Uzun müddət dünyada ən ağrılı dişləmə və ya sancma subyektiv hesab olunurdu. Lakin entomoloq Castin Şmidt xüsusi bir ağrı şkalası hazırlayıb. Bu sistem "Şmidt sancma ağrısı indeksi” adlanır və müxtəlif həşərat sancmalarını dördballı sistemlə müqayisə etməyə imkan verir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə BBC yazır.

Bu şkala üzrə adi arı və eşşəkarısı sancmaları orta səviyyəyə düşür, ən yüksək – 4-cü səviyyə isə daha təhlükəli növlərə aiddir.

Dünyada ən ağrılı sancma kimi "güllə qarışqası” (Paraponera clavata) qəbul olunur. O, Şmidt şkalasında ən yüksək qiyməti alıb və ağrısı "demək olar ki, dözülməz” kimi təsvir edilir. Alim bu hissi "insanın isti kömür üzərində, dabanında mismarla yeriməsinə bənzər” kimi izah edib.

Digər həşərat sancmalarından fərqli olaraq, güllə qarışqasının sancması qısa deyil, uzunmüddətli və yorucudur. Ağrı saatlarla, bəzən isə bir sutkayadək davam edə bilər və güclü narahatlıq yaradır.

Maraqlıdır ki, ağrının intensivliyi həmişə zəhərin təhlükəliliyi ilə eyni olmur. Şmidt şkalası toksikliyi deyil, yalnız ağrı hissini ölçür. Buna görə bəzi növlər həyat üçün daha az təhlükəli olsa da, daha güclü ağrı yarada bilir.

Şmidt tərəfindən indiyədək yalnız üç növ 4-cü dərəcəyə aid edilib.

Birincisi, güllə qarışqasıdır. O, Mərkəzi və Cənubi Amerikanın tropik meşələrində yaşayan, təxminən bir düym uzunluğunda olan qarışqadır və bəzən "24 saatlıq qarışqa” adlandırılır, çünki sancmadan sonra ağrı çox uzun çəkir.

İkinci növ tarantul ovlayan arıdır. Bu, demək olar ki, bütün dünyada yayılan iri ölçülü bir arıdır. Şmidt onun sancmasını "koredici, şok edici dərəcədə elektrik kimi ağrı” kimi təsvir edib.

Üçüncü isə "Synoeca septentrionalis” adlı döyüşçü arıdır. Bu növ Mərkəzi və Cənubi Amerikada yaşayır və sancması "işgəncə” kimi xarakterizə olunur.

Məqalədə vurğulanır ki, güclü ağrı təkamül baxımından müdafiə mexanizmidir və düşmənləri uzaqlaşdırmaq funksiyası daşıyır. Buna görə ən ağrılı sancmalar adətən özünü aktiv müdafiə edən və ya sosial qruplar halında yaşayan növlərə aiddir.

Ən ağrılı sancmalar yalnız həşəratlarla məhdudlaşmır

BBC materialında qeyd olunur ki, ən güclü ağrı yaradan canlılar arasında dəniz orqanizmləri, xüsusilə meduzalar da var.

Xüsusi olaraq "box jellyfish” adlanan qutu meduzalar dünyanın ən təhlükəli canlılarından biri sayılır. Onların toxunuşu dərhal zəhər ötürən mikroskopik hüceyrələri aktivləşdirir.

Belə sancmalar yalnız ağrı ilə deyil, həm də ürək-damar və sinir sisteminə təsirlə müşayiət oluna bilər. Bu isə ağır və həyat üçün təhlükəli vəziyyətlər yaradır.

Nəticə olaraq, ən ağrılı dişləmə və ya sancma yalnız subyektiv hiss deyil, təkamülün formalaşdırdığı müdafiə mexanizmidir və canlıların sağ qalması üçün vacib rol oynayır.

Aydın