Beynəlxalq ornitoloq qrupu ququ quşlarının yumurtalarını "dimdiklərində daşıması” barədə əsrlərdir davam edən təsəvvürü elmi şəkildə təkzib edib.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Phys.org” məlumat yayıb.
"Animal Behaviour” jurnalında dərc olunan araşdırmaya əsasən, alimlər birbaşa müşahidə və videoqeydiyyat vasitəsilə ququ quşlarının yumurtaları dimdikdə daşımadığını sübut ediblər. Bu fikir qədim dövrlərdən bəri elmi ədəbiyyatda mövcud olsa da, heç vaxt real sübutlarla təsdiqlənməmişdi.
Araşdırma Kape-Taun Universitetindən dosent Robert Tomson və Ostrava Universitetindən professor Tomas Qrimin rəhbərliyi ilə aparılıb. Tədqiqat çərçivəsində Finlandiyada dörd çoxalma mövsümü boyunca 60-dan çox yumurta qoyma hadisəsi kameralar vasitəsilə qeydə alınıb.
Alimlər əsasən ququ quşu və onun "ev sahibi” olan qırmızı quyruqlu quşun (göyərçinquyruğu) dərinlikdə, ağac oyuqlarında yerləşən yuvalardakı qarşılıqlı təsirini araşdırıblar.
Ququ quşlarının iki strategiyası
Tədqiqat nəticəsində məlum olub ki, ququ quşları yumurta qoyarkən iki fərqli üsuldan istifadə edirlər:
* Birinci halda dişi quş yuva girişinin yaxınlığında yumurtanı "düşür” və yumurta oyuğun içərisinə düşür.
* İkinci halda isə quş birbaşa yuva kamerasına daxil olaraq yumurtanı orada qoyur.
Hər iki üsulun üstünlük və riskləri var. Xaricdən yumurta qoymaq yuva içində ilişib qalma riskini azaldır, lakin yumurtanın hədəfə düşməmə ehtimalı artır. Birbaşa daxil olmaq isə daha dəqiq yerləşdirmə təmin edir, lakin quş üçün daha təhlükəlidir.
Alimlər bildirirlər ki, bu davranış müxtəlif ekoloji şəraitə uyğunlaşma nəticəsidir və hər iki strategiyanın populyasiyada qalmasının səbəbi də budur.
Qədim mifin təkzibi
Tədqiqatın ən vacib nəticələrindən biri ququ quşlarının yumurtanı dimdiklə daşıması barədə qədim inancın tamamilə yanlış olduğunu təsdiqləməsidir. Baş müəllif Mixal Kisukan bildirib:
"Əvvəlki ədəbiyyatda bu davranış fakt kimi göstərilsə də, heç bir sübut yox idi. Bizim qeydlərimiz göstərir ki, ququ quşları yumurtanı birbaşa yuvada qoyurlar".
Bu yanlış təsəvvür hələ Aristotel dövründən bəri mövcud olub və əsasən yuvaların gizli olması səbəbindən uzun müddət yoxlanıla bilməyib.
Nəticənin əhəmiyyəti
Alimlər qeyd edirlər ki, bu cür araşdırmalar növlər arasındakı ekoloji və təkamül münasibətlərini anlamaq üçün vacibdir. Müasir video müşahidə texnologiyaları isə əvvəllər görünməyən davranış nümunələrini üzə çıxarmağa imkan verir.
Aydın
Şərhlər