Prezident İlham Əliyevin Hindistanın xarici işlər naziri Subrahmanyam Cayşankarı qəbul etməsi Azərbaycan diplomatiyasının mühüm xüsusiyyətini bir daha ortaya qoyur - Bakı mürəkkəb beynəlxalq münasibətlər sistemində milli maraqlarını qorumaqla müxtəlif dövlətlərlə dialoq imkanlarını açıq saxlayır. Bu görüşü yalnız ikitərəfli əlaqələrin cari vəziyyəti çərçivəsində deyil, Azərbaycanın müstəqil xarici siyasət strategiyası baxımından da qiymətləndirmək lazımdır.
Hindistan xarici işlər nazirinin Baş nazir Narendra Modinin tapşırığı ilə Azərbaycana gəlməsi, Prezident İlham Əliyevlə görüşməsi və tərəflərin əməkdaşlığın genişləndirilməsi imkanlarını müzakirə etməsi siyasi dialoqun yüksək səviyyədə davam etdirildiyini göstərir. Görüşdə ticarət, iqtisadiyyat, yüksək texnologiyalar, mədəniyyət və humanitar əlaqələr, eləcə də beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq məsələləri nəzərdən keçirilib.
Bu təmasların əsas siyasi mənası ondan ibarətdir ki, Azərbaycan xarici siyasətini ayrı-ayrı dövlətlərin gözləntilərinə uyğunlaşdırmır. Bakı öz tərəfdaşlıqlarını milli maraqlar, regional təhlükəsizlik və qarşılıqlı fayda prinsipləri əsasında müəyyənləşdirir. Pakistanla strateji münasibətlər Azərbaycanın xarici siyasətinin mühüm istiqamətlərindəndir. Hindistanla dialoqun inkişafı isə bu tərəfdaşlığa alternativ yaratmaq deyil, Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələr şəbəkəsini daha da genişləndirmək deməkdir.
Beynəlxalq siyasətdə dövlətlərin bir-birindən bütün məsələlərdə eyni mövqedə olmasını gözləmək real yanaşma deyil. Əsas məsələ fikir ayrılıqlarının münasibətlərin digər istiqamətlərini iflic etməməsidir. Azərbaycan Hindistanla münasibətlərdə də bu praqmatik yanaşmadan çıxış edə bilər, siyasi dialoqu davam etdirmək, iqtisadi imkanları dəyərləndirmək və eyni zamanda öz prinsipial mövqelərini qorumaq əsas hədəflərdən ola bilər.
Bakı ilə Dehli arasında münasibətlərin iqtisadi təməli üçün kifayət qədər imkan mövcuddur. Hindistanın enerji sektorunda Azərbaycanla əməkdaşlığı bunun konkret nümunəsidir. Hindistanın ONGC Videsh şirkəti Azəri-Çıraq-Günəşli yataqlarında və Bakı-Tiflis-Ceyhan boru kəmərində pay sahibidir. Hindistan tərəfinin açıqladığı məlumatlara görə, şirkətin bu aktivlərə yatırdığı sərmayə 1,2 milyard dolları ötür. Bu, Azərbaycan enerji sektorunun beynəlxalq investorlar üçün əhəmiyyətini göstərən faktorlardan biridir.
Lakin əməkdaşlığın gələcəyi yalnız enerji ilə məhdudlaşmamalıdır. Hindistan rəqəmsal texnologiyalar, proqram təminatı və innovasiyalar sahəsində böyük potensiala malikdir. Azərbaycan isə nəqliyyat-logistika imkanlarını genişləndirməyə, iqtisadiyyatını şaxələndirməyə və qeyri-neft sektorunun inkişafına çalışır. Bu istiqamətlərdə əməkdaşlıq hər iki ölkəyə fayda verə bilər. Bunun üçün siyasi təmasların konkret investisiya layihələri, biznes əlaqələri və uzunmüddətli iqtisadi razılaşmalarla möhkəmləndirilməsi vacibdir.
Turizm də münasibətlərin inkişafı üçün əlverişli sahədir. Hindistanın Azərbaycana gələn turistlərin sayına görə əsas ölkələr sırasında olması, Bakı ilə Dehli və Mumbay arasında birbaşa aviareyslərin mövcudluğu əlaqələrin yalnız siyasi və iqtisadi elitalarla məhdudlaşmadığını göstərir.
Hindistanın Azərbaycandakı səfirliyinin məlumatına əsasən, 2025-ci ildə ölkəmizə 166 mindən çox Hindistan vətəndaşı səfər edib. Bu potensial turizm, xidmətlər sektoru və insanlar arasında əlaqələr üçün yeni imkanlar yaradır.
Tərəflərin Qlobal Cənub çərçivəsində əməkdaşlığı da ayrıca əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan və Hindistan beynəlxalq gündəlikdə bir sıra ortaq mövzular üzrə dialoq apara, iqtisadi əlaqələri genişləndirə və çoxtərəfli platformalarda əməkdaşlıq imkanlarını araşdıra bilərlər. Bununla belə, belə əməkdaşlıq tərəflərin bütün regional məsələlərdə eyni mövqedə dayanmasını tələb etmir. Əksinə, fərqli maraqlara malik dövlətlərin qarşılıqlı hörmət əsasında işləyə bilməsi diplomatiyanın əsas üstünlüklərindəndir.
Azərbaycan üçün əsas məsələ münasibətlərin hansısa xarici siyasi gözləntinin təsiri altında deyil, öz milli maraqları çərçivəsində inkişaf etdirilməsidir. Bakı həm mövcud strateji tərəfdaşlıqlarını qorumaq, həm də yeni iqtisadi və diplomatik imkanlar yaratmaq hüququna malikdir. Bu yanaşma ziddiyyət deyil, müstəqil dövlət siyasətinin təbii nəticəsidir.
Cayşankarın səfəri münasibətlərin bütün çətinliklərinin aradan qalxdığını göstərməsə də, yüksək səviyyəli dialoqun davam etdirilməsi üçün imkan yaradır. İndi əsas məsələ bu siyasi təmasların konkret nəticələrə çevrilməsidir. Hindistanla iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsi, qarşılıqlı investisiyaların artması və siyasi əlaqələrin ardıcıl inkişafı Azərbaycanın maraqlarına xidmət edə bilər.
Bakı-Dehli münasibətlərinin yeni mərhələsi üçün əsas prinsip aydındır: Azərbaycan öz strateji seçimlərindən geri çəkilmədən əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirə bilər. Diplomatiyanın gücü bütün tərəfləri razı salmaqda deyil, milli maraqları qoruyaraq qarşılıqlı fayda yaradan qərarlar qəbul etməkdədir.
Prezident İlham Əliyevin Hindistanın xarici işlər naziri ilə görüşü də məhz bu praqmatik yanaşmanın davamı kimi qiymətləndirilə bilər.
Siyasət şöbəsi
