Bir əsr yarım əvvəl təsərrüfatçı və ixtiraçı Cozef Qlidden dünyada tikanlı məftillərə patent alan ilk şəxs oldu. O, gələcəkdə necə istifadə olunacağını bilmədən sadəcə yeni bir qorunma növü hazırladığına inanırdı.
Qaynarinfo xəbər verir ki, 2024-cü ilin yanvarında ABŞ Ali Məhkəməsi Meksika ilə sərhəddə yerləşən Texas ştatında Rio Qrande çayı üzərində 48 km uzunluğunda tikanlı məftil hasarın sökülməsinə qərar verib. Hakim bildirib ki, maneələr ABŞ-a yollanmağa çalışan miqrantların həyatını təhlükə altında qoyur və Sərhəd Patrulunun öz işini görməsinə mane olur. Lakin Texas qubernatoru, respublikaçı Qreq Abbott əmri yerinə yetirməkdən imtina edib. O, 1876-cı il Texas Konstitusiyasında təsbit edilən ştatın özünümüdafiə hüququna istinad edib.
Düzdür, o vaxt sərhəddə belə aqressiv hasarlar olmayıb. İbtidai iti məftil ABŞ-da 1860-cı illərdən istifadə olunur. Müasir görünüşə malik olan biri isə 1874-cü ildə İllinoys ştatının Dekalbi şəhərindən olan fermer Cozef Qlidden tərəfindən hazırlanmış və patentləşdirilmişdi. Onun polad ixtirasının bir gün insanlara qarşı istifadə olunacağını ağlına belə gətirmirdi.
Həyat yoldaşı Qliddendən bağı kələm fidanı yeyən dovşan və yenotlardan qorumaq üçün "etibarlı bir şey" etməyi xahiş edib - çünki bu acgözlər adi məftilləri qırır və maneəsiz onun üzərinə dırmaşırlar. Qlidden uzun bir telin ətrafında qısa tel parçalarını əyərək uzun müddət sınaqdan keçirdi. Bunun üçün o, köhnə qəhvədəmləyəndən ağıllı cihaz hazırladı. Və bir neçə gündən sonra arvad qonşularının həsəd aparacağı yeni bir çəpər əldə etdi.
Digər fermerlər tikanlı məftilləri bəyəndilər və özlərinə o cür çəpərlər çəkməyə başladılar. Sonra Qlidden ixtirasını patentləşdirməyə qərar verdi. Daha sonra o, yerli avadanlıq taciri İsaak Elvud ilə müqavilə bağladı və onlar birlikdə tikanlı məftil istehsalı biznesini, The Barb Fence Company-ni qurdular.
Elə həmin il başqa bir amerikalı, Yakob Geiş də öz S-Barb məhsulu üçün patent aldı və tikanlı məftillərin ixtiraçısı olduğunu sübut etdi.
Və sonra ixtira üçün üçüncü iddiaçı ortaya çıxdı - Isak L. Elvud, Ellwood şirkəti ilə IL Ellwood Manufacturing Company olaraq tikanlı məftillər istehsal etməyə başladı. Onlar əvvəlcə Elvudun aparat mağazasının arxasında ikiqat telli tikanlı məftil istehsal etdilər. Lakin biznes tez bir zamanda uğur qazandı. Geyşa və Ellvud da DeKalbydən idi.
İxtiraçılar arasında - həqiqi və uydurma - hüquqi döyüş başladı və 20 il davam etdi. İş Ali Məhkəməyə qədər getdi və nəticədə Qlidden qalib gəldi.
Alpər
