
Çinin Şençjen şəhərində dünyanın üç böyük siyasi və hərbi gücünün liderləri – Rusiya Prezidenti Vladimir Putin, ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Çin Sədri Si Szinpin arasında tarixi üçtərəfli görüş başlayıb.
Qaynarinfo xəbər verir ki, danışıqlar Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (APEC) 33-cü sammiti çərçivəsində, Şençjendə yerləşən “Kylin Villa” dövlət iqamətgahında keçirilir.
Bu, Rusiya, ABŞ və Çin liderlərinin tarixdə ilk dəfə üçtərəfli formatda rəsmi danışıqlara başlamasıdır. Görüşün özü beynəlxalq siyasətdə mühüm hadisə hesab olunur. Çünki hazırda dünya nizamına ən çox təsir edən üç dövlətin rəhbərləri qlobal təhlükəsizlikdən tutmuş iqtisadi rəqabətə qədər bir sıra həssas məsələləri müzakirə etmək imkanı əldə ediblər.
Rusiya Prezidentinin köməkçisi Yuri Uşakovun əvvəlki açıqlamalarına görə, danışıqların əsas məqsədi üç ölkə arasındakı münasibətləri və beynəlxalq vəziyyəti müzakirə etməkdir. Görüş üçün sərt şəkildə məhdudlaşdırılmış gündəlik müəyyən edilməyib.
Masada hansı məsələlər var?
Liderlərin müzakirə edəcəyi gözlənilən əsas mövzular sırasında altı istiqamət xüsusi diqqət çəkir:
- Rusiya-Ukrayna müharibəsi: Münaqişənin dayandırılması, mümkün sülh razılaşması və tərəflərin mövqelərinin yaxınlaşdırılması;
- Nüvə təhlükəsizliyi: Nüvə silahlarının azaldılması, strateji sabitliyin qorunması və silahlara nəzarət mexanizmləri;
- ABŞ-Rusiya münasibətləri: Son illərdə ciddi şəkildə gərginləşən əlaqələrin normallaşdırılması və əməkdaşlıq imkanları;
- ABŞ-Çin qarşıdurması: Ticarət mübahisələri, iqtisadi rəqabət və iki ölkə arasında münasibətlərin gələcək istiqaməti;
- İran və Yaxın Şərq: Regiondakı münaqişələr, İran ətrafında yaranmış vəziyyət və təhlükəsizlik məsələləri;
- Qlobal təhlükəsizlik: Beynəlxalq münaqişələrin qarşısının alınması, regional sabitlik və dünya sülhünün qorunması.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp daha əvvəl nüvə silahlarının azaldılması məsələsini müzakirə etmək niyyətində olduğunu açıqlamışdı. Vaşinqton da İran ətrafındakı vəziyyətin danışıqların gündəmində yer alacağını təsdiqləyib.
Birgə bəyanat qəbul ediləcəkmi?
Görüşün təxminən bir saat davam edəcəyi bildirilir. Bununla yanaşı, danışıqların yekununda birgə kommünikenin qəbul edilməsi ehtimalı da var.
Rusiya tərəfi sənədin layihəsi ilə bağlı təkliflərini Çin tərəfinə təqdim edib. Lakin üç ölkənin yekun mətn üzrə razılığa gəlib-gəlməyəcəyi hələlik məlum deyil.
Maraqlıdır ki, üçtərəfli görüşdən əvvəl Si Szinpin və Vladimir Putin ikitərəfli danışıqlar apararaq Moskva-Pekin əməkdaşlığını gücləndirmək niyyətlərini təsdiqləyiblər. Donald Tramp da sammit çərçivəsində hər iki liderlə ayrı-ayrılıqda təmaslar qurub.
Putin görüşün təşkilinə görə Si Szinpinə təşəkkür edib. O, üçtərəfli danışıqlarda qlobal və regional əlaqələrlə yanaşı, enerji təhlükəsizliyi məsələsinin də müzakirəsini təklif edib.
Qeyd edək ki, APEC-in 33-cü sammiti noyabrın 18-19-da Çinin Şençjen şəhərində keçirilir. Tədbirdə Asiya-Sakit Okean regionunun 21 iqtisadiyyatının nümayəndələri iştirak edir.
Aydın