Ukraynadakı müharibənin sonrakı gedişatına təsir edən altı əsas amil - WSJ-nin təhlili

Qaynarinfo xəbər verir ki, "The Wall Street Journal” 2023-cü ilin ilk aylarında müharibənin gedişatına təsir edəcək altı mühüm amili müəyyənləşdirib.

Ukraynada "palçıq mövsümü” hələ də davam edir, bu da tırtıllı texnikanın hərəkətini çətinləşdirir. Temperatur sıfırdan aşağı düşsə də, yerin donması üçün şaxtalı hava çox davam etməyib. Cəbhə xəttinin böyük hissəsində döyüşlərin intensivliyi aşağı düşüb.

WSJ qeyd edir ki, böyük ehtimalla, donmuş bərk torpaq yarandığı zaman və əgər bu baş verərsə, müharibənin intensivliyi arta bilər. Bu, çox güman ki, sürətli manevr etmək qabiliyyətini sübut edən Ukraynaya sərf edəcək. Digər tərəfdən, bu, irəliləyən qüvvələrin yeni ələ keçirilən mövqelərdə möhkəmlənmək və müdafiəsini qurmaq işini çətinləşdirəcək.

Kanada və digər ölkələr tərəfindən müasir soyuq hava geyimləri ilə təmin edilən Ukrayna qüvvələri qışa rusiyalılardan daha yaxşı hazırlaşır.

Ukraynanın təchizat xətləri daha qısadır və Ukrayna qoşunları cəbhə xəttləri arasında və ondan kənarda hərəkət edərək onlara dincəlmək və bərpa olunmaq imkanı verir. Onlar da Rusiya qüvvələrinə nisbətən daha motivasiyalı görünürlər.

Şaxtalı hava cəbhə xəttində Ukrayna hərbçilərinə kömək etsə də, Rusiyanın enerji və istilik infrastrukturuna hücumları fonunda arxa cəbhədəki dinc sakinlərin həyatını çətinləşdirir. Lakin rusiyalıların bu cür zərbələri onlara döyüş meydanında kömək etməyib. Rusiyalıların ukraynalıların əhval-ruhiyyəsini sarsıtmaq cəhdləri onlara uğur gətirməyəcək.

Rusiyanın Donetsk vilayətinin Baxmut şəhərini ələ keçirmək cəhdləri təkcə strateji deyil, həm də artıq psixoloji əhəmiyyət kəsb edir. Ukrayna qoşunlarının şəhərdən geri çəkilməsi onlara daha yüksək və daha qorunan mövqe tutmağa imkan verəcək, həm də Rusiya təbliğatına kömək edəcək.

Bu şəhər rusiyalıların irəliləməyə çalışdığı azsaylı ərazilərdən biridir, lakin Ukrayna mövqelərinin güclü atəşə tutulmasına baxmayaraq, onlar cüzi uğur qazanıb və böyük itkilər veriblər.

Baxmut Moskvada üç əsas oyunçu üçün siyasi əhəmiyyət kəsb edir. Rusiya prezidenti Vladimir Putin üçün bu qalanın ələ keçirilməsi ona Rusiyanın Donetsk vilayətini işğal etmək iddialarını reallaşdırıldığını bəyan etməyə imkan verəcək. Vaqner muzdlularının rəhbəri Yevgeni Priqojin üçün bu, onun Rusiya Federasiyasında ən yaxşı silahlı qüvvələrini idarə etməsi ilə bağlı iddialarını təsdiq etməyə kömək edəcək. Baxmut bölgəsindəki uğur həm də Ukraynadakı Rusiya qüvvələrin komandanı Sergey Surovikinə rusiyalıların ötən ay Xersondan çıxarmaq qərarını əsaslandırmağa kömək edəcək.

Milli strateji araşdırmalar İnstitutunun elmi işçisi Nikolay Beleskovun fikrincə, Rusiyanın Baxmuta diqqəti hərbi məqsədlərin siyasi mülahizələrlə diktə olunduğunu deməyə əsas verir. Bu onu göstərir ki, Rusiya "Ukraynadan fərqli olaraq hələ də güclü hərbi-siyasi əlaqələrə malik deyil”, - o deyib.

İndiyə qədər Baxmut uğrunda döyüşlərin çoxu açıq ərazilərdə gedib. Döyüşlər şəhər ərazilərinə keçərsə, çox güman ki, zəif təlim keçmiş Vaqner döyüşçüləri və Rusiyanın ehtiyat qüvvələri ilə müqayisədə üstünlük bacarıqlı kiçik komandirləri ilə yaxşı təlim keçmiş Ukrayna əsgərlərində olacaq. 

Əksər hərbi analitiklər hesab edir ki, Ukrayna payızda Rusiyanın ələ keçirdiyi böyük əraziləri geri aldıqdan sonra müharibədə strateji təşəbbüsün böyük hissəsini özündə saxlayır. Onlar hesab edirlər ki, Ukrayna qışda hücumu davam etdirmək və mümkün olsa, Rusiya işğalçılarını daha da geri çəkmək istəyəcək.

Beleskovun sözlərinə görə, Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin növbəti nailiyyətlərinin vaxtı həlledici əhəmiyyət kəsb etmir. "Bizim qüvvəmiz, imkanlarımız olsa, qışda fürsət düşsə, bunu qışda da edə bilərik. Yazın gəlişini gözləməli olsaq, yazın gəlişini gözləyəcəyik", - ekspert bildirib.

Hərbi analitiklər Ukrayna hücumlarının iki gözə görünən istiqamətini qeyd edirlər. Birincisi, mühüm R-66 magistralına bitişik olan Luqansk vilayətinin Svatovo və Kremennaya şəhərləri arasındakı xəttə istiqamət götürüləcək. İkincisi - Zaporojye vilayətinin Melitopol və Berdyansk şəhərlərinə. Bu istiqamətdə uğur Rusiya ilə Krım arasında əsas təchizat və kommunikasiya xətlərini kəsəcək.

Rusiyanın payızda ələ keçirdiyi əraziləri itirməsinin üstünlüyü ondan ibarətdir ki, indi o, daha qısa cəbhəni müdafiə etməlidir. Ukraynanın hesablamalarına görə, cəbhə təxminən 1100 km-dən təqribən 885 km-ə qədər kiçilib, bunun 386 km-ə yaxını çay maneələridir. Ukraynanın ehtimal edilən hücum istiqamətləri rusiyalılar üçün də aydındır.

Rusiya qoşunları Ukraynanın mümkün dəniz desantının enişinin qarşısını almaq və cəbhənin və ondan uzaqda yerləşən ərazilərdə mövqelərini, o cümlədən Krımdakı çimərlikləri qorumaq üçün səngərlər qazırlar. Rusiya qüvvələri səfərbər edilmiş əsgərləri cəlb etməklə cəbhənin dərinliyini möhkəmləndirir. Amma Ukrayna rusiyalıların harada mövqeləndiklərini görəcək və ağaclarda yarpaqların tökülməsi gizlənmək üçün yerləri çətinləşdirəcək.

Rusiyalı əsgərlərin yerləşdiyi ərazilərin eni onu göstərir ki, Moskva "istənilən gözlənilməz vəziyyətə hazırlaşır, lakin biz hər şeydən əvvəl ətraflı planlaşdırma və düzgün imkanlarla klassik hücum əməliyyatı həyata keçirsək, onlara aman verməyəcək”, - Beleskov deyir.

Hərbi analitiklər qeyd edirlər ki, Baxmut və bir neçə başqa ərazilər istisna olmaqla, Rusiyanın hazırkı məqsədi uduzmamaqdır. London Kral kollecində müdafiə elmləri üzrə dəvət edilmiş professor Maykl Klark bildirir ki, Rusiya qışda Qərb dəstəyinin yoxa çıxması və ya Respublikaçıların təsiri artdıqca ABŞ-ın dəstəyinin zəifləməsi kimi "nəyinsə baş verəcəyinə ümid edir”.

Klark Rusiyanın müttəfiqləri arasında dəstəyin zəifləməsi də daxil olmaqla, "digər tərəfdən də vəziyyəti daha da pisləşdirəcək bir şeyin baş verməsi eyni dərəcədə mümkündür", - deyir.

Ukraynanın yüksək rütbəli rəsmiləri bu yaxınlarda bildiriblər ki, Rusiya gələn ilin əvvəlində Ukraynada yeni böyük hücumlara hazırlaşır. Onların fikrincə, bu, Belarus ərazisindən Kiyevə doğru yeni hücumu əhatə edə bilər.

Qərb analitikləri Rusiyanın ehtiyatda olan hərbçilərinin bu ilin əvvəlində daha çox döyüşə hazır və təlim keçmiş qoşunların edə bilmədiklərinə nail olacağına şübhə ilə yanaşırlar. Hərbi analitiklər hesab edirlər ki, Rusiya Federasiyasının mümkün yeni hücumu ilə bağlı xəbərdarlıqlar, birincisi, Rusiya ordusunun indiyədək nümayiş etdirdiyi səriştəsizliyə dair arxayınlığı aradan qaldırmaq, ikincisi, Kiyevi silah və sursatla təmin etmək üçün Ukraynanın Qərb tərəfdaşlarına təzyiq göstərmək məqsədi daşıya bilər.

Şotlandiyanın Sent-Endryus Universitetinin strateji tədqiqatlar professoru Fillips O'Brayen Belarusdan Kiyevə gözlənilən tammiqyaslı hücumla bağlı şübhələrini bildirib. "Bu hücum, planlaşdırma və qüvvələrin konsentrasiyasını tələb edəcək. Amma hər ikisini müşahidə etmək nisbətən asan olacaq", - o bildirib.

Putin Qərbin Ukraynaya dəstəyinin zəifləyəcəyinə ümid edir, lakin bu, hələ baş verməyib. Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskinin dekabrda Vaşinqtona səfəri ABŞ-ın Ukraynaya dəstəyini davam etdirdiyini nümayiş etdirir. İndiyə qədər, yüksək enerji qiymətləri səbəbindən iqtisadiyyatları zəifləsə də, Avropa hökumətlərinin də dəstəyi davam edir.

ABŞ-ın ən son dəstək paketinə Ukraynanın enerji obyektlərini və pilotsuz uçuş aparatları, ballistik və qanadlı raket hücumlarına məruz qalan digər infrastrukturları qorumaq üçün ilk "Patriot” hava hücumundan müdafiə batareyası daxildir. "Patriot” sistemi Ukrayna qüvvələrinin təlimini tələb edəcək, yəni yaza qədər onlar görünməyə bilər.

Beleskov bildirib ki, "Patriot” sisteminin çatdırılması Ukraynanın Qərb tərəfdarları tərəfindən paradiqma dəyişikliyinə işarə edir, onlar əvvəllər döyüş meydanında baş verən hadisələrə reaksiya verirdilər və indi İrandan Rusiyaya gözlənilən ballistik raket daşımaları ərəfəsində fəal hərəkətə keçiblər. 

Bəzi Qərb liderləri sülh şərtlərindən danışmağa davam edirlər. Belə ki, Fransa prezidenti Emmanuel Makron bildirib ki, Qərb Ukraynada müharibənin dayandırılması üçün istənilən danışıqlar çərçivəsində Rusiyaya təhlükəsizlik zəmanəti verməlidir.

WSJ yazır ki, istənilən sülh danışıqları hələ çox uzaqdadır. Zelenski bildirir ki, Ukraynanın məqsədi 2014-cü ildən bəri itirdiyi bütün əraziləri geri qaytarmaqdır, Putinin ritorikası isə maksimalist ambisiyaların siqnalını verməkdə davam edir və müharibəni Rusiya ilə Qərb arasında davam edən mübarizənin bir hissəsi kimi təsvir edir.