Bəşəriyyətin
necə sona çatacağı, müəyyən mənada qiyamətin necə qopacağı insan ağlını ən çox
məşğul edən suallardan biridir. Ötən illərdə vəfat edən alim Stiven Hokinq öz
elmi işləriylə heç vaxt unudulmayacaq. Kainat barədə fikirlərinə əlavə olaraq
dünyayla bağlı elə "qiyamət" xəbərdarlıqları var ki!..
Bu
yazıda Qaynarinfo Hokinqin ölümündən sonra da çox danışılacaq gələcəklə bağlı
vacib xəbərdarlıqlarını xatırladır...
76
yaşında vəfat edən İngilis fizika professoru Stiven Hokinq ümumi nisbilik və
qara dəliklər üzərində apardığı araşdırmalarla məşhur idi. Ancaq Hokinq tez-tez
öz araşdırma sahəsindən uzaqlaşaraq önümüzdəki dövrlərdə insanlığı gözləyən çətinliklərə
və mövcud təhdidlərə diqqət çəkdi. Bu məsələlərlə bağlı açıqlamaları mətbuatın
manşetində olsa da, bəzən mübahisələrə səbəb oldu.
Stiven
Hokinq bütün yumurtaları eyni səbətə qoymağı düzgün hesab etməyən biriydi. Bu
nümunədəki səbət Yerdir. Onilliklər boyu Hokinq bəşəriyyətin digər planetlərdə
daimi olaraq yerləşməsi üçün hərəkətə keçməli olduğunu deyirdi. Bu açıqlamalar
tez-tez manşetlərə çevrildi. Hokinqə görə, bəşəriyyəti yer üzündən siləcək
hadisələrdən qaçmaq mümkün deyil. Bu hadisələrə meteoritlər kimi kosmik hadisələrlə
bərabər süni zəka, iqlim dəyişikliyi, geni dəyişdirilmiş viruslar və ya nüvə
müharibəsi kimi hadisələr də nəzərdə tutula bilər.
2016-cı
ildə BBC-yə danışan Hokinq "Dünyada bir il içində bir fəlakətin baş vermə
ehtimalı çox azdır. Ancaq bu ehtimal geniş bir müddətdə artar və min ilə 10 min
il arasında olan dövrlərdə demək olar ki, dəqiq hala gələr" demişdi. O
dövrdə bəşəriyyətin bütün kainata yayıla biləcəyinə inanan Hokinq yenə də 100
il boyunca insanlara xəbərdarlıq etmişdi:
"Gələn
əsrdə kosmosda özünə yetərli koloniyalar qurmaq üçün texnologiyaya sahib ola
bilməyəcəyik, bu səbəbdən bu müddətdə çox diqqətli olmalıyıq".
Stiven
Hokinq süni zəkanın yaratdığı imkanlardan xəbərdar olsa da, eyni zamanda təhdidlərinə
qarşı da xəbərdarlıq edirdi. Hokinq 2014-cü ildə BBC-yə müsahibəsinə "Süni
zəkanın hərtərəfli inkişafı insanlığın mövcudluğuna son qoya bilər", - demişdi.
Hokinqə görə, bu günə qədər hazırlanmış sadə süni zəkalar çox faydalı olub. Onun
özünün insanlarla danışmasını təmin edən də süni zəka proqramı idi. Ancaq
Hokinq ağıllı robotların inkişaf etmiş formalarının insanları üstələyə biləcəyini
düşünürdü.
Stiven
Hokinq yer üzündə həyat üçün ən böyük təhdidlərdən birinin iqlim dəyişikliyindən
gələcəyini düşünürdü. Bu səbəbdən Hokinq ABŞ-ın Paris Sazişindən çıxması ilə
bağlı narahatlığını da dilə gətirmişdi: "Biz qarşısı alınmaz nöqtəyə çox
yaxınıq. Trampın hərəkəti Yer kürəsinin 250 dərəcə istilikdə və turşu yağışlarının
yağdığı Veneraya bənzəməsinə yol aça bilər".
Kainatın
hər yerindən ağıllı varlıqlarla bağlı siqnalları incələyən SETI kimi quruluşlar
olsa da, Hokinq kainatdakı digər ağıllı mədəniyyətlərə müraciət etməməklə bağlı
xəbərdarlıq edib. 2010-cu ildə Discovery Channel-a danışan Hokinq yadplanetlilərin
Yer kürəsini faydalı qaynaqlarına görə talan edib yoluna davam etməsi
ehtimalından narahat olduğunu söyləyib:
"Yadplanetlilər
bizi ziyarət edərsə, bu, Xristofor Kolumbun Amerikaya ayaq basması kimi olacaq.
O kəşf də yerli amerikalılar üçün yaxşı olmamışdı. Ağıllı varlıqların tanış
olmaq istəməyəcəyimiz şeylərə necə çevrilə biləcəyini görmək üçün özümüzə baxmağımız
kifayətdir".
