Səyahət zamanı dələduzların hədəfinə çevrilmək riski artır. Saxta bronlardan və qeyri-qanuni bələdçilərdən tutmuş süni intellektdən istifadə edilən fırıldaq sxemlərinə qədər cinayətkarlar turistləri aldatmaq üçün getdikcə daha mürəkkəb üsullardan istifadə edirlər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Daily Mail" qəzeti yazır.

Booking.com-un məlumatına görə, son illərdə turizm sahəsində dələduzluq halları 500–900 faiz artıb. Mütəxəssislər bildirirlər ki, süni intellekt texnologiyaları fırıldaqçılara daha inandırıcı saxta mesajlar və ssenarilər hazırlamağa imkan verir.

Nəşrin məlumatına əsasən, təkcə 2024-cü ildə turizm sahəsində dələduzluq nəticəsində təxminən 11 milyon funt sterlinq (15 milyon ABŞ dolları) məbləğində zərər qeydə alınıb. Dələduzlar xüsusilə son anda edilən sərfəli istirahət təkliflərinə maraq göstərən və tələsik bron edən səyahətçiləri hədəfə alırlar.

Sorğular göstərir ki, böyüklərin təxminən 30 faizi ya turizm dələduzluğunun qurbanı olub, ya da belə hadisə ilə üzləşmiş tanışının olduğunu bildirib.

Ən geniş yayılmış dələduzluq üsulları bunlardır:

* Saxta və ya lisenziyasız bələdçilər. Populyar turizm məkanlarında özlərini bələdçi kimi təqdim edən şəxslər turistlərə ekskursiya təklif edir, daha sonra isə gözlənilmədən ödəniş tələb edirlər. Mütəxəssislər ekskursiya və biletlərin yalnız rəsmi saytlar, muzey kassaları və akkreditə olunmuş şirkətlər vasitəsilə alınmasını tövsiyə edirlər.

* "Siz azmısınız?" fırıldağı. Çaşqın görünən turistlərə yaxınlaşan dələduzlar guya kömək təklif edir, sonra isə pul tələb edir və ya onları başqa ünvana aparmağa çalışırlar. Yardıma ehtiyac olduqda mağaza və ya kafe əməkdaşlarına müraciət etmək, həmçinin xəritə və ya GPS-dən istifadə etmək məsləhət görülür.

* "Dostluq bilərzikləri". Böyük Avropa şəhərlərində bəzi şəxslər turistlərin biləyinə pulsuz hədiyyə adı ilə bilərzik taxır, sonra isə onu çıxarmaq üçün ödəniş tələb edirlər. Belə hallarda söhbətə qoşulmamaq və yolunuza davam etmək tövsiyə olunur.

* Süni intellektdən istifadə edilən saxta turizm agentləri. Dələduzlar süni intellekt vasitəsilə yaradılmış səslər və mesajlardan istifadə edərək özlərini turizm şirkəti və ya hətta ailə üzvü kimi təqdim edə bilirlər. Mütəxəssislər təbii olmayan danışıq fasilələrinə, təcili ödəniş tələblərinə və bank rekvizitlərinin dəyişdirilməsi istəklərinə diqqət yetirməyi məsləhət görürlər. Hər hansı məlumatı qəbul etməzdən əvvəl onu rəsmi internet saytları və təsdiqlənmiş əlaqə vasitələri ilə yoxlamaq tövsiyə edilir.

* Bağlı olduğu deyilən turistik məkanlar. Bəzi fırıldaqçılar məşhur görməli yerlərin guya tədbir və ya təmir səbəbindən bağlı olduğunu deyərək turistləri qeyri-rəsmi ekskursiyalara və ya mağazalara yönləndirirlər.

"Poçt Səyahətləri və Yeni Məhsullar" bölməsinin rəhbəri Adam Edinburq bildirib ki, dələduzluq üsulları klassik küçə fırıldaqlarından saxta bron səhifələrinə və süni intellektlə klonlaşdırılmış səslərə qədər inkişaf edib.

Onun sözlərinə görə, turistlər ödəniş etməzdən əvvəl tələsməməli, bütün məlumatları rəsmi mənbələrdən yoxlamalı və gözlənilməz "kömək" təkliflərinə ehtiyatla yanaşmalıdırlar.

Aydın