Xəbər lenti

Antarktida buzlaqlarının altında on minlərlə il əvvəl yox olmuş dənizin izləri tapıldı
Dünya 22:11 07.08.2026

Antarktida buzlaqlarının altında on minlərlə il əvvəl yox olmuş dənizin izləri tapıldı

Alimlər Antarktidanın Mak-Merdo Quru Vadiləri bölgəsində dərinlikdə yerləşən qırmızı rəngli duzlu su hövzəsi aşkar ediblər. Həmin hövzədə dəniz mikroorqanizmlərinə aid genetik izlər qorunub saxlanılıb. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri "Nature Geoscience" jurnalında dərc olunub.

Tədqiqatçıların fikrincə, bu hövzə on minlərlə il əvvəl buzlaqların altında qalmış qədim dənizin qalıqlarıdır.

Araşdırmaya əsasən, yeraltı duzlu suda yalnız qədim canlıların izləri deyil, məhz dəniz mikroorqanizmləri ilə əlaqəli ekoloji DNT aşkar edilib. Bu da hövzənin buz qatının altında qapanmış qədim dəniz suyundan əmələ gəldiyi barədə fərziyyəni gücləndirir.

Alimlərin sözlərinə görə, suyun qeyri-adi qırmızı rəngi yosunlar və ya piqmentli mikroorqanizmlərlə deyil, dəmirlə zəngin suyun səthdə oksigenlə reaksiyası nəticəsində yaranır. Antarktidanın digər bölgələrində də oxşar dəmirlə zəngin duzlu sular qeydə alınıb. Lakin bu hövzə özünəməxsus kimyəvi tərkibi və qorunub saxlanılmış dəniz mənşəli mikroorqanizm DNT-si ilə seçilir.

Mak-Merdo Quru Vadiləri Yer kürəsinin ən qeyri-adi landşaftlarından biri hesab olunur. Burada çox az qar yağır və rütubət son dərəcə aşağıdır. Buna görə də bu ərazi Antarktidanın buzla örtülməyən ən böyük hissəsi sayılır. Bununla belə, vadilərin daxilində və ətrafında buzlaqlar və digər buz örtükləri mövcuddur.

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, keçmişdə Antarktidanın bu hissəsində sahil xətti daha geniş olub və dəniz suyu vadilərin dərinliklərinə qədər daxil olub. İqlim dəyişiklikləri və buzlaqların genişlənməsi nəticəsində dəniz suyunun müəyyən hissələri buz və daimi donuşluq qatlarının altında qapanıb. Zaman keçdikcə şirin su donaraq ayrılıb, duzlar isə suda qalıb. Nəticədə duzluluq artıb və suyun donma temperaturu o qədər aşağı düşüb ki, bu məhlul şirin suyun çoxdan donacağı temperaturda belə maye halını qoruyub saxlayıb.

Alimlər duzlu sudan götürülmüş ekoloji DNT-ni təhlil edərək müasir dəniz mikroorqanizmlərində rast gəlinən genetik materiala bənzər nümunələr aşkar ediblər. Bu, yeraltı hövzənin şirin sudan deyil, dəniz mənşəli olduğunu təsdiqləyir.

Tədqiqat müəllifləri qeyd edirlər ki, buzlaqlar altındakı duzlu su hövzələri bioloji izləri çox uzun müddət qoruyub saxlaya bilir. Bu isə Antarktidanın qədim ekosistemlərinin öyrənilməsi üçün mühüm elmi məlumatlar təqdim edir.

Aydın

Sorğu

Azərbaycanda 16 yaşa qədər uşaqların sosial şəbəkələrdən qorunması təklifinə münasibətiniz necədir?
--> -->