Hüseynbala Səlimov
Tanrı
heç kimi tək qoymasın – necə ki, bizi 90-cı illərdə tək qoymadı. Bəli, o vaxt,
yəni hələ 1993-cü ildə biz tək qalmadıq. Tezliklə uzaq Haitidə də "qanuni
hakimiyyət” devrildi, "qanuni prezident” Aristid ölkədən qaçdı və biz də belə qərara
gəldik ki, Aristidin də hüquqlarını qorumaq bizim boynumuza düşür.
Ona
görə də hər dəfə yazılarımızda, çıxışlarımızda Azərbaycanın "qanuni prezidenti”
ilə birlikdə Aristidin də adını çəkirdik. Deyim Sizə ki, bu da nəticəsiz
olmadı, tez bir zamanda amerikalılar Aristidi qaytarıb yerinə oturtdular və tez
də qanuni yolla bir başqası ilə əvəz etdilər, amma bizim "qanuni prezident”dən
soraq verən olmadı və düz 1998-ci ilə qədər Azərbaycanın "qanuni prezidenti”
özünün doğma kəndində yaşadı, yalnız 1998-ci ildə başa düşdü ki, o, heç kimə
lazım deyil, heç kim onu axtarmır və heç kim də ondan ehtiyat etmir.
Odur
ki, bir gün SSRİ sözünü kəsib çıxardığı sovet pasportunu götürüb Naxçıvan
aeroportuna və oradan da uçub Bakıya gəldi. Beləcə, Azərbaycanda "qanuni
hakimiyyət” bərpa olunmadı, amma həqiqətən də qanuni nə vardısa, o, da yerini
tutdu.
Qanuni
olanı isə bu idi ki, o vaxtkı hakimiyyətin özünü 98-ci ilə qədər qanuni, əsl
prezident sayan AXC sədrilə heç bir problemi yox idi, onun Bakıya qayıdıb həm də
"siyasət”lə məşğul olmasının əleyhinə də deyildi, onun özünü hələ də "qanuni
prezident” saymasına gəldikdə isə bundan da qeyzlənmir və hətta bunu da şirin
zarafat kimi qəbul edirdilər.
Bəli,
ara yerdə qanuni hüquqları pozulan biz olduq: bəli, biz gənclər ən gözəl illərimizi
"qanuni hakimiyyətin” hüquqlarını müdafiə etməyə həsr elədik və fəriqnə
varmadıq ki, bu gün dillərdən düşməyən siyasi mühacir qalmaqalı kimi elə
"qanuni prezident” məsələsi də beş-üç nəfərin siyasi biznesi idi...
Nə isə,
beş–on il keçdi, bu film–serial da bitdi: bəzi qəhrəmanlar hətta dünyasını, digərləri
isə şəhərdəki ünvanlarını, daha fərasətliləri isə ölkələrini dəyişdilər və həmişəki
kimi, boş-bekar qaldıq biz. Amma yox, yavaş–yavaş biz də özümüzə başqa mövzu
tapdıq, daha "qanuni hakimiyyətin” bərpasından, onun "hüquq”larının müdafiəsindən
yox, əsl hakimiyyətdən yazmağa və daha realistcəsinə düşünməyə, sərsəm siyasi
planlar qurmamağa və ən əsası da daha sərsəm siyasi planların arxasınca getməməyə
çalışdıq.
Amma
adam bir şeyi vərdiş etməsin, elə ki, vərdiş etdi, onu çətin tərgidir. Bizim
cavanlıq məşğuliyyətimiz də belədir – hər dəfə haradasa kiminsə bəxtsiz siyasi
taleyi yarı yolda qırılanda yadımıza düşürdü ki, axı biz bu sahədə - hakimiyyətdən
salınmış və yaxud da "seçilib”, amma yerində otura bilməyən prezidentləri, necə
deyər, ovundurmaq sahəsində çox böyük mütəxəssislərik, belə məsələlərə illər, qərinələr
həsr eləmişik.
Boliviya
prezidenti Moralesin ürəkləri dağlayan qəziyyəsi haqqında eşidəndə də beynimizdən
keçən ilk fikir də məhz bu oldu: yadımıza Aristid müəllim düşdü və düşündük ki,
vallah, əlimiz yüngül, dualarımız keçərlidir; nə olar, Morales qardaşımızı da
bir qandıran ola ki, uzaq Azərbaycanda belə adamlar var. Bu adamların işi isə
dünyanın bütün "qanuni prezident”lərinin hüquq və ya haqlarını qorumaqdır, bu
sahədə onların tayı-bərabəri yoxdur, yazdıqları daşdan keçir. Elə yazırlar,
şimallı-cənublu bütün Amerikada bir ağlaşma qopur ki, Atlantik okeanın səviyyəsi
qalxır və daş ürəkli bəzi-para siyasətçilər insanları azdırmaq – çaşdırmaq üçün
qayıdırlar ki, nə bilim, bu, filan qasırğadır, filan tufandır! Daha demirlər
ki, bəs bunlar azərbaycanlı müxalif jurnalistlərin yazılarını oxumuş və bu
yazılardan təsirlənmiş biçarə insanların göz yaşlarıdır...
Qərəz,
bilmirəm, mənin dediklərimi Moralesə çatdıracaqlar, ya yox? Doğrusu, belə qərara
gəldim ki, bunun cavabını gözləməyim: qardaşımızın başı indi bərk qarışıqdır, o
özü də hər gün Boliviyanı və onun nankor insanlarını qarğımaqla, cadu etməklə və
bunun üçün öz hindli baba-nənələrindən öyrəndiklərini bircə-bircə yazıb
Boliviyanın sərhədləri boyunca basdırmaqla məşğuldur.
Onun
cadu elminin sirlərinə vaqif olmasına zərrə qədər şübhəmiz yoxdur, çünki
kökümüz eynidir və biz hamımız şamançılıq elminə bağlı insanlarıq. Amma təcrübə
başqa şeydir və biz 1993-cü ildə bu cadu elmilə məşğul olanda qardaşımız Evo
Morales heç bəlkə də siyasət və "qanuni hakimiyyət”in nə olduğunu bilmirdi.
Odur
ki, Sizdən bir ricam var. Yolunuz o tərəflərə, Amerikaya sarı düşəndə bizim o
növbəti nakam qardaşımıza deyin ki, Azərbaycanda bu işin – "qanuni hakimiyyət”in
hüquqlarını müdafiə etməyin əsl ustaları var.
Üstəgəl,
bu adamlar çox, olduqca fədakar insanlardır. Evo qardaş hakimiyyətə gəlsə, özü
onların haqqını verər, yox, işdir, gəlməsə də, bir ziyanı yoxdur, bu adamların
belə işlərdə səriştəsi çox böyükdür, haqq-muzd məsələsini də kimdən soruşmağı
onlar özləri yaxşı bilirlər, çünki bütün nakam, yarımçıq prezidentlərin
"haqq”ını yeyən bir siyasətçi olur və haqq məsələsini də elə o özü həll edir...
