj üzvlərinin hamısının hərbi keçmişə malik olması və minlərlə saat uçuş təcrübəsi qazanması da bununla əlaqələndirilir. Missiyanın komandiri Rendi Bresnik kosmik şattlların idarə olunmasında iştirak edib. Luka Parmitano Beynəlxalq Kosmik Stansiyada komandanlıq edib. Frank Rubio isə kosmosda fasiləsiz 371 gün qalaraq ABŞ rekordu müəyyənləşdirib.
Müzakirələr zamanı diqqətdən yayınan məqamlardan biri də heyətin etnik və milli müxtəlifliyidir. Ekipaj üzvlərinin ailə kökləri arasında Sloveniya miqrasiya tarixi, İtaliya vətəndaşlığı, Salvador mənşəyi və afroamerikalı kimliklər yer alır.
NASA-nın rəsmi saytından bir müddət əvvəl "Aya ayaq basacaq ilk qadını göndərmək” ifadəsinin çıxarılması da tənqidlərə səbəb olub. Agentlik isə bunun yalnız kommunikasiya xarakterli dəyişiklik olduğunu və seçim prosesinə təsir etmədiyini bildirir.
"Artemis 2" missiyası ilə Ay orbitinə uçacaq ilk qadın astronavt olacaq Kristina Kox isə hesab edir ki, NASA-nın astronavt korpusu artıq cəmiyyətin bütün təbəqələrini təmsil edən daha geniş və müxtəlif bir quruma çevrilib.
Aydın
Şərhlər