Amerikalı yazıçı Deyl Karneginin fikrincə, insanlar qərar qəbul edərkən və deyilənləri qiymətləndirərkən təkcə məntiqə deyil, daha çox emosiyalara əsaslanırlar.

Qaynarinfo "The Economic Times"a istinadən xəbər verir ki, insanlar adətən məntiqin hər bir mübahisədə qalib gəldiyini düşünsələr də, gündəlik həyatda vəziyyət çox vaxt fərqli olur. Emosiyalar insanların reaksiyalarına, qərarlarına və yaşadıqları hadisələri necə xatırlamalarına ciddi təsir göstərir. Nəşrin vurğuladığına görə, bu həqiqəti anlamaq lazımsız münaqişələrin qarşısını ala və münasibətləri yaxşılaşdıra bilər.

Bu fikir Deyl Karneginin "Dost qazanmaq və insanlara təsir göstərmək” kitabında yer alan məşhur sitatında əks olunub: "İnsanlarla ünsiyyət qurarkən unutmayın ki, siz məntiqlə idarə olunan varlıqlarla deyil, emosiyalarla idarə olunan varlıqlarla qarşılaşırsınız”.

Təxminən bir əsr əvvəl yazılmasına baxmayaraq, bu sitat bu gün də liderlik, kommunikasiya və emosional intellekt mövzularında ən çox istinad edilən fikirlərdən biri olaraq qalır. Nəşr bildirir ki, internetdə, iş yerlərində və ailələrdə tez-tez yaranan mübahisələr fonunda bu yanaşma aktuallığını qoruyur.

Karneginin fikrinin mahiyyəti

İlk baxışdan sadə görünən bu fikir insan davranışının daha dərin tərəflərini izah edir. Yazıçının fikrincə, təkcə faktlar insanların mövqeyini dəyişmək üçün kifayət etmir. Hər bir insanın emosiyaları, şəxsi təcrübəsi, qorxuları, qüruru və inancları onun hadisələrə münasibətini formalaşdırır. Buna görə də, nə qədər məntiqli arqument irəli sürülsə belə, həmin arqumentin qəbul edilib-edilməyəcəyini çox vaxt emosiyalar müəyyənləşdirir.

Karnegi məntiqin əhəmiyyətini inkar etmirdi. O hesab edirdi ki, səmərəli ünsiyyət insanın emosional tərəfini anlamaqla başlayır. İnsan özünə hörmət və anlayış göstərildiyini hiss etdikdə qarşı tərəfi dinləməyə daha açıq olur. Əksinə, hücuma məruz qaldığını və ya alçaldıldığını düşündükdə, ən güclü arqument belə təsirsiz qala bilər.

Emosional intellektin rolu

Məqalədə qeyd olunur ki, müasir iş kollektivləri, məktəblər və ailələr emosional intellektə getdikcə daha çox önəm verirlər. Texniki bilik və peşəkar bacarıqlar vacib olsa da, münasibətlərin uğuru çox vaxt emosiyaları başa düşmək bacarığından asılı olur.

Dinləməyi bacaran rəhbərlər daha güclü komandalar formalaşdırır, övladlarının hisslərini anlayan valideynlər onlarla daha sağlam ünsiyyət qurur, empatiya göstərən dostlar isə daha dərin etimad yaradırlar.

"The Economic Times” vurğulayır ki, Karnegi "emosional intellekt” anlayışı populyarlaşmazdan çox əvvəl bu prinsipləri müdafiə edirdi. Onun yanaşması diqqətlə dinləmək, başqalarına səmimi hörmət göstərmək və mənasız mübahisələrdən çəkinmək üzərində qurulmuşdu. Bu gün də onun ideyaları rəhbərlərin hazırlanması, müştəri xidməti, satış, təhsil və şəxsi inkişaf sahələrində tətbiq olunur.

Niyə bu fikir hələ də aktualdır?

"Dost qazanmaq və insanlara təsir göstərmək” kitabının ilk nəşrindən təxminən 90 il keçməsinə baxmayaraq, Karneginin tövsiyələri aktuallığını itirməyib. Yazıçı hesab edirdi ki, uğurlu ünsiyyət empatiya ilə başlayır və hər bir qarşılıqlı münasibət yalnız faktlardan deyil, həm də hisslərdən ibarətdir.

Nəşrin qənaətinə görə, Karnegi iş yerində kommunikasiya bacarıqlarının və insanlarla münasibət qurma qabiliyyətinin texniki biliklər qədər öyrənilə biləcəyini hələ ötən əsrdə vurğulayırdı. Onun özünəinam, dinləmə bacarığı və sağlam münasibətlər qurulmasına əsaslanan metodları sonradan bir çox korporativ təlim proqramlarının ayrılmaz hissəsinə çevrilib.

Aydın