Yuxu yalnız orqanizmin dincəldiyi vaxt deyil. İnsan yatarkən beyin gün ərzində toplanan məlumatları emal edir, hüceyrələr bərpa olunur, hormonların səviyyəsi tənzimlənir, immun sistemi fəaliyyətini davam etdirir. Keyfiyyətsiz və kifayət qədər olmayan yuxu isə ürək-damar sistemindən maddələr mübadiləsinə, immunitetdən psixi sağlamlığa qədər bir çox sahəyə mənfi təsir göstərə bilər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "CNN Türk" yazıb.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, sağlam və uzun ömür üçün kifayət qədər yuxu gündəlik həyatın ən vacib vərdişlərindən biridir.

Yuxuda olarkən orqanizmdə nələr baş verir?

Gecə gözlərimizi bağladığımız zaman bədən əslində tamamilə passiv vəziyyətə keçmir. Əksinə, müxtəlif sistemlərdə intensiv bərpa prosesləri davam edir.

1. Beyin gün ərzində toplanan tullantıları təmizləyir

Beyin gün ərzində düşünmək, öyrənmək və qərar qəbul etmək kimi proseslər zamanı böyük yük altında işləyir. Yuxu zamanı isə metabolik tullantıların təmizlənməsi və gün ərzində əldə olunan məlumatların yaddaşa yerləşdirilməsi üçün mühüm proseslər gedir.

Yuxunun uzun müddət çatışmaması beynin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə və bəzi neyrodegenerativ xəstəliklərin riskini artıra bilər.

2. Ürək və damarlar gecə daha az yüklənir

Sağlam yuxu zamanı ürək döyüntüləri yavaşlayır, qan təzyiqi aşağı düşür və ürək-damar sistemi gündüzə nisbətən daha az yüklənir.

Kifayət qədər yatmamaq isə bu bərpa prosesini poza, yüksək qan təzyiqi və ürək-damar xəstəlikləri riskini artıra bilər.

3. İmmunitet sistemi güclənir

Yuxu immun sisteminin normal fəaliyyəti üçün də vacibdir. Orqanizm yuxu zamanı infeksiyalarla mübarizədə iştirak edən müdafiə mexanizmlərini tənzimləyir.

Yuxu çatışmazlığı immun cavabın zəifləməsinə və insanın infeksiyalara qarşı daha həssas olmasına səbəb ola bilər. Həmçinin bəzi araşdırmalar yuxusuzluğun peyvəndlərə yaranan immun cavabı da zəiflədə biləcəyini göstərir.

4. Hüceyrələrin bərpası davam edir

Yuxu zamanı orqanizmdə zədələnmiş hüceyrələrin və toxumaların bərpası ilə bağlı proseslər aktivləşir. Gecə melatonin hormonunun ifrazı da artır. Bu hormon yuxu-oyanıqlıq ritminin tənzimlənməsində mühüm rol oynayır və antioksidant xüsusiyyətlərə malikdir.

5. Bağırsaq mikrobiotasının ritmi qorunur

Bağırsaqlarda yaşayan faydalı mikroorqanizmlərin də gündəlik bioloji ritmləri var. Yuxu rejiminin pozulması bağırsaq mikrobiotasına və həzm sisteminin fəaliyyətinə təsir göstərə bilər.

Bu səbəbdən davamlı yuxu çatışmazlığı həzm problemləri ilə əlaqələndirilir.

6. Aclıq və toxluq hormonları tənzimlənir

Az yatdıqdan sonra insanın daha çox şirniyyat və yüksək kalorili qidalar istəməsinin səbəblərindən biri hormonlardakı dəyişikliklər ola bilər.

Yuxu çatışmazlığı aclıq və toxluq hissini tənzimləyən mexanizmlərə təsir edir, qan şəkərinin idarə olunmasını çətinləşdirə və uzun müddətdə metabolik problemlərin yaranma riskini artıra bilər.

7. Böyrəklər maye və mineral balansını tənzimləyir

Yuxu zamanı böyrəklərin fəaliyyəti də dəyişir və orqanizm maye ilə minerallar arasındakı tarazlığı qorumağa davam edir. Yuxu rejiminin uzun müddət pozulması böyrək sağlamlığı üçün də arzuolunmaz nəticələr yarada bilər.

8. Reproduktiv sistem də yuxudan təsirlənir

Keyfiyyətli yuxu qadın və kişilərdə reproduktiv hormonların normal ifrazı üçün əhəmiyyətlidir. Uzunmüddətli yuxu çatışmazlığı kişilərdə spermanın keyfiyyətinə, qadınlarda isə menstrual sikl və ovulyasiya proseslərinə mənfi təsir göstərə bilər.

9. Emosional vəziyyət formalaşır

Yuxu zamanı beyin gün ərzində yaşanan hadisələri emal edir. Bu proses emosional gərginliyin azalmasına kömək edir.

Kifayət qədər yatmayan insan ertəsi gün daha əsəbi, gərgin, narahat və səbirsiz ola bilər. Xroniki yuxu çatışmazlığı depressiya və narahatlıq pozuntuları ilə də əlaqələndirilir.

10. “Gözəllik yuxusu” həqiqətən mövcuddur

Yuxu zamanı dəridə qan dövranı və bərpa prosesləri davam edir. Orqanizm gün ərzində yaranan bəzi hüceyrə zədələnmələrini aradan qaldırmağa çalışır.

Bu səbəbdən keyfiyyətli yuxu dərinin daha sağlam və canlı görünməsinə kömək edə bilər. Xroniki yuxu çatışmazlığı isə dərinin solğun görünməsinə və yaşlanma əlamətlərinin daha tez nəzərə çarpmasına səbəb ola bilər.

Yuxu sağlamlığa sərmayədir

Mütəxəssislərin fikrincə, sağlam yuxunun əhəmiyyəti səhər özünü gümrah hiss etməklə məhdudlaşmır. Yuxu zamanı beyin, immun sistemi, hormonlar və müxtəlif orqanlarda bərpa və tənzimləmə prosesləri baş verir.

Buna görə də kifayət qədər və keyfiyyətli yuxu yalnız gündəlik enerjini artıran vərdiş deyil, uzunmüddətli sağlamlığın qorunması üçün vacib amillərdən biridir.

Aydın