2023-cü ildə dünyada 36 hərbi münaqişə qeydə alınıb ki, bu da son 10 ildə ən yüksək rəqəmdir.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə Alabama Universiteti nəzdində Sülh mədəniyyəti məktəbinin (ECP) Alert 2024! hesabatında deyilir.
Hesabatda son bir ildə geosiyasi vəziyyət təhlil edilir. 36 münaqişənin 42%-də vəziyyət daha da gərginləşib. Avropa (Ukrayna) və Yaxın Şərqdəki (Fələstin-İsrail) müharibələr mediada ən çox işıqlandırılsa da, diqqət 17 yüksək intensivlikli münaqişənin cəmləşdiyi Afrika və Asiyaya yönəlib.
ECP beş yeni münaqişə zonası - Amhara (Efiopiya), SSK Xatumo əyaləti (Somali), Qərbi Konqo Demokratik Respublikası, Sudan və İsrail ilə Hizbullah arasındakı münaqişələri qeyd edir. Eyni zamanda, Tiqray (Efiopiya) böhranı münaqişələr siyahısından çıxarılıb.
Hesabatda gərgin vəziyyətlərin sayının 2022-ci illə müqayisədə altı dəfə çox olmaqla 114-ə yüksəldiyi də qeyd olunur. Bu vəziyyətlərin təxminən yarısı 2023-cü ildə artıb və 23%-i beynəlxalq xarakter daşıyır. Bunlara Venesuela ilə Qayana, Çin və Tayvan, Şimali və Cənubi Koreya arasındakı gərginlik, Hindistanla Çin, Ermənistan və Azərbaycan arasında ərazi mübahisələri daxildir.
2023-cü ildə gedən döyüşlər nəticəsində 110 milyon insan məcburi köçkün olub, onlardan 36,4 milyonu əsasən Əfqanıstan, Suriya və Ukraynadan qaçqın düşüb. ECP həmçinin müəyyən edib ki, münaqişələr və gərginliklər əsasən gender bərabərliyinin aşağı səviyyədə olduğu ölkələrdə baş verir. BMT zorlama və cinsi zorakılığın digər formalarını törətməkdə şübhəli bilinən 49 silahlı kişini müəyyən edib.
Bu hesabat vəziyyəti sabitləşdirmək və insan haqlarını qorumaq üçün beynəlxalq ictimaiyyətin fəal müdaxiləsinə ehtiyac olduğunu vurğulayır.
Nizami Bağırov
