NASA-nın PACE peyki Sakit okeanda yaşıl fitoplankton zolağının El-Nino zamanı zəiflədiyini müəyyən edib. Firuzəyi rəngdən tünd maviyə çevrilən sular qida zəncirinin təməlində baş verən dəyişiklikləri gözlə görünən edir. Bu təsirlər kiçik dəniz canlılarından balıqçılığa və ərzaq qiymətlərinə qədər uzanır.
Qaynarinfo xəbər verir ki, Sakit okeanın mərkəzində, Latın Amerikasından Cənub-Şərqi Asiyaya qədər uzanan yaşılımtıl zolaq zəifləyir. NASA-nın peyk görüntülərində son bir ildə firuzəyi-yaşıl rəngdən tünd maviyə çevrilən sular dəniz qida zəncirinin əsasını təşkil edən fitoplanktonların azalmasını əyani şəkildə nümayiş etdirir.
Bu dəyişiklik Sakit okean sularının El-Nino hadisəsi nəticəsində isinməsi ilə əlaqəlidir. Ekvatorial Sakit okeana yaşıl rəng verən, xlorofillə zəngin fitoplanktonlar daha sərin və qida maddələri ilə zəngin sulara üstünlük verirlər. Temperatur yüksəldikdə və dərinliklərdən səthə qalxan qida maddələrinin axını azaldıqda isə bu mikroorqanizmlərin sayı kəskin azala bilər.
Yaşıl zolağı PACE izləyib
PACE peykindəki Okean Rəngi Cihazı fitoplanktonların azalmasını izləyib. 2025-ci il ərzində Sakit okeanın mərkəzində körpünü xatırladan yaşılımtıl zolaq 2026-cı ildəki El-Nino prosesi zamanı, xüsusilə Mərkəzi və Qərbi Sakit okeanda zəifləyib.
NASA-nın Qoddard Kosmik Uçuş Mərkəzində fəaliyyət göstərən PACE komandasının baş tədqiqatçısı Metyu Kerli gözlənilən dəyişiklikləri real vaxt rejimində məlumatlarda müşahidə etməyin sevindirici olduğunu bildirib.
Rəng dəyişikliyindən daha geniş təsirlər
Fitoplanktonların azalması zooplanktonların, krillərin, süzgəclə qidalanan xərçəngkimilərin və digər kiçik dəniz canlılarının qida mənbələrinin azalmasına səbəb olur. Beləliklə, təsir qida zənciri boyunca yayılır.
Latın Amerikasının Sakit okean sahillərində fəaliyyət göstərən balıqçılar da bu dəyişikliklərdən zərər çəkirlər. Tuna, ançous və digər geniş yayılmış balıq növlərinin daha sərin sulara miqrasiya etməsi balıqçı qayıqlarının yarıboş torlarla sahilə qayıtmasına və dünya üzrə balıq qiymətlərinin yüksəlməsinə səbəb olur.
El-Ninonun təsirləri yalnız okeanla məhdudlaşmır. Bu hadisə qlobal hava dövranı, iqlimi və insanların gündəlik həyatını da dəyişdirir. NASA-nın Reaktiv Hərəkət Laboratoriyasında dəniz səviyyəsinin ölçülməsi missiyaları üzrə layihə alimi Coş Uillis El-Ninonun baş verdiyi hər dövrdə demək olar ki, hər kəsə bu və ya digər şəkildə təsir göstərdiyini vurğulayıb.
Tropik Sakit okeanda temperaturun normadan 4 dərəcə yüksək olması səbəbindən hazırkı dövrün müşahidələr tarixində ən güclü El-Nino hadisəsi olacağı gözlənilir. Yaxın tarixdə bu miqyasa ən çox yaxınlaşan hadisə 1997–1998-ci illərdə baş verib. Həmin dövr 23 min insanın ölümü və dünya iqtisadiyyatında 5,7 trilyon dollar həcmində itki ilə əlaqələndirilir.
Aydın
