Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının (FAO) yaradılması münasibətiylə 1945-ci ildən oktyabrın 16-sı Ümumdünya Ərzaq Günü elan edilir.
Qaynarinfo xəbər verir ki, Ümumdünya Qida Günü ilə bütün dünyada müntəzəm olaraq sağlam qidalana bilməyən və kəskin qida çatışmazlığından əziyyət çəkən milyonlarla insana diqqət yetirilir.
Sürətli əhali artımı, iqtisadi artım, urbanizasiya və iqlim dəyişikliyinin planetin su ehtiyatlarını getdikcə daha çox təzyiq altında saxladığını bildirən FAO su ehtiyatlarının sürətlə tükəndiyini vurğulayır.
İqlim dəyişikliyinin təsirləri
İqlim dəyişikliyi su və qida problemlərinə səbəb olan mühüm amillərdən biri kimi görünür. ABŞ Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyinin (EPA) məlumatına görə, iqlim dəyişikliyinin yaratdığı əlverişsiz hava şəraiti kənd təsərrüfatı torpaqlarına və buna görə də məhsullara ziyan vurur.
Temperaturun və yağıntının nizamsızlığı kənd təsərrüfatı torpaqlarında həşəratların və alaq otlarının artmasına, xəstəliklərin yaranmasına və yayılmasına səbəb olur. Güclü leysanlar torpağın eroziyaya uğrayaraq məhsullara ziyan vurması ilə yanaşı, onun qida maddələrini də tükəndirməklə suyun səviyyəsinin qalxması və kənd təsərrüfatı sahələrinin su altında qalması ilə nəticələnir.
Suyun temperaturunun artması okeanlarda, dənizlərdə və göllərdə balıqların ölümünə səbəb olur.
Şiddətli quraqlığın temperaturun artmasında mühüm rol oynayan "El Nino" hava hadisələrinin təsiri ilə milyonlarla insanı yoxsulluğa sürükləyə biləcəyi düşünülür. FAO-nun məlumatına görə, son illərdə daşqınlar 2 milyarddan çox insana təsir edib və bu, 2021-ci ildə təxminən 2 milyard dollarlıq qlobal itkilərə səbəb olub. Təkcə Afrikada 2022-ci ildə daşqınlar nəticəsində 2 min insan öldüyü halda, Pakistanda ölkənin 1/3 hissəsi su altında qalıb, 8 milyon insan isə evlərini tərk edib.
Rusiya-Ukrayna müharibəsi ərzaq qiymətlərinə təsir edir
Dünya Bankının məlumatına görə, COVID-19 pandemiyasından sonra tədarük zəncirindəki problemlər azalsa da, Rusiya-Ukrayna müharibəsinin təsiri ilə bir çox məhsulların, xüsusilə ərzaq, əmtəə, enerji və digər əsas ehtiyacların qiymətlərindəki yüksək tendensiya davam edir.
Müharibə səbəbindən üzə çıxan bu ticarət məhdudiyyətləri həm də gübrə sənayesinə təsir edir və taxılın qiymətinin artmasına səbəb olur. Artan daxili ərzaq qiymətləri ilə artan enerji xərcləri birləşərək aşağı və orta gəlirli ölkələrdə yaşayış böhranı yaranır.
25 sentyabr 2023-cü il tarixindən etibarən 19 ölkədə tətbiq edilən 25 qida ixracı və 7 ölkədəki 12 ixracaatı məhdudlaşdıran tədbirlər ərzaq qiymətlərinə təsir göstərir. İxrac məhdudiyyətlərinin və sanksiyaların yumşaldılması, eləcə də Qara Dəniz Taxıl Dəhlizi Sazişi taxıl bazarlarının sabitləşməsinə kömək etsə də, qlobal təhlükə davam edir.
Ərzaq qiymətlərinin artması qlobal aclığa səbəb olur
Dünya Bankının məlumatlarına görə, ərzaq məhsullarının daxili inflyasiyası bütün dünyada yüksək olaraq qalmaqda davam edir. Dünyanın 165 ölkəsinin 79,4 faizində ərzaq qiymətlərinin inflyasiyası ümumi inflyasiyadan yüksəkdir.
İnflyasiya və qiymət artımı xüsusilə aztəminatlı təbəqələrin ərzağa çıxışına mənfi təsir göstərir. Bundan ən çox təsirlənən ölkələr Afrika, Şimali Amerika, Latın Amerikası, Cənubi Asiya, Avropa və Mərkəzi Asiya ölkələridir.
Aydın
