Çinin daşınmaz əmlak bazarının çökməsində əsas rol oynayan nəhəng “Evergrande” şirkətinin qurucusu Hui Ka Yan ömürlük həbs cəzasına məhkum edilib. Onun bütün şəxsi əmlakı da müsadirə olunub.

Qaynarinfo bu barədə BBC-yə istinadən xəbər verir.

Hui Ka Yan aprel ayında əmlakın mənimsənilməsi və kommersiya rüşvətxorluğu da daxil olmaqla bir sıra ittihamları qəbul etmişdi. Şençjen Aralıq Xalq Məhkəməsi onun keçmiş şirkətlərinə sənədlərin saxtalaşdırılması və borcların gizlədilməsi də daxil olmaqla çoxsaylı cinayətlərə görə ümumilikdə 15,82 milyard yuan (1,73 milyard funt sterlinq; 2,35 milyard dollar) məbləğində cərimə kəsib.

Hui Ka Yanın məhkum edilməsi “Evergrande”nin çöküşünün nəticələri baxımından mühüm mərhələ hesab olunur. Şirkətin iflası Çinin daşınmaz əmlak sektorunu ciddi sarsıdıb, investorlar və ölkənin yerli bankları üçün böyük itkilərə səbəb olub.

Məhkəmə bildirib ki, Hui və onun şirkətləri Çin daşınmaz əmlak bazarının fəaliyyətini “ciddi şəkildə pozub” və nəticədə ölkə iqtisadiyyatına əhəmiyyətli zərər dəyib.

Dövlət mediasının məlumatına görə, “Evergrande”nin digər rəhbərləri, o cümlədən Huinin iki oğlu Syü Çjiczyan və Syü Tenxe də 22 aydan 18 ilədək müxtəlif müddətlərə azadlıqdan məhrum ediliblər.

Bir vaxtlar Asiyanın ən varlı şəxsi hesab edilən Hui şirkətinin dağılması ilə sərvətini və nüfuzunu böyük ölçüdə itirib.

Syü Tszyayin adı ilə də tanınan Hui Çinin kənd bölgəsində sadə ailədə böyüyüb. Nənəsi tərəfindən tərbiyə olunan Hui daha sonra daşınmaz əmlak sektoruna daxil olub və 1996-cı ildə “Evergrande” şirkətini yaradıb. O, böyük həcmdə borc vəsaitləri hesabına maliyyələşdirilən aqressiv genişlənmə strategiyası ilə şirkətin sürətlə böyüməsinə rəhbərlik edib.

“Evergrande” Çinin ən böyük daşınmaz əmlak şirkətinə çevrilib və bir vaxtlar onun birja dəyəri 50 milyard dolları ötüb. Hui isə bir müddət Asiyanın ən varlı şəxsi hesab olunub.

“Evergrande” necə çökdü?

2020-ci ildə Pekinin ölkənin daşınmaz əmlak sektorunda borclanmanı məhdudlaşdırmaq məqsədilə yeni tədbirlər tətbiq etməsi şirkət üçün ciddi zərbə olub.

“Evergrande” borcları üzrə faiz ödənişlərini həyata keçirməkdə çətinlik çəkdikcə, ayaqda qalmaq üçün mənzilləri böyük endirimlərlə satmağa başlayıb. Lakin şirkət 2021-ci ildə çöküb.

Apreldə keçirilən məhkəmə prosesində məlum olub ki, şirkət mənzil almaq istəyən şəxslərdən əvvəlcədən milyonlarla dollar vəsait toplayıb, lakin bu pullar tikinti işlərinə yönəldilməyib.

Vəsaitlər əvəzində yeni daşınmaz əmlak layihələrinə köçürülüb və nəticədə yüzlərlə layihə yarımçıq qalıb.

2024-cü ilin martında Hui şirkətin gəlirlərini 78 milyard dollar şişirtməsi ilə əlaqədar 6,5 milyon dollar cərimələnib və ömürlük Çinin kapital bazarına girişdən məhrum edilib.

“Evergrande”nin birja dəyəri 99 faiz azaldıqdan sonra şirkətin səhmləri 2025-ci ilin avqustunda 15 ildən artıq davam edən ticarətdən sonra Honq Konq birjasından çıxarılıb.

“Evergrande”nin iflası Çinin daşınmaz əmlak bazarında daha genişmiqyaslı tənəzzülün başlanmasına səbəb olan əsas amillərdən biri kimi qiymətləndirilir. Bu böhran hələ də dünyanın ikinci ən böyük iqtisadiyyatına ciddi təzyiq göstərir.

Sektorun ən yüksək inkişaf dövründə Çinin ümumi daxili məhsulunun təxminən üçdə birini təşkil edib. Daşınmaz əmlak bazarı iqtisadi artımın əsas hərəkətverici qüvvələrindən biri olmaqla yanaşı, yerli hakimiyyət orqanları üçün mühüm gəlir mənbəyi idi.

Sektorda davam edən problemlər Çinin iqtisadiyyatına ciddi təsir göstərib və bir sıra digər iri daşınmaz əmlak şirkətləri də maliyyə çətinlikləri ilə üzləşib.

Aydın