1960-cı illərdə hazırlanmış “Oberon” sinifli Kanada dizel-elektrik sualtı qayığı hərbi-dəniz təlimləri zamanı ABŞ-ın təyyarədaşıyan gəmi qrupunun müdafiəsini gizlicə keçərək “Dvajt D. Eyzenhauer” atom təyyarədaşıyan gəmisinə torpedo hücumunu imitasiya edib. Təlimlərin hakimi gəmini “batırılmış” elan edib.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə “19FortyFive” yazıb.

Hadisə 1981-ci ildə Atlantik okeanında keçirilən beynəlxalq “Ocean Venture” hərbi-dəniz təlimləri zamanı baş verib. Kanada “Oberon” sinifli sualtı qayıqlarından birinə düşmən rolunu yerinə yetirmək və təyyarədaşıyan gəmi qrupunun müdafiəsini yararaq içəri keçməyə cəhd etmək tapşırılıb.

ABŞ-ın “Dvajt D. Eyzenhauer” təyyarədaşıyan gəmisinin ətrafında esmineslər, kreyserlər və sualtı qayıqlar fəaliyyət göstərirdi. Gəmi havadan isə göyərtə aviasiyası tərəfindən qorunurdu.

Kanada ekipajının vəzifəsi təyyarədaşıyan gəmiyə gizlicə yaxınlaşmaq və onun torpedo ilə vurulmasını imitasiya etməkdən ibarət olub.

Sualtı qayıq heyəti gəminin aşağı səs səviyyəsindən, okeanın akustik xüsusiyyətlərindən və müdafiədəki boşluqlardan istifadə edib. Onlar hidroakustik sistemlərlə təchiz edilmiş gəmilərin yanından keçməyi və havadan aşkarlanmaqdan yayınmağı bacarıblar.

Həlledici anda Kanada sualtı qayığı torpedonun buraxılmasını imitasiya edib. Təlimlərin hakimi olan ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin zabiti vəziyyəti qiymətləndirərək Amerika təyyarədaşıyan gəmisini “batmış” elan edib.

Gəmilər nə qədər baha olub?

“Oberon” sinifli sualtı qayıqlar ABŞ təyyarədaşıyan gəmilərindən xeyli ucuz olub. Onların qiyməti təxminən 80 milyon dollar təşkil edib. “Nimitz” sinifli təyyarədaşıyan gəminin müasir ekvivalent dəyəri isə təxminən 5,5 milyard dollar qiymətləndirilir.

Bununla belə, məsələ yalnız qiymətdə olmayıb. Kanada sualtı qayıq heyəti nümayiş etdirib ki, hətta nəhəng hərbi-dəniz qruplaşmasının da zəif nöqtələri ola bilər.

“Oberon”u aşkar etmək niyə çətin olub

Bu sinif sualtı qayıqlar atom mühərriki ilə təchiz edilməsə də, akkumulyator batareyaları hesabına demək olar ki, səssiz fəaliyyət göstərə bilirdi. 1980-ci illərə qədər Kanada “Oberon”ları da modernləşdirilib.

Xüsusilə onların gövdəsi hidroakustik siqnalların əks olunmasını azaldan xüsusi örtüklərlə təchiz edilib. Bundan başqa, sualtı qayıqların avtonomluğunu və aşkarlanmasının çətinliyini artıran sistemlər təkmilləşdirilib.

Bununla yanaşı, təlimlərin nəticələrini real döyüş şəraitinə tam şəkildə aid etmək olmaz. “Ocean Venture” qaydaları bəzi aşkarlama vasitələrindən istifadəni məhdudlaşdırırdı, gəmilər isə maksimal sürətlə hərəkət etmirdi. Bu da sualtı qayığın müdafiə xəttini keçməsini asanlaşdıran şərait yaradırdı.

Amerika təyyarədaşıyan gəmiləri daha əvvəl də “batırılıb”

Kanadanın uğuru unikal hadisə olmayıb. Müxtəlif hərbi təlimlər zamanı müttəfiq ölkələrin dizel-elektrik sualtı qayıqları dəfələrlə ABŞ təyyarədaşıyan gəmilərinin məhv edilməsini imitasiya etməyə nail olublar.

Oxşar ssenarilər Niderland və Avstraliya sualtı qayıq heyətləri tərəfindən də nümayiş etdirilib. 1972–2005-ci illər arasında əsasən dizel-elektrik sualtı qayıqlarının təlimlər zamanı ABŞ təyyarədaşıyan gəmilərini şərti olaraq “batırdığı” təxminən səkkiz hal məlumdur.

Aydın