Ötən il Türkiyə mallarının Ermənistana idxalına qoyulan embarqo yerli istehsalçıya müsbət təsir edib. İndi embarqo aradan qaldırıldıqdan sonra bir çox yerli istehsalçı itkilərlə üzləşir.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Daşnaksütyun”un İqtisadi Araşdırmalar Departamentinin rəhbəri Suren Parsyan Sputnik Ermənistan-a açıqlamasında
bildirib.
İqtisadçının sözlərinə görə, bu, tekstil, kimya istehsalı, eləcə də kağız və kağız məmulatlarının istehsalı ilə məşğul olan erməni istehsalçılarına aiddir.
"Bu qadağanın 3 il davam edəcəyinə ümid edən istehsalçılar sərmayə qoydular, avadanlıq gətirdilər və indi faktla üz-üzə qalıblar. Belə çıxır ki, türk malları sərbəst gəlir, erməni malları isə yerli bazarda onlarla rəqabət aparmalıdır, bu isə qeyri-bərabər rəqabətdir, çünki türk malları daha ucuzdur”, - Parsyan izah edib.
Türkiyə mallarının ucuzluğundan danışan Parsyan buna müxtəlif amillərin təsir etdiyini qeyd edib. Birincisi, orada elektrik enerjisi daha ucuzdur, dövlət ixracı subsidiyalaşdırmaq siyasəti aparır, bundan əlavə, türk lirəsinin devalvasiyası birbaşa türk mallarının idxalına təsir edir.
O qeyd edib ki, 2021-ci ildə türk mallarına qoyulan qadağa nəticəsində Türkiyədən idxal 2020-ci ilə nisbətən 5,5 dəfə azalıb. Hazırda embarqo tətbiq olunana qədər olan idxal həcmlərinə qayıdırıq:
"Əslində, Türkiyə mallarının gömrük dəyərinin çox vaxt aşağı rəqəmlərlə təqdim edildiyini nəzərə alsaq, Türkiyə idxalının həcmi rəsmi statistikanın göstərdiyindən qat-qat böyükdür. Göstəricilərin real qiymətləndirilməsi zamanı Türkiyədən idxalın daha böyük həcmi görünəcək", - Parsyan bildirib.
Ermənistan Türkiyədən əsasən geyim, portağal, avadanlıq, tikinti materialları və s. idxal edir.
"Yerli olaraq hansı malları istehsal edə biləcəyimizə qərar verməliyik və bu məhsulların idxalına qadağa qoymalıyıq. Təmiz iqtisadi məntiqə əsaslansaq, yerli məhsullarla rəqabət aparan türk malları bizim bazarda olmamalıdır, belə malların axını iqtisadiyyatımıza böyük ziyan vurur”, - iqtisadçı bildirib.
Xüsusilə, Ermənistanın özündə uğurla istehsal olunan tekstil məhsullarının idxalına məhdudiyyətlər qoyulmalıdır, Parsyan deyir. Amma biz portağal yetişdirə bilmirik, yəni bu, etibarlı idxal variantı kimi qəbul edilməlidir.
Bundan başqa, iqtisadçı qeyd edir ki, respublikanın ehtiyac duyduğu mallar başqa ölkələrdən də gətirilə bilərdi. Xüsusilə, Ermənistanda istehsal oluna bilməyən məhsullar Rusiya, İran və ya Vyetnamdan gətirilə bilərdi. Onlar Türkiyədən gələn malları əvəz edə bilərdilər, lakin türk istehsalçılarının bizim bazara maneəsiz daxil olmasını nəzərə alsaq, alternativ axtarışda heç bir irəliləyiş yoxdur.
Onun sözlərinə görə, Türkiyə üçün Ermənistana 250-260 milyon dollarlıq ixrac cüzi məbləğ olsa da, İrəvan üçün əhəmiyyətli rəqəmdir.
Ermənistandan Türkiyəyə də ixrac var, lakin daha az həcmdə: "Məsələn, keçən il biz cəmi yarım milyon dollarlıq mal ixrac etmişik. Ermənistandan Türkiyəyə demək olar ki, heç nə ixrac edilmir, əsasən saat hissələri, zinət əşyaları, əvvəllərsə aşılanmamış inək dəriləri ixrac edilirdi. Türkiyə bazarı təkcə iqtisadi deyil, müxtəlif səbəblərdən Ermənistan üçün bağlıdır. Məsələn, Türkiyə idxal olunan mallar üçün gömrük rüsumunun 47%-ə qədərini istifadə edə bilər, Ermənistana gəldikdə isə gömrük rüsumları Aİİ ilə eynidir. Ermənistan, məsələn, Türkiyəyə 40% tətbiq edə bilməz, halbuki bu rəqəm Aİİ üçün 15%-dir”, - Parsyan bildirib.
İqtisadçı onu da qeyd edir ki, Türkiyə hökuməti bir sıra siyasi və digər səbəblərdən erməni mallarına məhdudiyyətlər qoyur. Onun sözlərinə görə, 2000-ci illərdə Ermənistandan "Ararat” konyakı ixrac ediləndə Türkiyə hökuməti bu məhsulun Ermənistandan idxalına qadağa qoyub və bunun türk istehlakçısını çaşdıra biləcəyini izah edib, çünki onlar "Ararat” dağını başqa cür adlandırırlar (Ağrı. – red.).
Sputnik qeyd edir ki, Ermənistan Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2022-ci ilin ilk 5 ayı ərzində Türkiyədən Ermənistana təxminən 76 milyon dollar dəyərində mal idxal edilib, dəyəri 73 milyon dollar olub. Əvvəlki illərdə Türkiyədən idxal ildə 200 milyon dolları ötüb.
Alpər
