Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin keçmiş Ali Baş Komandanı general Valeri Zalujnının xüsusi müşaviri Daniel Rays bildirib ki, "əla leqal dəqiqliklə idarə olunan kasetli silahlar” olan yüzlərlə ATACMS M39 və M39A1 raketlərinin amerikalı vergi ödəyicilərinin "ciddi" hesabına məhv edilməsi planlaşdırılır. Bunun əvəzinə, Raysın fikrincə, onlar Ukraynaya göndərilə və Moskva qüvvələrinə qarşı "çox effektiv" istifadə oluna bilərdi.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Newsweek"in 2024-cü il yanvarın 2-də dərc olunmuş
məqaləsində deyilir.
Söhbət vaxtı keçmiş raketlərdən gedir, lakin Zalujnının keçmiş müşaviri iddia edir ki, onlar "işləkdir” və Ukraynaya göndərilə və "çox effektiv” istifadə oluna bilərlər.
ABŞ-ın Avropadakı Ordusunun keçmiş komandanı, istefada olan general-leytenant Ben Hoces Newsweek-ə bildirib ki, çox şey silahın istifadə müddətinin nə qədər keçmiş olmasından asılıdır, lakin raketin müddəti bitdikdən sonra da istifadə oluna bilər. ATACMS-ın son istifadə tarixlərinə görə göndərilməməsi təhlükəsizlik məsələsi deyil, siyasi bir qərardır, - o deyib.
Yaxın Şərqin müdafiəsi və hərbi təhlili üzrə ixtisaslaşmış beyin mərkəzi olan Beynəlxalq Strateji Araşdırmalar İnstitutunun tədqiqatçısı Fabian Hinz razılaşır ki, istifadə müddəti heç də həmişə raketin işlək olub-olmamasının dəqiq göstəricisi deyil.
O, nəşrə izah edib ki, əsas məsələ qatıyanacaqlı raket mühərrikinin yaxşı vəziyyətdə saxlanılmasıdır. Onun sözlərinə görə, hər şey istehsalın keyfiyyətindən və raketlərin saxlanma şəraitindən asılıdır.
Hinz ATACMS-da tək pilləli raket mühərrikindən istifadə üçün bəzi keyfiyyətə nəzarət tələb olunur, lakin istifadə müddəti "elan edildiyindən daha çox ola bilər" deyib.
Rays bildirib ki, ABŞ hələ də daha uzun mənzilli MGM-140 ATACMS-dən istifadə edir, lakin Ukraynanın HIMARS-dan vura biləcəyi müxtəlif tipli "on minlərlə” köhnə raketlər var ki, onları məhv etməyi gözləyir.
Reuters agentliyinin məlumatına görə, onların tətbiqindən sonrakı onilliklər ərzində Ukraynaya verilən Blok I tipli raketlərinin təxminən 1650-si istehsal edilib. Oktyabrın ortalarında xəbər agentliyi 1114-dən az M39 və M39A1 döyüş başlığının hələ də ABŞ ehtiyatlarında olduğunu, onların çoxunun ABŞ əməliyyatlarında istifadə edildiyini və ya dəyişdirildiyini bildirib.
Zalujnının keçmiş müşaviri qeyd edib ki, Ukrayna kifayət qədər sayda M39-la Ukraynanın cənubundakı Rusiya qüvvələrinə Krımdan tədarükün qarşısını ala bilər. Onun sözlərinə görə, ölkənin cənub və şərqindəki cəbhə xəttindən Ukraynaya məxsus M39 ATACMS Azov dənizinə və Rusiyanın işğal etdiyi ərazilərdəki əsas obyektlərə çata bilər.
Hoces əlavə edib ki, daha çox ATACMS Kiyevə Ukraynanın hər kvadrat milində Rusiya qüvvələrini sarsıtmaq və Krımda onun hərbi və logistik mövcudluğunu qeyri-mümkün etmək üçün imkanlar verəcək. Onun sözlərinə görə, silah verməmək üçün heç bir tutarlı səbəb yoxdur.
Kiyev ilk dəfə 2023-cü il oktyabrın ortalarında Berdyansk və Luqansk şəhərlərindəki Rusiya hərbi bazalarına ildırım zərbələri zamanı ATACMS raketlərindən istifadə edib. M39 ATACMS raketləri bir çox Moskva helikopterini məhv edib və Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski qeyd edib ki, raketlər "özünü doğruldur”.
"The New York Times” iki Qərb rəsmisinə istinadən yazıb ki, ABŞ Ukraynaya 20-yə yaxın ATACMS göndərib. Hoces iddia edir ki, onlar Ukrayna tərəfindən "dərhal və böyük effektlə" istifadə olunub.
Pentaqonun nəşrə reaksiyası
Yanvarın 4-də "Amerikanın Səsi”nin jurnalisti Karla Babbın sualını cavablandıran ABŞ Müdafiə Nazirliyinin sözçüsü Patrik Rayder Newsweek-in ABŞ-ın istismardan çıxarılan ATACMS sistemlərini məhv edəcəyi barədə məlumatını təkzib edib.
O, belə xəbərlərin yalan olduğunu bildirib.
Ukraynalı ekspertin izahatı
"Defence Express" eksperti İvan Kiriçevski Radio NV-yə müsahibəsində xatırladıb ki, ATACMS raketlərinin standart xidmət müddəti cəmi 10 ildir və onların istehsalı hələ 1997-ci ildə başa çatıb.
Mütəxəssis qeyd edib ki, amerikalıların ATACMS-ı məhv edəcəyi haqda xəbər "qəribə görünür", çünki ABŞ-da başqa bir proqram var - M39 versiyasının kaset raketlərini 227 kq çəkisi olan Tomahawk-dan unitar döyüş başlığı ilə M57-yə çevirmək.
"Ancaq, digər tərəfdən, od olmasa, tüstü çıxmaz və bəlkə də bu, ABŞ ordusunun bizə bu ATACMS-ı verməmək üçün əslində hər hansı mümkün səbəb axtardığı daxili müzakirənin yalnız bir hissəsidir. ...İstisna etmək olmaz ki, onlar sadəcə olaraq raketləri parçalara bölmək istəyirlər”, - Kiriçevski bildirib.
O, həmçinin media nəşrlərinin Ukraynaya ATACMS əldə etməsinə kömək edə biləcəyinə şübhə ilə yanaşdığını bildirib, çünki Rusiyanın Ukraynaya genişmiqyaslı işğalı zamanı hərbi qərarlara media təzyiqi üçün presedentlər olmayıb.
Ekspert Ukraynaya silah verilməsi ilə bağlı bir çox qərarların Qərb hərbçilərinin onları ötürmək istəməməsi ilə izah edib.
Kiriçevski, problemin ABŞ ordusunun "nəyin bahasına olursa-olsun, bizə ATACMS vermək istəməməsi" olduğunu deyib və bunun ATACMS-ların bir hissəsinin əslində istifadəyə yararsız ola biləcəyi və ABŞ ordusunun qalan hissəsini modernləşdirməyi planlaşdırması ilə əlaqədar olduğunu söyləyib.
Alpər
