12 noyabr 2026-cı ildə İrlandiyanın paytaxtı Dublində Avropa Siyasi Birliyinin sammiti keçirilib və Prezident İlham Əliyev tədbir çərçivəsində bir sıra dövlət və hökumət başçıları ilə görüşlər aparıb.
Dublində keçirilən Avropa Siyasi Birliyinin sammiti Azərbaycan üçün sadəcə beynəlxalq tədbirdə iştirak və protokol görüşləri silsiləsi deyildi.
Prezident İlham Əliyevin bir gün ərzində Britaniya, Ermənistan, Avropa İttifaqı və bir sıra Avropa ölkələrinin rəhbərləri ilə təmasları Bakının eyni siyasi platformada bir neçə istiqamətdə dialoq aparmaq imkanını nümayiş etdirdi. Bu görüşlərin hər birinin ayrıca gündəliyi olsa da, onları birləşdirən ortaq məqam mövcuddur: Azərbaycanın regional təhlükəsizlik, Avropanın enerji təminatı və nəqliyyat bağlantıları müzakirələrindəki mövqeyi.
Digər mühüm xətt Ermənistanla təmas idi. Nikol Paşinyanla görüşdə sülh gündəliyi, sərhədlərin delimitasiyası, nəqliyyat və tranzit bağlantıları, iqtisadi-ticarət münasibətləri və etimad quruculuğu müzakirə edildi. TRIPP marşrutunun dəmir yolu və avtomobil yolu komponentlərinin planlaşdırılması, Ermənistan istiqamətində tranzit məsələləri də gündəmdə oldu. Azərbaycan ərazisindən Ermənistana 105 min ton yükün daşınması isə dialoqun artıq müəyyən praktik müstəviyə keçdiyini göstərən göstərici kimi təqdim edildi.
Burada diqqət çəkən məqam odur ki, sülh prosesi artıq yalnız siyasi bəyanatların və sərhəd məsələlərinin müzakirəsi ilə məhdudlaşmır. Nəqliyyat, enerji, ticarət və transsərhəd su ehtiyatları kimi konkret sahələr də danışıqların predmetinə çevrilir. Bu yanaşma sülhün iqtisadi məzmununu formalaşdırmaq cəhdidir. Çünki uzunmüddətli sabitlik yalnız siyasi razılaşmalarla deyil, tərəflərin maraqlarını bir-birinə bağlayan işlək mexanizmlərlə möhkəmlənə bilər. Bununla belə, müzakirələrin aparılması hələ bütün məsələlər üzrə razılaşmanın əldə olunması demək deyil.
Avropa İttifaqı ilə təmaslar da eyni geoiqtisadi məntiqin tərkib hissəsidir. Avropa Şurasının prezidenti Antonio Koşta ilə görüş, Rumıniya və Litva rəhbərləri ilə müzakirələr Azərbaycanın Avropa institutları və üzv dövlətlərlə əlaqələrinin müxtəlif səviyyələrdə davam etdiyini göstərdi. Yunanıstanın baş naziri ilə görüşdə TAP layihəsi və Avropanın enerji təhlükəsizliyi, Çexiyanın baş naziri ilə təmasda isə iqtisadi-ticarət əlaqələri, investisiya layihələri və Azərbaycanın bu ölkənin neft təchizatındakı rolu ön plana çıxdı. Bolqarıstanla enerji əməkdaşlığı da bu mənzərənin mühüm hissəsidir.
Sammit çərçivəsində keçirilən “Rəqabətqabiliyyətli Avropanın qurulması – innovasiya, bağlantılar və əlçatan enerji” mövzusunda dəyirmi masada səsləndirilən fikirlər isə Bakının Avropaya təqdim etdiyi əsas arqumenti ortaya qoydu.
İlham Əliyev Azərbaycanın Avropa İttifaqına qaz ixracının 2022-ci ildəki 8 milyard kubmetrdən 13 milyard kubmetrə yüksəldiyini, ixracın daha da artırılması imkanlarının olduğunu bildirib. Bu rəqəmlər Azərbaycanın enerji gündəliyindəki yerini göstərməklə yanaşı, Avropa ilə münasibətlərdə enerji məsələsinin hələ də mühüm siyasi və iqtisadi kapital olduğunu təsdiqləyir.
Dublində Ukrayna və Moldova rəhbərləri ilə görüşlər də Azərbaycanın Avropa məkanında müxtəlif tərəfdaşlarla əlaqələrini genişləndirmək xəttinə uyğun gəlirdi. Bu təmasları vahid siyasi blokun formalaşması kimi təqdim etmək düzgün olmazdı. Hər bir ölkənin maraqları və ikitərəfli münasibətlərin gündəliyi fərqlidir. Lakin görüşlərin ümumi mənzərəsi Azərbaycanın enerji, logistika və regional təhlükəsizlik mövzularında dialoq aparmaq imkanlarının genişliyini göstərir.
Dublinin əsas mesajı, məncə, məhz bundadır: Azərbaycan özünü yalnız enerji ixracatçısı kimi deyil, Avropa ilə Asiya arasında bağlantıların, regional sülh gündəliyinin və yeni iqtisadi əməkdaşlıq imkanlarının iştirakçısı kimi təqdim edir. Bu mövqenin davamlı siyasi üstünlüyə çevrilməsi isə bir şərtdən asılıdır: diplomatik təmaslar konkret iqtisadi nəticələr, işlək nəqliyyat marşrutları, yeni investisiyalar və təhlükəsizlik sahəsində qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıqla tamamlanmalıdır.
Dövlətlər üçün diplomatiyanın nəticəsi görüşlərin sayı ilə deyil, həmin görüşlərdən sonra dəyişən reallıqla ölçülür. Dublin Azərbaycan üçün yeni qapılar açan siyasi platforma oldu. İndi əsas məsələ bu qapılardan hansı konkret imkanların keçəcəyidir.
Siyasət şöbəsi
