İtaliyadakı Apennin dağlarının təxminən 30 kilometr dərinliyində Yer qabığının aşağı təbəqələri yuxarı hissədən ayrılaraq mantiyaya doğru batır. Alimlər bu prosesi dağ silsiləsinin hələ də yüksəlməsini, deformasiyaya uğramasını və seysmik fəallığını izah edən əsas amillərdən biri hesab edirlər.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu qənaətə Florensiya Universitetinin geoloqu Stefano Tavaninin rəhbərlik etdiyi tədqiqatçılar gəlib. Araşdırma barədə İtaliyanın “Il Messaggero” nəşri məlumat yayıb.
Alimlərin fikrincə, delaminasiya adlanan bu geoloji proses təxminən 10 milyon il əvvəl başlayıb. Lakin onun bölgənin tektonik fəallığına təsiri xüsusilə son iki milyon ildə daha qabarıq hiss olunub. Yer qabığının aşağı hissəsinin yuxarı təbəqələrdən ayrılması tədricən, qərbdən şərqə doğru irəliləyir. Tədqiqatçılar bu hərəkəti nəhəng zəncirbəndin açılmasına bənzədiblər.
Əvvəllər Apennin dağlarının formalaşması əsasən Tirren dənizinin genişlənməsi və şərqdən Yer qabığına təsir edən sıxılma qüvvələri ilə izah edilirdi. Ancaq təxminən iki milyon il əvvəl bu proseslər zəifləsə də, dağ silsiləsinin hərəkəti və seysmik aktivliyi davam edib. Yeni araşdırma həmin ziddiyyətin delaminasiya ilə bağlı ola biləcəyini göstərir.
Tədqiqat necə aparılıb?
Mütəxəssislər nəticələrə gəlmək üçün 30 illik GPS müşahidələrini, peyk radarlarının məlumatlarını, zəlzələ kataloqlarını və Yerin dərin qatlarına dair geoloji modelləri birlikdə təhlil ediblər.
Məlum olub ki, Apennin dağlarının müxtəlif hissələrində Yer qabığının hərəkəti fərqlidir. Dağ silsiləsinin daxili hissəsində qabıq genişlənir, Adriatik dənizi və Padan düzənliyinə yaxın ərazilərdə isə sıxılma müşahidə olunur.
Tədqiqatçıların hesablamalarına görə, genişlənmənin sürəti ildə təxminən 4 millimetr, sıxılmanın sürəti isə 2 millimetr təşkil edir.
Araşdırma bölgənin geoloji inkişafını və aktiv tektonik qırılmaların yerləşməsini daha yaxşı anlamağa imkan verir. Bununla belə, alimlər vurğulayırlar ki, əldə olunan nəticələr hələlik zəlzələlərin əvvəlcədən proqnozlaşdırılmasına imkan vermir. Çünki araşdırılan proseslər Yer səthindən çox dərinlikdə baş verir.
Aydın
