Ermənistan AES-in istismaq müddətinin yenidən uzadılmasının ikinci mərhələsinin 2026-cı ilin sonuna qədər başa çatdırılması planlaşdırılır. Onların köməyi ilə stansiya 2036-cı ilə qədər fəaliyyət göstərə biləcək. Həmçinin yeni stansiyanın tikintisi layihələrinin öyrənilməsi və onlara təkliflərin verilməsi üçün işçi qrupu yaradılıb.
Qaynarinfo xəbər verir ki, hökumətin qərarı ilə Ermənistan AES-in ömrü ikinci dəfə uzadılacaq. Cari istismar müddəti 2026-cı ildə başa çatır, ona görə də 2026-cı ildən sonra stansiyanın ən azı daha 10 il işləməsi məqsədi ilə işlər bundan əvvəl başa çatdırılmalıdır. Layihə artıq Ərazi İdarəetmə və İnkişaf Nazirliyinə təqdim olunub. Bu haqda Ermənistan Atom Elektrik Stansiyasının direktorlar şurasına rəhbərlik edən, Armat Elmi-Tədqiqat İnstitutunun baş direktoru, texnika elmləri doktoru Vahram Petrosyan Sputnik-ə müsahibəsində
bildirib.
"İş üçün podratçı hələ seçilməyib, lakin bu seçim elə edilməlidir ki, iş zamanı o, yerli mütəxəssisləri maksimum dərəcədə cəlb etsin”, - Petrosyan əlavə edib.
Yeni enerji blokunun nə vaxt tikilməsindən asılı olaraq, mövcud stansiyanın istismar müddəti daha beş il uzadıla bilər. Petrosyan qeyd edib ki, əgər 2036-cı ilə qədər respublikada artıq yeni enerji bloku olacaqsa, köhnəsini istismardan çıxarmaq lazımdır.
Stansiyanın təhlükəsizlik tədbirləri
Stansiyanın ömrünün uzadılmasının birinci mərhələsində (2016-26-cı illər üçün) DU-100 tipli qəzaya görə kompensasiya stansiyanın ilkin dövrəsində (radioaktiv suyun reaktor zonasından dövr etdiyi yer) tətbiq edilib. Uzadılmanın ikinci mərhələsində kompensasiya DU-200-ə qədər artırılacaq ki, bu da 200 mm.-lik borular qırılan zaman radioaktiv suyun sızması deməkdir.
Petrosyan əlavə edib ki, "Armatom” Elmi-Tədqiqat İnstitutu stansiyanın təhlükəsizliyinin əsaslandırılmasının (daha doğrusu, onun ikinci, işləyən enerji blokunun) yeni variantını həyata keçirməyə hazırdır, bu da modernləşdirmə işlərini nəzərdə tutur.
Tullantılar
Stansiyada 026-cı ilə qədər davam edəcək işlənmiş yanacaq üçün quru anbar fəaliyyət göstərir. Stansiyanın fəaliyyəti 2036-cı ilə qədər uzadılacağı təqdirdə yeni anbar tikmək lazım gələcək. Eyni zamanda, Rusiya müəssisələrindən işlənmiş yanacağın təkrar emal üçün qəbul edilməsi təklifi var, lakin bu məsələ müzakirə olunur, - Petrosyan qeyd edib.
Ən vacibi haqqında: mütəxəssislərin hazırlanması
Atom elektrik stansiyalarında kadrların təlimi və yenidən hazırlanması üçün hələ də tam miqyaslı simulyator yoxdur. İndi "Armatom" Amerika təşkilatı WSC ilə birlikdə belə bir simulyator hazırlayır. İnstitutdan verilən məlumata görə, yeni simulyator hazır olacaq. Petrosyan qeyd edib ki, bu işlər mümkün qədər tez başa çatdırılmalıdır, çünki tam miqyaslı deyil, indiki simulyator köhnəlib.
Onun sözlərinə görə, yeni simulyator üçün stansiyada baş verən bütün proseslərin riyazi modelləri hazırlanıb ki, bu il onların validasiyası (yəni düzgünlüyü) yoxlanılmalıdır.
Vaxtilə institut SSRİ-də sovet kompüter texnologiyasına əsaslanan ilk belə simulyator hazırlayıb təqdim edib. 1989-cu ildə Novovoronej AES-in 5-ci enerji blokunda quraşdırılıb və hələ də işləyir.
"Ərazi idarəetmə və inkişaf naziri Qnel Sanosyanla bu yaxınlarda keçirilən görüşdə "Rosatom” Korporasiyasının baş direktor müavini Yuri Oleninin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti bizim yaratdığımız simulyatorun hələ də fəaliyyət göstərməsinə görə "Armatom”un mütəxəssislərinə təşəkkür etdi”, - Petrosyan bildirib.
Və nəhayət, yeni stansiya haqqında
Rosatom Korporasiyası artıq sovet dövründə dizayn edilmiş VVER-440 enerji bloklarını tikmir, lakin OKB Gidropress (korporasiyanın bir hissəsi) təxminən 640 MVt gücündə yeni bir stansiya hazırlayır (bu layihənin vaxtı hələ də bəlli deyil).
Petrosyan qeyd edib ki, Ermənistanın təhlükəsizliyi nöqteyi-nəzərindən orta gücə malik iki enerji blokunun olması faydalıdır, hələlik bazarda belə aqreqatlar demək olar ki, yoxdur. Digər mümkün variantlara gücü 77 MVt-a qədər olan kiçik modul reaktorları olan enerji blokları zənciri daxildir. 6 modulun tikintisi ilə təxminən 460 MVt güc əldə etmək mümkün olacaq - bu, təxminən indiki AES-in gücü ilə eynidir. Digər variant isə 3+ nəsil gücü 1200 MVt olan yeni Rusiya enerji blokudur. Petrosyan əlavə edib ki, bu enerji blokları çox keyfiyyətlidir.
İşçi qrupu bütün mümkün variantları öyrənməli və hökumətə ən məqbul variantı təqdim etməlidir.
Alpər
