Məqalədə qeyd olunur ki, Hörmüz boğazı vasitəsilə Fars körfəzindən yanacaq daşınmasında uzunmüddətli fasilələr davam etdiyi üçün aviasiya yanacağının təchizatında çətinliklər yaranır və xərclər artır. Bu da pik turizm mövsümünün əvvəlində yanacaq qıtlığı riskini yüksəldir.

Avropa İttifaqı daxili tələbatı ödəmək üçün kifayət qədər aviasiya yanacağı istehsal etmir və mövcud emal gücü tələbin yalnız təxminən 70%-ni qarşılayır. Buna görə də Hörmüz boğazında hər hansı uzunmüddətli pozuntu aviaşirkətləri yanacaq uğrunda rəqabətə məcbur edə bilər.

Vəziyyətin təsiri əsasən boğazdan nəqliyyatın nə qədər tez normallaşmasından asılı olacaq. "Politico" bu səbəbdən üç mümkün ssenari təqdim edir.

Yaxşı ssenari: Müharibə bitir və boğaz açılır

Münaqişənin tez başa çatması və Hörmüz boğazının açılması böhranı dərhal həll etməyəcək. Çünki tankerlərin Avropaya çatması bir aydan çox vaxt aparır.

Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyasının (IATA) baş direktoru Villi Volş bildirib ki, hətta bu halda belə "lazımi təchizat səviyyəsinə qayıtmaq üçün bir neçə ay lazım olacaq”.

Analitiklərə görə, bu ssenaridə belə yay boyunca aviabiletlərin yüksək qiymətləri davam edəcək. Bununla belə, genişmiqyaslı reys ləğvlərinin və ya səyahət tələbinin inzibati məhdudlaşdırılmasının qarşısı alına bilər.

Eyni zamanda, ekspertlər bildirirlər ki, qısamüddətli perspektivdə Avropada ciddi yanacaq qıtlığı olmasa da, qiymətlərin artması qaçılmazdır.

Pis ssenari: Qismən bərpa, qeyri-sabit təchizat

Ən ehtimal olunan vəziyyət münaqişənin qismən yumşalması, lakin təchizatın qeyri-sabit qalmasıdır.

Bu halda aviasiya yanacağı yüksək qiymətdə qalacaq, bəzi hava limanlarında isə fasilələrlə təchizat problemləri yaşana bilər. Aşağı gəlirli reyslərin ləğvi daha real görünür.

Ekspertlər bildirirlər ki, ilk növbədə uzun məsafəli turistik reyslər və az tələb olunan regional marşrutlar ixtisar edilə bilər.

Bəzi mütəxəssislərin fikrincə, yüksək qiymətlər səbəbindən insanlar avtomobil səyahətinə üstünlük verə və ya daxili turizmə qayıda bilərlər.

Aviaşirkətlərin nümayəndələri isə bildirirlər ki, yanacaq xərcləri mütləq bilet qiymətlərinə ötürüləcək.

Məsələn, "Lufthansa" artıq 20 min qısa məsafəli reysin ixtisarını planlaşdırır.

Pis ssenari: Müharibə davam edir

Ən pis halda Hörmüz boğazında pozuntular davam edərsə, Avropada yanacaq ehtiyatları kritik həddən aşağı düşə bilər.

Kpler şirkətinin xəbərdarlığına görə, bu vəziyyət hətta yanacağın normalaşdırılması (rationing) mərhələsinə gətirib çıxara bilər.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, belə bir şok təkcə qiymət artımı deyil, həm də fiziki yanacaq çatışmazlığı yaradır.

Aşağıbüdcəli aviaşirkətlər xüsusilə risk altındadır, çünki onların modeli yüksək uçuş tezliyi və aşağı qiymət marjasına əsaslanır.

Bu xəbərə uyğun olaraq Avropada turizm mövsümünün yanacaq böhranı səbəbilə dəyişən üç ssenarisini vizuallaşdıran 800x450 ölçülü analitik illüstrasiyanın hazırlanması təklif olunur.

Aydın