Hayden Panettierenin 36 yaşında vəfat etməsi uşaq yaşlarında şöhrət qazanan aktyorların üzləşdiyi asılılıq və psixi sağlamlıq problemlərinə yenidən diqqət çəkib.

Qaynarinfo BBC-yə istinadən xəbər verir ki, Hayden Panettiere Hollivudda narkotiklərlə ilk dəfə 16 yaşında tanış olub.

“Heroes” serialının qırmızı xalça tədbirindən əvvəl onun komandasından bir nəfərin enerjisini artırmaq üçün ona həb verdiyi bildirilir. NBC-nin məşhur elmi-fantastik serialı yeniyetmə aktrisanı qısa müddətdə bütün ölkədə tanınan ulduza çevirib. Lakin şöhrətlə birlikdə Panettiere özünün dözülməz hesab etdiyi böyük təzyiq və yorğunluqla üzləşib.

Panettiere ölümündən cəmi bir neçə ay əvvəl yayımlanan xatirələr kitabında həmin həblə bağlı yazıb:

“Bir neçə dəqiqə ərzində bütün bədənimi enerji dalğası bürüdü. Sanki həyatımın ən təravətləndirici yuxusundan yenicə oyanmışdım.”

O, həmin həbi “məni dərmanlardan asılılığa aparan yolun başlanğıcı” adlandırıb.

Aktrisanın 36 yaşında qəfil ölümü onun psixi sağlamlıq və maddə asılılığı ilə mübarizəsinə yenidən diqqət çəkib və Hollivudda uşaq yaşlarında şöhrət qazanan şəxslərin üzləşdiyi təzyiqlərlə bağlı müzakirələri canlandırıb.

Cənubi Karolinanın Qrinvil şəhərindəki koroner idarəsinin əməkdaşları “ürək dayanması” vəziyyətində olan qadına tibbi yardım göstərildiyini bildiriblər. Meyit yarılmasında “travma əlamətləri” aşkarlanmayıb.

Ölümün səbəbi hələ açıqlanmayıb və əlavə analizlərin nəticələri gözlənilir.

Polis dispetçerləri və hadisə yerinə gələn təcili yardım əməkdaşlarının radio danışıqlarında “ürək dayanması” barədə məlumat verilir və mümkün “həddindən artıq doza” ehtimalından sonra qadının həyata qaytarılması üçün aparılan cəhdlər təsvir olunur.

Polis hesabatına görə, Panettierenin keçmiş sevgilisi Brayan Hikerson — ona qarşı zorakılıq etdiyini etiraf edib — və onun qardaşı Zak təcili yardım gələn zaman aktrisanın yanında olublar.

Polis onların hər hansı qanun pozuntusuna yol verdiyini göstərən məlumatın olmadığını bildirib.

Narkotik və ya spirtin Panettierenin ölümündə rol oynayıb-oynamadığı məlum deyil. ABŞ mətbuatının məlumatına görə, ölkənin Narkotiklərlə Mübarizə İdarəsi də ölüm faktı ilə bağlı araşdırmaya qoşulub.

Erkən şöhrətin yaratdığı risklər

Panettiere erkən yaşda şöhrət qazandıqdan sonra asılılıqla açıq şəkildə mübarizə aparan çoxsaylı aktyorlardan biridir. Asılılıq üzrə mütəxəssislər BBC-yə bildiriblər ki, uşaqlıqda şöhrət qazanmaq insanı psixi sağlamlıq və maddə asılılığı ilə bağlı əlavə risklərlə üz-üzə qoya bilər.

ABŞ-ın Missisipi ştatındakı “Oxford Treatment Center” asılılıq müalicəsi mərkəzinin tibbi direktoru Lukas Trautman deyir ki, kənardan uşaq aktyorların “hər şeyə” sahib olduğu düşünülə bilər: şöhrət, pul və imkanlar.

“Amma yadda saxlamaq vacibdir ki, onlar inkişafın elə bir mərhələsində böyüklərə xas həyatın bir çox aspektləri, o cümlədən travmatik təcrübələrlə qarşılaşırlar ki, əksəriyyətimiz həmin yaşda bunlarla üzləşmirik. Bu da onları asılılıq baxımından fərqli risk qruplarına daxil edir”, — Trautman bildirib.

Panettierenin ölümü onun asılılıq, doğuşdan sonrakı depressiya və 28 yaşlı qardaşının itkisi barədə ətraflı danışdığı xatirələr kitabını yayımlamasından sonra baş verib.

ABŞ-ın ən böyük qeyri-kommersiya asılılıq müalicəsi təşkilatı olan “Hazelden Betty Ford”un ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə vitse-prezidenti Uilyam Moyers aktrisanın problemlərini ictimaiyyətlə bölüşmək qərarının hörmətə layiq olduğunu deyib. Lakin onun sözlərinə görə, Panettierenin daim ictimaiyyətin diqqət mərkəzində olması psixi sağlamlığı ilə bağlı problemləri şəxsi şəkildə həll etməsinə imkan verməmiş ola bilər.

“Haydenin bütün həyatı lap başlanğıcdan güclü ictimai diqqət altında keçib və bu, ona demək olar ki, heç bir nəfəs dərmək imkanı verməyib”, — 1989-cu ildən asılılıqdan sağalma mərhələsində olan Moyers deyib.

Uşaqlıqda narkotik və alkoqola çıxış

Uşaq aktyorlarla işləyən Trautmanın sözlərinə görə, onlar çox vaxt böyüklərin narkotik və alkoqola çıxış imkanına malik olur, lakin böyüklərin müdafiəsindən məhrum qalırlar.

“Biz erkən yaşda bunlara yox deməyə, onları idarə etməyə və ümumiyyətlə uzaq durmağa düzgün şəkildə hazır olmuruq”, — o deyib.

Drew Barrymore və “Disney Channel” ulduzu Demi Lovato da daxil olmaqla digər uşaq ulduzlar erkən yaşda narkotiklərlə qarşılaşdıqlarını danışıblar.

Barrymore 12 yaşında reabilitasiya mərkəzinə yerləşdirilmişdi. Lovato isə 2022-ci ildə “Call Her Daddy” podkastında 13 yaşında olarkən ağrıkəsici opioidlərdən istifadə etdiyini bildirib.

“Mən avtomobil qəzasına düşdüm və mənə opioidlər yazıldı. Anam 13 yaşlı qızının opioidlərini kilidləməli olacağını düşünmürdü. Amma mən artıq həmin vaxt içki içirdim”, — Lovato deyib.

Panettiere ilə vaxtilə “World Music Awards” mərasimində aparıcılıq edən aktrisa Mişel Rodriges də bu həftə gənc yaşda vəfat edən uşaq aktyorların sayının diqqətçəkici olduğunu söyləyib.

“Son vaxtlar bu qədər gəncin aramızdan getməsinə dözə bilmirəm. Bu, çox üzücüdür və məni düşündürür: Nə baş verir? Bu, normal deyil”, — Rodriges “Variety”yə bildirib.

Panettierenin ölümü Mişel Traxtenberqin ölümündən bir il, narkotik və alkoqol problemləri yaşamış daha iki uşaq ulduzun — Deyviq Çeysin ölümündən isə bir neçə ay sonra baş verib.

Keçmiş “Disney” ulduzu Kristi Karlson Romano Panettierenin ölümündən sonra yazdığı məqalədə erkən yaşda şöhrət qazanmağı travmatik beyin xəstəliyinə bənzədib.

“Stress, nəzarət, rədd edilmə, böyüklərin təzyiqi və şəxsi həyatın məhv edilməsinin uşaqlığın əsasını təşkil etməsi zamanı baş verənləri ifadə etmək üçün demək olar ki, heç bir dilimiz yoxdur”, — Romano yazıb.

Şöhrət bitəndə nə baş verir?

Trautmanın sözlərinə görə, uşaq aktyorun karyerası dəyişdikdə və ya başa çatdıqda başqa bir problem ortaya çıxır. İnsan artıq aktyor kimi kimliyinin bir hissəsinə çevrilmiş şöhrət və pulun yaratdığı dopamin təsirini itirir.

“Eyni zamanda onların bir çoxu özlərini dərman və maddələrlə müalicə edirdilər. Beləliklə, beyin hələ də bundan asılı vəziyyətdə qalır və istifadəyə son qoymaq olduqca çətinləşir”, — Trautman deyib.

Mütəxəssis əlavə edib ki, bir çox uşaq ulduz valideynləri ilə peşəkar münasibətdə də olur. Bu isə şəxsi və iş sərhədlərini qarışdıra və onları daha həssas vəziyyətə sala bilər.

Panettiere həm kitabında, həm də mediaya verdiyi açıqlamalarda anasının erkən yaşlarından aktrisa kimi uğur qazanması üçün ona göstərdiyi təzyiqdən danışıb. O, ilk reklam çəkilişinə cəmi 11 aylıq ikən çıxıb.

“Ana-atanız haqqında həmişə ən yaxşısını düşünmək və onları ən yaxşı tərəfdən görmək istəyirsiniz. Amma elə şeylər edilmişdi ki, yanaşmanın əsas məqsədi mənim psixi sağlamlığım və ya emosional və mental baxımdan təhlükəsizliyim deyildi”, — aktrisa may ayında “New York Times”a bildirib.

Asılılığın sağlamlıq nəticələri

Maddə asılılığı ürək xəstəlikləri, qaraciyər və digər orqanların zədələnməsi də daxil olmaqla bir sıra tibbi problemlərin yaranması riskini artırır.

Panettierenin qardaşı Yansen 28 yaşında ürək xəstəliyindən vəfat edib. Aktrisa xatirələr kitabında qardaşının ölümündən əvvəl heroin və kokain istifadə etdiyini açıqlayıb.

Lakin qardaşının ölümündən sonra Panettiere 2024-cü ildə “People” jurnalına verdiyi açıqlamada ayıq qalmağa qərarlı olduğunu və asılılığının artıq “geridə qaldığını” deyib.

O, kitabında bir vaxtlar həkimin ona içki içməyi dayandırmasa, “beş il ərzində öləcəyini” söylədiyini də yazıb.

Moyers və digər asılılıq mütəxəssislərinin fikrincə, asılılıq xroniki xəstəlikdir. Bu o deməkdir ki, müalicə həyat xilas etsə də, sağalma prosesində yenidən asılılığa qayıtma halları baş verə bilər.

“Sağalma prosesində yaşamaq əlimizdən gələnin ən yaxşısını etmək deməkdir, amma bunu mükəmməl şəkildə edə bilmirik”, — Moyers deyib.

Aydın