Davam edən qlobal istiləşmə atmosferi çirkləndirir və getdikcə daha güclü isti dalğalarına səbəb olur.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatının (ÜMT) yeni hesabatında deyilir.
ÜMT ekspertlərinin fikrincə, həddindən artıq istilər meşə yanğınlarını artırır, onun tüstüsü milyonlarla insanın nəfəs alması üçün havanı təhlükəli edir. Quraqlıq səbəbindən səhralardan çoxlu miqdarda qumlu toz atmosferə daxil olur.
"Məşəklə tüstüsündə kimyəvi maddələrin qarışığı var ki, bu da təkcə havanın keyfiyyətinə və sağlamlığa təsir etmir, həm də bitkilərə, ekosistemlərə və əkinlərə zərər verir, atmosferə daha çox karbon qazı emissiyasına və buna görə də daha çox istixana qazlarına səbəb olur", deyə bildirilir.
Bundan əlavə, yüksək temperatur insanlar, heyvanlar və bitkilər üçün zərərli olan yer səviyyəsində ozon dumanının yaranmasına kömək edir. Bu amillər birlikdə təkcə əhalinin sağlamlığını deyil, həm də ərzaq təhlükəsizliyini təhdid edir.
Qlobal miqyasda ozona məruz qalma səbəbindən əsas qida məhsullarının məhsul itkiləri orta hesabla 4,4-12,4%, Hindistan və Çinin əsas kənd təsərrüfatı sahələrində buğda və soya itkiləri 15-30%-ə çatır.
Alimlər vurğulayıblar ki, havanın çirklənməsi ilə birlikdə böyük şəhərlərin sakinləri üçün böyük risk yaranır. Hündürmərtəbəli binalar küləyin təbiətinə və ətraf mühitin orta temperaturuna təsir edərək, "istilik adası” adlanan təsirə səbəb olur. Buna görə meqapolislərdə şəhər xaricinə nisbətən 9° C daha isti ola bilər. Bu o deməkdir ki, iqlim amillərinin təsiri altında şəhər əhalisinin xəstələnmə və ölüm halları artmaqda davam edəcək.
Ümumdünya Ticarət Təşkilatının Baş katibi, professor Petteri Taalas qeyd edib ki, təşkilatın mütəxəssisləri 2023-cü ildə tarixin ən isti yayı qeydə aldıqları üçün iqlim və hava şəraitinin daha da pisləşməsini gözləyirlər. Kanada, ABŞ və Aralıq dənizi regionunda meşə yanğınları geniş əraziləri bürüyüb, yanmış ağacların tüstüsü Arktikaya çatıb.
Elm adamları daha əvvəl aşkar ediblər ki, meşə yanğını tüstüsü beyində uzun müddətli iltihaba səbəb ola bilər. Kül və his hissəciklərinin tənəffüs edilməsinin təsiri təxminən bir ay davam edir və insanın zehni qabiliyyətlərini azaldır.
Aydın
