2023-cü ilin iyununda Buenos-Ayresdə soyuq bir axşam Lionel Messi Qətərdə Argentina millisinin dünya çempionu olmasından bir neçə ay sonra “La Bombonera” stadionunun meydanına çıxdı. “Boka Xuniors”un əfsanəvi stadionunun tribunalarını 57 minlik coşqun azarkeş ordusunun hayqırtıları bürüdü. Lakin gözlənilmədən onlar milli qəhrəmana müraciət etdilər:

“Messi, Messi, məni bağışlamalısan”.

Argentina futbolunun bu kafedralında azarkeşlər başqa bir əfsanəvi 10 nömrəni şərəfləndirmək üçün toplaşmışdılar. Bu, Messi deyildi. Onilliklər əvvəl həmin müqəddəs meydanda əfsanəyə çevrilmiş Dieqo Maradona da deyildi. Bu dəfə pərəstiş “Boka Xuniors”un əsl simvoluna və futbol romantikasının canlı təcəssümünə yönəlmişdi.

Azarkeşlər “La Boka-da ən böyük Roman, ən böyük Roman-dır” deyə səslənirdilər. Futboldan getməsindən səkkiz il sonra Xuan Roman Rikelme nəhayət layiq olduğu vida mərasiminə qovuşurdu. Onun yubiley matçına biletlər dəqiqələr ərzində satılmışdı və qarşılaşma Argentina futbolunun yaşayan əfsanələrini bir araya gətirmişdi.

Sənətkar. İllüzionist. Hipnoz ustası

Bir çox futbolsevərin fikrincə, Rikelme bütün zamanların ən böyük futbolçularından biridir. Meydanı öz kətanına çevirən Rikelme topu zərif özünüifadə vasitəsinə çevirmişdi. Ayaqlarındakı sehr müdafiəçiləri çaşdırır, onları alçaldır və kölgələrin arxasınca qaçmağa məcbur edirdi. Azarkeşlər, rəqiblər və komanda yoldaşları bu futbolçunun demək olar ki, təsvir edilməsi mümkün olmayan fintlərinə, aşırma zərbələrinə, dönüşlərinə və texniki bacarığına heyran qalırdılar.

Rikelme “Boca” ilə dünyanı fəth etdi, klubda və milli komandada məşqçilərlə münaqişələr yaşadı və qollar, məhsuldar ötürmələr və ya kuboklarla izah edilə bilməyəcək bir əfsanə yaratdı.

Buenos-Ayresin şimal kənarındakı məhəllələrdən çıxmış qapalı xarakterli bir uşağın necə toxunulmaz romantik ikonaya çevrildiyini anlamaq üçün 1978-ci ildə Argentina futbolunu əbədi dəyişən bir həftəsonuna qayıtmaq lazımdır.

Taleyi müəyyənləşdirən həftəsonu

Argentina millisinin ilk dünya çempionluğundan bir gün əvvəl doğulan Rikelmenin taleyində sanki böyüklük yazılmışdı.

1978-ci il iyunun 25-də Buenos-Ayresdəki izdihamlı “Estadio Monumental” stadionunda Mario Kempes və Argentina yığmasının digər futbolçuları uzatmada dövrün məşhur və qorxunc Niderland komandasını məğlub edərək ölkələrinin tarixində ilk dünya çempionluğunu qazandılar. “Total futbol”un ustalarına qarşı əldə edilən gərgin qələbə milyonlarla insanı böyük sevinc içində küçələrə çıxardı.

Lakin illər sonra məlum olacaqdı ki, həmin stadiondan cəmi bir neçə kilometr aralıda, bir gün əvvəl Xuan Roman Rikelme dünyaya gəlmişdi.

Argentina paytaxtının fəhlə sinfinin yaşadığı Don Torkuato rayonunda yoxsulluq içində dünyaya gələn Rikelme 11 qardaşın ən böyüyü idi. Son dərəcə utancaq və qapalı olan Rikelme futbolda özünüifadənin gücünü öyrənərkən “El Mudo” (“Səssiz”) ləqəbini aldı. Topa möhtəşəm nəzarəti onu yaşıdlarından fərqləndirdi və çox keçmədən Maradonanı yetişdirən məşhur “Argentinos Juniors” akademiyası onu heyətinə cəlb etdi.

Hələ yeniyetməlik dövrünün ortalarında olan mərkəz yarımmüdafiəçi ölkənin iki nəhəng klubu arasında mübarizənin mərkəzinə düşmüşdü. “River Plate” Rikelmeni akademiyasına cəlb etmək istəyirdi. Lakin “Boca” azarkeşi olan futbolçu onu əfsanəyə çevirəcək kluba getməyə asanlıqla razılaşdı.

1996-cı ilin noyabrında baş məşqçi Karlos Bilyardo 18 yaşlı Rikelmeyə “Union de Santa Fe” ilə liqa matçında debüt şansı verdi və ona belə dedi:

“İki oyun qurucusu ilə oynayacağıq: sən və Dieqo Latorre. Sən o biri tərəfə get və orada qal. Onsuz da hamı Latorreni markalayacaq. Orada tək qal və uşaqlar topu sənə ötürsünlər”.

Bu, Bilyardonun ustalıqla düşünülmüş gedişi idi. Rikelme daim boş qalırdı və “Boca” hər dəfə onu tapırdı. İstiqamətini göz qırpımında dəyişməsi və top qəbul edən futbolçunun qarşısına çatana qədər mümkünsüz görünən ötürmələr etməsi “Union” oyunçularını tamamilə çaşdırmışdı.

2:0 hesablı qələbədə bir qolun ötürməsini verən və matçın ən yaxşı oyunçusu seçilən Rikelme meydanı ayaqüstə alqışlarla tərk etdi. O, “La Bombonera”da möhtəşəm ilk təəssürat yaratmışdı.

Məşəlin mürəkkəb ötürülməsi

Məşhur 10 nömrələr Rikelmenin karyerasının ilk illərində onunla eyni komandada oynadılar, lakin sonradan düşmənə çevrildilər.

Artıq Rikelme Klaudio Kaniccia, uruqvaylı ulduz Serxio Martines və əfsanəvi kral Maradona kimi futbolçularla eyni soyunub-geyinmə otağını bölüşürdü. Möhtəşəm karyerasının sonlarına yaxınlaşmasına baxmayaraq, dünya çempionu hələ də “Boca”nın ən böyük ulduzu idi.

1997-ci ilin avqustunda bu iki dahi qısa müddətə eyni meydanda oynadı. 36 yaşlı Maradona əfsanəvi 10 nömrəli formanı geyinmişdi, Rikelme isə keçmiş klubu “Argentinos Juniors”a qarşı 4:2 hesablı qələbədə 9 nömrə ilə çıxış edirdi. Maradona qol vurdu və gözləri bərəlmiş halda kameraya tərəf qaçdı. O və Rikelme dopinq testinə çağırıldılar və Maradonanın testi müsbət nəticələndi.

Cəzasına edilən etirazlar əfsanənin oynamağa davam etməsinə imkan verdi və simvolik oyunçu dəyişikliyinə yol açdı. Həmin ilin oktyabrında “El Monumental”da “River Plate”ə qarşı Superklassikoda ilk hissəni 1:0 hesabı ilə geridə başa vuran “Boca”nın baş məşqçisi Ektor Veyra yorulan Maradonanın əvəzinə 19 yaşlı Rikelmeni meydana buraxdı.

İkinci hissədə oyunu idarə edən gənc istedadın sayəsində “Boca” əzəli rəqibinin stadionunda geri dönüş edərək 2:1 qalib gəldi. Bir neçə gün sonra Maradona karyerasını bitirdiyini açıqladı.

Həmin vaxt bu hadisə “Boca”nın böyük simaları arasında bir dövrün başa çatması və digərinin başlaması kimi qəbul edilməmiş ola bilərdi. Lakin Maradona gənc dahi haqqında “Özümü onda görürəm” demişdi. Bununla belə, ikilinin münasibətləri qısa müddət sonra bir sıra kəskin qarşıdurmalar səbəbindən pozuldu.

2008-ci ildə Maradona Argentina millisinin baş məşqçisi təyin olunanda Rikelme qəfil beynəlxalq karyerasını başa vurdu və onların eyni əxlaqi prinsipləri bölüşmədiyini bildirdi.

On il sonra isə iki futbol ikonu “Boka Xuniors”un prezident seçkilərində rəqib namizədləri dəstəklədi. Rikelme klub rəhbərliyinə qarşı Xorxe Amor Amealin siyahısına qoşulanda Maradona onu özünü satmaqda ittiham etdi.

Maradona sosial şəbəkədə “Təklifləri dinləyib özünüzü ən çox pul verənə sata bilməzsiniz. Dollarlar inanclardan üstün ola bilməz” deyə yazdı.

Maradonanın dəstəklədiyi namizəd seçkini uduzdu, Rikelme isə vitse-prezident oldu. Lakin mübahisə davam etdi.

2020-ci ilin martında Maradona “Gimnasia”nın baş məşqçisi kimi “La Bombonera”ya qayıtdı. “Boca” mövsümün son turunda çempionluq uğrunda mübarizə apararkən Maradona Rikelmeyə son bir eyham vurmaqdan özünü saxlaya bilmədi.

Maradona Rikelmenin milli komandadan qalmaqallı ayrılmasına işarə edərək jurnalistlərə dedi:

“Mən ‘Boca’ azarkeşiyəm, amma milli komandanı heç vaxt tərk etməmişəm. Heç bir ‘Boca’ matçını buraxmamışam, heç bir ‘Boca’ məşqini buraxmamışam”.

"La pausa”nın ustası

Oyun qurucusu hücumları öz istəyinə uyğun formalaşdırmaq bacarığı ilə hətta öz məşqçilərini belə heyran qoyurdu.

Əfsanəvi 10 nömrə Maradona səhnədən çəkildikdən sonra onun kölgəsi Rikelmenin üzərində dolaşırdı. Lakin Karlos Byanki bu möhtəşəm istedadın parlamasına şərait yaratdı. Byanki 1998-ci ildə “Boca”nın baş məşqçisi təyin olunanda komandanı Rikelmenin ətrafında qurmağın vacibliyini anladı. İkili arasında klubun qızıl dövrünün əsasını təşkil edən etimad münasibəti yarandı.

Rikelme sonradan bunu belə xatırlayırdı:

“O, mənə xüsusi münasibət göstərirdi. Heç kim olmayanda otağıma gələrdi. Onunla çox xüsusi münasibətim var”.

Byanki isə tərifləri oyun qurucusuna ünvanlayırdı:

“Bu, onun xidmətidir. İnsanların bizi sevməsinin səbəbi odur ki, bizə necə mübarizə aparmağı, necə daha yaxşı olmağı öyrədib. Mən yalnız ona təşəkkür etməliyəm. Onu çox sevirəm, özümü ailəsinin bir hissəsi kimi hiss edirəm”.

Futbolda getdikcə artan intensivliyə baxmayaraq, Rikelme dünyanı özünün ağır tempinə uyğunlaşdırmağı bacarırdı. O, meydanda sanki zamanı dondurur, ideal hərəkəti gözləyir, daha sonra öldürücü ötürməsini edirdi.

Əgər həmin ötürmə üçün imkan yox idisə, Rikelme topu bədəni ilə qoruyur, ombasını çevirir və topu bir ayağından digərinə keçirərək rəqibdən uzaq saxlayırdı. Bütün bunları sanki vahid və axıcı hərəkət daxilində edirdi və topu ötürmək vaxtı çatana qədər bu prosesi davam etdirirdi.

“Real Madrid”in keçmiş hücumçusu və argentinalı həmvətəni Xorxe Valdano bunu belə təsvir etmişdi:

“O, açıq yolları, düzgün vaxtlamanı, komanda yoldaşına ən uyğun ayağa gedəcək ötürməni və meydanın hər bir hissəsində tempi seçir. Onun zəkasına malik futbolçunu izləmək böyük zövqdür. Çünki sanki onun beynində futbol tarixinin bütün yaddaşı toplanıb.

O, həyatın yavaş axdığı və qonşularımızla söhbət etmək üçün stullarımızı küçəyə çıxardığımız dövrlərdən qalan futbolçudur. Rikelmenin oyununda öyrədici bir məqam var. Sanki topa hər toxunduqda oyun dayanır, sanki Rikelme futbolun unudulmuş həqiqətlərini bilir”.

Bu ustalıq ən yaxşı şəkildə Rikelmenin hücumçu Martin Palermo ilə yaratdığı əlaqədə özünü göstərirdi. Lakin bu münasibət də sonda pozuldu.

Palermo belə xatırlayırdı:

“Romanla oynayanda məsələ müdafiəçilərin arxasına sızmaq, öz qaçışımı etmək və beləliklə qapıçı ilə asanlıqla üz-üzə qalmaq idi. Bu, həm də bu barədə danışmaqdan və hər gün o qədər məşq etməkdən gəlirdi ki, sonda hər şey öz-özünə alınırdı”.

Byankinin rəhbərliyi altında “Boca” qarşısıalınmaz idi. Komanda ev oyunlarında üstünlük qazandı, Apertura və Klauzura çempionluqlarını əldə etdi, daha sonra diqqətini qitə yarışlarına yönəltdi.

Rikelme “Boca”nı 2000-ci ildə Libertadores Kubokunun çempionluğuna apararkən karyerasını müəyyənləşdirəcək möhtəşəm hərəkətlərindən birini etdi.

“La Bombonera”da “River Plate”ə qarşı gərgin dörddəbir finalın cavab matçında Rikelme sağ cinahda, qapıya arxası dönük vəziyyətdə topu qəbul etdi. Vahid axıcı hərəkətlə topu geriyə doğru “River” müdafiəçisi Mario Yepesin ayaqlarının arasından keçirdi və kolumbiyalı futbolçunu tamamilə aciz qoydu.

Rikelme illər sonra 3:0 hesablı qələbə barədə belə danışmışdı:

“Həmin fintin olduğu gün möhtəşəm idi. Klassiko tamam başqa şeydir. ‘Barselona’–‘Real Madrid’ matçında da oynamışam, amma bunu müqayisə etmək mümkün deyil. ‘La Bombonera’ dünyada hərəkət edən yeganə stadiondur. İnsanların həyatına sevinc gətirirsiniz. Klassikonu qazanırsınız və ödəməli olduğunuz yeganə şey benzin olur. Bundan sonra hər şey pulsuzdur”.

“Boca” finalda “Palmeiras”ı da məğlub etdi. Lakin həmin ilin sonunda Tokioda “Real Madrid”ə qarşı keçirilən Qitələrarası Kubok matçında Rikelmenin əsas şah əsəri ortaya çıxdı.

“Real Madrid” son üç Çempionlar Liqasının ikisini qazanmışdı və heyətində İker Kasilyas, Roberto Karlos, Klod Makelele, Luis Fiqu və Raul kimi ulduzlar vardı.

Matçdan əvvəl Rikelmenin dizindəki zədə səbəbindən oyunu buraxa biləcəyi ilə bağlı narahatlıq yaranmışdı. Lakin o, öz əhəmiyyətini kiçildərək demişdi:

“Komandanın məndən asılı olduğunu düşünmürəm. Yaxşı komandamız olduğuna inanıram”.

O, öz təsirini xeyli kiçiltmişdi. Yaponiyada keçirilən 90 dəqiqə ərzində Rikelme ustalıq dərsi verdi.

Palermo üçüncü dəqiqədə Marselo Delqadonun ötürməsindən sonra hesabı açdıqdan az sonra Rikelme fərqi iki topa çatdırmağa kömək etdi. Öz yarı meydanının dərinliyində topu qəbul edən Rikelme başını qaldıraraq meydanı sürətlə nəzərdən keçirdi və Palermonun cinah boyunca qaçışını gördü.

Daha sonra topu rahatlıqla irəli, hücumçunun qaçış xəttinə göndərdi. Palermo gənc Kasilyası keçərək artıq altıncı dəqiqədə hesabı 2:0 etdi.

Matçın qalan hissəsində Rikelme Avropa çempionlarına qarşı topu demək olar ki, göstərmədi. “Real Madrid”in inqilabi yarımmüdafiəçisi Makelele dəfələrlə onun arxasında qaldı.

Rikelme bədənindən, dəqiq vaxtlanmış çiyin hərəkətlərindən və məşhur “la pausa” ustalığından istifadə edərək “Real Madrid”i çıxılmaz vəziyyətə saldı. “Boca” 2:1 hesabı ilə qalib gəldi və Rikelmenin dünya səviyyəli futbolçu olduğu artıq mübahisəsiz idi.

Növbəti il komanda kuboku yenidən qazandıqda bu uğur klub tarixində yeni qızıl dövrün başlanğıcını qoydu.

Yuvadan uçuş

Argentina futbolundakı şərtlər Rikelmenin uğursuz bir addımla “Barselona”ya getməsinə səbəb oldu.

2002-ci ildə Rikelme “sonradan həm möhtəşəm, həm də qəribə” adlandırdığı transferlə “Barselona”ya keçərək Avropaya yollandı. Oyun qurucusu əvvəlcə karyerasını bir klubda başa vurmağı arzulayırdı. Lakin 17 yaşlı qardaşının oğurlanmasından sonra ölkəsini tərk etmək məcburiyyətində qaldığını hiss etdi.

Futbolçu və ailəsi evdə bir dəstə tərəfindən girov saxlanılaraq gəncin azad edilməsi müqabilində 300 min dollar ödəmək barədə danışıqlar aparmağa məcbur olmuşdu. Üstəlik, dəstə əvvəlcə onun həqiqətən onların əlində olduğuna dair heç bir sübut təqdim etməmişdi.

Rikelme qardaşının azad edilməsini müzakirə etmək üçün “Huracan”a qarşı liqa matçını buraxmalı oldu.

Oyun qurucusu ailəsini qorumaq məqsədilə bu travmatik hadisədən sonra Avropaya getməyi seçdi. İllər sonra bunu belə ifadə etdi:

“Məni getməyə məcbur etdilər”.

Həmişə qarşıdurmaya meyilli və müstəqil xarakterə malik olan Rikelme sərt hollandiyalı Lui van Qalın oyun fəlsəfəsinə o qədər də uyğun gəlmirdi. İddialara görə, Van Qal “Barselona”ya gəldikdən sonra ona “Səni mən istəməmişəm” xəbərdarlığını etmişdi.

Van Qal yüksək pressinq, mövqe intizamına ciddi riayət və fasiləsiz kollektiv enerji tələb edirdi. Sərbəst hərəkət edən Rikelme isə bu tələblərə uyğun gəlmirdi.

Rikelme sonradan belə danışmışdı:

“Van Qal mənə dedi ki, top bizdə olanda dünyada ən yaxşı futbolçuyam, top bizdə olmayanda isə bir nəfər az oynayırmışıq kimi olur”.

Bununla belə, o, “Ayaks”ın keçmiş baş məşqçisinə qarşı kin saxlamırdı:

“O, məni transfer etmək məsələsində əmin olmadığını izah etdi, amma ondan çox şey öyrəndim. Məşqləri möhtəşəm idi”.

Rikelmenin özünəməxsus profilini taktiki zərurətdən daha çox lüks hesab edən yeganə məşqçi Van Qal deyildi. Argentina millisinin baş məşqçisi Marselo Byelsa Rikelme ardıcıl Libertadores Kuboku çempionluqları qazansa da, kollektiv yanaşma əvəzinə yarımmüdafiəçinin riskli oyun tərzini mənimsəməkdən imtina etdiyi üçün onu 2002-ci il dünya çempionatının heyətinə daxil etmədi.

“Sarı sualtı”ya minmək

Manuel Pelleqrininin rəhbərliyi altında özünü göstərmək imkanı qazanan Rikelme möhtəşəm “Vilyarreal” komandasının hərəkətverici qüvvəsinə çevrildi.

Rikelmenin Kataloniyadakı macərası 2003-cü ildə “Vilyarreal”a keçidi ilə başa çatdı. Burada o, Manuel Pelleqrini timsalında daha anlayışlı məşqçi tapdı.

Çilili mütəxəssis qeyri-adi ulduz haqqında belə demişdi:

“O, böyük istedada və çox az futbolçuda gördüyüm oyun baxışına malik idi. Komandanın yükünü çiyinlərində daşımaq məcburiyyəti ilə oynayırdı. Həmişə daha çox şey istəyirdi və top ondan keçirdi. Komandanı idarə etmək məsuliyyətini öz üzərinə götürmək istəyirdi. Əldə etdiklərimizdə Rikelmenin böyük pay sahibi olduğunu qəbul etmək lazımdır”.

Rikelme hücumları idarə etdikcə “Sarı sualtı” ləqəbli “Vilyarreal” da böyük gücə çevrildi və 2005-06 mövsümündə Çempionlar Liqasının yarımfinalına qədər uzanan möhtəşəm yürüş etdi.

“El Madrigal”da “Arsenal”a qarşı cavab matçının son dəqiqələrində ümumi hesabda 1:0 geridə olan “Vilyarreal” penalti qazandı. Topun arxasına Rikelme keçdi, lakin onun zərbəsini Yens Lemann dəf etdi.

Bu, ürəkdağlayan an idi. Lakin Pelleqrini sehrli futbolçusunu günahlandırmaqdan imtina etdi:

“Bir çox insan Çempionlar Liqasının yarımfinalında qaçırdığı penaltini tənqid edir. Amma mən onu heç vaxt tənqid etməmişəm. Çünki həmin penaltini vuracaq xarakterə sahib idi. O, meydanda heç vaxt gizlənən futbolçu olmayıb”.

Həmin yay Rikelme bu dəfə beynəlxalq səhnədə də onun dahiliyini qəbul etməyə hazır olan başqa bir məşqçi tapdı. Bir neçə il əvvəl onunla birlikdə 20 yaşadək futbolçular arasında dünya çempionu olmuş Argentina millisinin baş məşqçisi Xose Pekerman Rikelmeni 2006-cı il dünya çempionatında əsas fiqurlardan birinə çevirdi.

Digər məşqçilərdən fərqli olaraq Pekerman Rikelmenin inadkarlığına hörmət edirdi:

“Bu mənada Rikelme üsyankardır və onun kimi üsyankarlar ətrafımızda kifayət qədər deyil. İnsanları daha sürətli qaçmağa məcbur edə bilərsiniz, rəqibə pressinq etmələrini təmin edə bilərsiniz, strategiyanı dəyişə bilərsiniz. Amma heç vaxt dəyişməyən bir şey var: oyun baxışı. Buna sahib olmaq üçün sürətli qaçmaq lazım deyil. Mən həmişə onun uğur qazanacağına inanmışam, çünki prinsiplərinə sadiq qalan yaxşı futbolçudur”.

Ustadın sehri Kolumbiyaya qarşı seçmə oyununda müdafiəni yarıb arxa xətti tamamilə oyundan çıxaran möhtəşəm ötürmə ilə özünü göstərdi. Bu ötürmə Lusiano Qalettinin topu Ernán Krespo ilə buluşdurmasına imkan verdi.

Final mərhələsində Rikelme turnirin ən gözəl anlarından bəzilərinin əsas müəllifi oldu. Argentina isə dörddəbir finalda Almaniyaya penaltilər seriyasında məğlub olaraq mübarizəni dayandırdı.

“Vilyarreal”a qayıtdıqdan qısa müddət sonra onun öz imtiyazlarından güzəştə getməkdən imtina etməsi səbəbindən Pelleqrini ilə münasibətləri pisləşdi.

Pelleqrini sonradan “Clank!” nəşrinə belə danışmışdı:

“İnsanın dəyişdirmədiyi müəyyən prinsipləri var və müxtəlif səbəblərdən aramızda bəzi xüsusi fikir ayrılıqları yarana bilərdi. Təəssüf ki, məşqçi-futbolçu münasibətinin müəyyən parametrləri olmalıdır. Əgər hörmət tələb etmirsinizsə, bunu qrupun qalan hissəsindən qazanmaq çox çətin olur. Mənim fərqli düşüncəm vardı və təəssüf ki, birlikdə işləməyə davam edə bilmədik”.

Mənbə: Goal.com
Tərcümə: Qaynarinfo