1970-ci ildə Sovet İttifaqı Kola yarımadasında ən iddialı geoloji layihələrindən birinə başlayıb. O zaman Yer qabığının əvvəllər əlçatmaz olan təbəqələrini araşdırmaq məqsədilə 15 kilometr dərinliyə enilməsi planlaşdırılırdı.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Kerteszkedj" nəşri yazıb.
1989-cu ildə Kola ultra dərin quyusunda 12 262 metr dərinliyə çatılıb. Miqyasını təsəvvür etmək üçün qeyd edək ki, Everest dağı başıaşağı şəkildə bu quyuya yerləşdirilsəydi, onun zirvəsi hələ də quyunun dibindən 3 kilometrdən çox yüksəklikdə qalardı. Quyunun diametri isə cəmi 23 santimetr təşkil edirdi.
Qazıntılar zamanı bir sıra gözlənilməz nəticələr əldə olunub. Tədqiqatçılar süxurların təbəqələri, böyük dərinliklərdəki çatlar və mayelərin mövcudluğu barədə yeni məlumatlar əldə ediblər. Ən böyük sürprizlərdən biri isə alimlərin suyun mövcudluğunu heç gözləmədikləri dərinlikdə su aşkarlanması olub.
Bir neçə kilometr dərinlikdə yaşı iki milyard ildən çox olan birhüceyrəli orqanizmlərin mikroskopik fosilləri də aşkar edilib. Bu dərinlikdəki süxurların əvvəllər düşünüldüyündən daha məsaməli və daha az sıx olduğu müəyyənləşib.
Əsas problem yüksək temperatur olub. Hesablamalara görə, təxminən 12 kilometr dərinlikdə temperaturun 100 dərəcəyə çatacağı gözlənilirdi. Lakin qazma qurğusu bunun əvəzinə təxminən 180 dərəcə temperaturla qarşılaşıb. Belə yüksək temperaturda süxurlar mühəndislərin hesabladığından fərqli davranmağa başlayıb və qazma işləri getdikcə çətinləşib.
Beləliklə, qarşıya qoyulan 15 kilometr dərinlik hədəfinə çatmaq mümkün olmayıb. Yüksək temperatur və texniki nasazlıqlar işlərin davam etdirilməsinə imkan verməyib və layihə 1990-cı illərin əvvəllərində dayandırılıb.
Məlum olub ki, kontinental Yer qabığının daha dərin təbəqələri əvvəlki nəzəri modellərdə nəzərdə tutulduğundan daha mürəkkəbdir. Toplanan məlumatlar bu gün də elmi tədqiqatlarda istifadə olunur.
Sonrakı illərdə neft sənayesində daha böyük miqyaslı qazma işləri aparılsa da, onların hamısı müəyyən bucaq altında həyata keçirilib. Kola quyusu isə şaquli dərinlik üzrə rekordunu hələ də qoruyur, baxmayaraq ki, hazırda istifadəsiz vəziyyətdədir.
Quyu ətrafında çoxsaylı əfsanələr də yaranıb. Onlardan birinə görə, alimlər dəliyə mikrofon endirərək insan qışqırıqlarını xatırladan səsləri qeydə alıblar. Məhz bundan sonra quyu “Cəhənnəmə gedən quyu” adlandırılıb.
Aydın
Şərhlər