ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri (HDQ) və Hərbi Hava Qüvvələrinin (HHQ) apardığı son təcrübələr göstərib ki, ABŞ ordusu həm yerüstü, həm də havada uçan avtonom pilotsuz nəqliyyat vasitələrini Çin və ya Rusiyadan fərqli şəkildə istifadə edə bilər.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Defense one” nəşri
yazır.
ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri çoxsaylı hava və dəniz PUA-larının iştirak etdiyi təlimlər keçirib. Dronlar donanma ilə kəşfiyyat məlumatlarını toplayıb mübadilə edərək, sonuncuya düşmən gəmilərini tez aşkarlamağa, müəyyən etməyə və məhv etməyə kömək edib. Yerüstü və hava dronları hərbçilərə 6 yüksək sürətli "düşmən” qayığını vurmağa kömək edib.
Hərbi Dəniz Qüvvələri hesab edir ki, pilotsuz sistemlər və süni intellekt (Sİ) sistemləri təkcə hərbi deyil, həm də ticarət gəmilərinin qarşısını almağa çalışan düşmən gəmilərini aşkar etməyə kömək edə bilər. Bu cür sistemlər məlumat mübadiləsini və tərəfdaşlarla - gəmiçilik şirkətlərindən tutmuş digər ölkələrin hökumətlərinə qədər işi asanlaşdıracaq.
ABŞ avtonom həllərdən istifadə edən yeganə ölkə deyil, çünki Rusiya və Çinin oxşar texnologiyaları var. Buna görə də Pentaqona müdaxilə və hücum üçün nisbətən ucuz, lakin effektiv texnologiyalar lazımdır.
"Biz bütün dron konsepsiyalarını - suda, havada, su altında tətbiq etdik", - ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələr naziri Karlos Del Toro şərh edib.
Hərbi Hava Qüvvələri yeni süni intellekt imkanlarını da nümayiş etdirib. Hərbi Hava Qüvvələrinin 96-cı sınaq bölməsinin əməliyyatlar komandiri polkovnik Taker Hamiltonun sözlərinə görə, süni intellektlə işləyən XQ-58 Valkyrie pilotsuz uçan aparatı F-15 döyüş təyyarəsi ilə tandemdə işləyə bilib və PUA yalnız süni intellect tərəfindən idarə olunub. Polkovnik qeyd edib ki, əvvəllər sınaqlarda pilotsuz uçuş aparatları sadə göstərişlərə əməl edirdi, məsələn, dəstəyinə hələ də ehtiyac olan operatorla əlaqəni kəsdikdən sonra əvvəlcədən müəyyən edilmiş yerə qayıdırdılar.
Lakin XQ-58 daha böyük avtonomluğa malikdir. Məsələn, dron əvvəlcədən müəyyən edilmiş məqsədə çatmaq üçün sürəti necə tənzimləməyi, hansı yuvarlanma bucağını seçmək, hansı hündürlük əldə etmək, hansı dalış bucağı seçmək lazım olduğunu müstəqil şəkildə müəyyənləşdirir. PUA insan tərəfindən idarə olunan təyyarə ilə müqayisədə sürətli və "təmiz" fırlanma hərəkətlərini yerinə yetirə bilib. Hamilton qeyd edib ki, prinsipcə süni intellekt təyyarəni insandan fərqli idarə edir. O, hesab edir ki, süni intellekt sistemlərinin qərar qəbul etməsi üçün geniş öyrənmə məkanına ehtiyacı var.
Rusiya-Ukrayna müharibəsi avtonom silahlara olan tələbatı açıq şəkildə nümayiş etdirib. Müdafiə nazirinin qüvvələrin inkişafı üzrə köməkçisinin müavini Maykl Horovits qeyd edir ki, onun zəif tərəfləri var. Onun sözlərinə görə, radioelektron mübüraizə vasitələri operatorla pilotsuz uçuş aparatları arasındakı rabitəni pozur, ona görə də hərbçilərə tapşırıqları yerinə yetirmək üçün operatorla əlaqə saxlamağa ehtiyac olmayan süni intellekt əsasında işləyən cihazlar lazımdır.
"Ukraynada radioelektron mübarizə ilə bağlı vəziyyətə nəzər salsanız, neyron şəbəkələrin təmin etdiyi tam avtonomluq radioelektron mübarizə problemini həll etməyin bir yoludur”, - Horovits qeyd edib.
"Ukraynadakı münaqişə müttəfiqlərimizə çox şey öyrətdi. Bununla da, ABŞ Müdafiə Nazirliyi Rusiya və Çinin öz hərbi texnologiyalarına süni intellektləri fəal şəkildə tətbiq etdiyini nəzərə alaraq, avtonom silahlarla bağlı siyasətinə yenidən baxmağa hazırlaşır", - nəşr qeyd edir.
Birləşmiş Ştatlar hərbi süni intellektin inkişafı üçün beynəlxalq standartlar müəyyən etməyə çalışır və Avropa ölkələrini bu işə cəlb edir, baxmayaraq ki, onlar süni intellektdən hərbi məqsədlər üçün istifadə etməkdə çox ehtiyatlıdırlar. Horovits bildirib ki, ötən ilin noyabrında Birləşmiş Ştatlar süni intellektdən hərbi məqsədlər üçün məsuliyyətli istifadəyə dair Siyasi Bəyannamə dərc edib və artıq 51 ölkə bunu imzalayıb. ABŞ rəsmiləri ümid edirlər ki, bu geniş beynəlxalq konsensus Rusiya və Çini süni intellektin inkişafı ilə bağlı bəzi normalara riayət etməyə məcbur edəcək.
Nizami Bağırov
