Avropada geniş yayılmış korluq səbəblərindən biri olan coğrafi atrofiyadan əziyyət çəkən insanlarda görməni qismən bərpa etməyə imkan verən tor qişa implantının istifadəsinə icazə verilib. Bu, coğrafi atrofiya üçün nəzərdə tutulmuş belə bir cihazın ilk dəfə rəsmi təsdiq alması hesab olunur.

Qaynarinfo xəbər verir ki, ABŞ-ın Kaliforniya ştatında yerləşən "Science Corporation" şirkətinin hazırladığı "PRIMA" implantı coğrafi atrofiya diaqnozu qoyulan xəstələrdə funksional mərkəzi görməni qismən bərpa etməyə kömək edir. Şirkətin nümayəndəsi Darius Şahidənin sözlərinə görə, sınaqlarda bəzi pasiyentlər insanların simalarını tanıya, bəziləri isə Sidney Opera Teatrının şəklini çəkə biliblər.

"New Scientist" nəşrinin yazdığına görə, coğrafi atrofiya dünyada təxminən 8 milyon insana təsir edən, yaşla əlaqəli quru makulyar degenerasiyanın irəliləyən və geri dönməyən formasıdır. Bu xəstəlik zamanı tor qişanın mərkəzi hissəsi olan makuladakı hüceyrələr tədricən məhv olur və bərpa olunmur.

Mövcud müalicə üsulları

Hazırda coğrafi atrofiya üçün müalicə imkanları məhduddur. ABŞ-da tor qişaya zərər verə bilən zülalları bloklayan və gözə inyeksiya şəklində tətbiq olunan iki preparat təsdiqlənib. Lakin bu preparatlar yalnız xəstəliyin inkişafını ləngidir, itirilmiş görməni bərpa etmir.

Filadelfiyadakı "Wills Eye Hospital"ın mütəxəssisi Sunir Qarq bildirib ki, "PRIMA" implantı bu sahədə mühüm nailiyyətdir, çünki o, görmə qabiliyyətinin müəyyən hissəsini bərpa etməyə imkan verir.

İmplant necə işləyir?

Sancaq başı böyüklüyündə olan implant tor qişanın altına yerləşdirilir və xüsusi kamera ilə təchiz edilmiş eynəklə birlikdə istifadə olunur.

Eynəyin kamerası görüntünü qeydə alır, emal edir və yaxın infraqırmızı şüalar vasitəsilə implantın mikrosxemlərinə ötürür. İnsan gözü bu dalğa uzunluğunu görmədiyi üçün proses mövcud görməyə mane olmur.

İmplant infraqırmızı işığı elektrik impulslarına çevirərək tor qişadakı bipolyar hüceyrələri stimullaşdırır. Bu hüceyrələr makulyar degenerasiya zamanı adətən zədələnmədiyindən sistem zədələnmiş fotoreseptorları keçərək beyinə vizual siqnallar ötürə bilir.

Bundan əlavə, eynəklər daxili günəş elementləri vasitəsilə enerji ilə təmin olunduğundan ayrıca xarici enerji mənbəyinə ehtiyac qalmır.

Sınaqların nəticələri

Ötən ilin oktyabrında dərc olunan kiçik klinik araşdırmaya əsasən, "PRIMA" implantı pasiyentlərin təxminən 80 faizində mərkəzi görməni qismən bərpa edib və görmə itiliyini yaxşılaşdırıb.

"Science Corporation" şirkətinin nümayəndəsi Frenk Brodinin sözlərinə görə, implantdan istifadə edən xəstələr təxminən 20/160 görmə göstəricisinə nail olublar. Bu isə onların hüquqi korluq həddindən çıxmasına imkan verib.

Təhlükəsizlik və gələcək planlar

Əksər əlavə təsirlər cərrahi müdaxilə ilə bağlı olub və iki ay ərzində aradan qalxıb. Mütəxəssislər bildirirlər ki, əməliyyatdan sonra pasiyentlər eynəklərdən düzgün istifadə etməyi öyrənirlər.

Bununla yanaşı, implantın geniş tətbiqindən əvvəl daha çox pasiyentin iştirakı ilə uzunmüddətli təhlükəsizlik və effektivlik araşdırmalarının aparılması vacib hesab olunur.

"PRIMA" Avropa İttifaqının tibbi cihazlar üzrə CE sertifikatını alıb və bu, onun Avropa İttifaqı ölkələrində və Böyük Britaniyada istifadəsinə imkan verir.

Qurğu ABŞ-da da FDA tərəfindən "Breakthrough Device" və "Humanitarian Device" statusları əldə edib ki, bu da gələcək təsdiq prosesində mühüm addım hesab olunur.

Şirkət ilk kommersiya əməliyyatlarını yaxın vaxtlarda Almaniyada, daha sonra isə bu ilin sonuna qədər Böyük Britaniyada həyata keçirməyi planlaşdırır. Tədqiqatçılar eyni zamanda implantın Ştarqardt xəstəliyi kimi digər göz xəstəliklərinin müalicəsində istifadəsini də araşdırırlar.

Aydın