İran, ölkəni sarsıdan son etirazlarda daha üç nəfəri edam etdikdən sonra beynəlxalq müşahidəçilər tərəfindən qınandı.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə CNN
yazıb.
Mizan News-un cümə günü verdiyi xəbərə görə, Məcid Kazemi, Saleh Mirhaşimi və Səid Yakubi İsfahanda edam ediliblər. Bu üç şəxs 2022-ci ilin noyabrında İsfahanda hökumət əleyhinə etirazlar zamanı üç təhlükəsizlik əməkdaşının ölümünə səbəb olan hücumu törətməkdə günahlandırılıb.
Cümə axşamı ABŞ Dövlət Departamenti İranı edamlardan çəkinməyə çağırıb və prosesləri "yalan məhkəmələr” adlandırıb.
Amnesty İnternational isə bu şəxslərin lazımi proses olmadan "İran məhkəmə sistemi vasitəsilə sürətləndirildiyini” bildirib.
İran İnsan Haqları QHT-nin direktoru Mahmud Amiri-Moghaddam, "Bu edamlar İslam Respublikasının hakimiyyətini uzatmaq üçün nəzərdə tutulub və yalnız yüksək siyasi təsir etirazçıların daha çox edamını dayandıra bilər" deyib.
"Əgər İran hakimiyyəti beynəlxalq ictimaiyyətin ciddi nəticələri ilə üzləşməsə, onların ölüm maşını yüzlərlə etirazçının həyatına son qoyacaq”, - o deyib.
Ötən il İranda ən azı 582 nəfər edam edilib ki, bu da əvvəlki illə müqayisədə 75% çoxdur, hüquq qruplarına görə, bu artım Tehranın rejim əleyhinə etirazçılarda "qorxu yaratmaq" cəhdini əks etdirir.
Norveçdə yerləşən İran İnsan Haqları Təşkilatı (IHR) və Fransanın "Birlikdə Ölüm Cəzasına Qarşı” (ECPM) qrupunun ötən ay açıqladığı hesabata əsasən, bu, İslam Respublikasında 2015-ci ildən bəri ən yüksək edam sayı olub.
Ötən il edamların yarıdan çoxu sentyabrda başlayan etirazlardan sonra həyata keçirilib.
ABŞ Dövlət Departamenti cümə axşamı Kazemi, Mirhaşemi və Yakubinin son planlaşdırılmış edamlarını pisləyib.
Dövlət Departamentinin sözçünün müavini Vedant Patel mətbuat brifinqində deyib: "Çoxlarının saxta hesab etdiyi məhkəmələrdən sonra bu insanların edam edilməsi İranda və bütün dünyada insan hüquqlarına və əsas ləyaqətinə qarşı təhqirdir”.
"Bu epizoddan aydın olur ki, İran rejimi başqa bir ölümlə, keçən sentyabr ayında Məhsa Əmininin ölümü ilə başlayan etirazlardan heç nə öyrənməyib", - Patel əlavə edib.
İranda insan haqları pozuntularını izləyən başqa bir QHT olan Hengaw Human Rights Təşkilatı Twitter-də bildirib ki, üç nəfər "təqsirləndirilən şəxsi müdafiə etmək üçün minimal hüquqlara malikdir”. Qrup İranın "anlaşılmaz edam dalğası” adlandırdığı şeyi pisləyib.
Keçən ilin payızında İranda 22 yaşlı Məhsa Əmininin qondarma milli əxlaq polisində həbsdə olarkən ölümündən sonra rejimin qadınlara münasibəti və digər məsələlərlə bağlı onilliklər boyu davam edən etirazlar baş qaldırıb
.
Hakimiyyət son on ildən artıq müddətdə İranın hakim ruhani rejimi üçün ən böyük daxili təhdidlərdən birini təşkil edən bir ay davam edən hərəkatı vəhşicəsinə yatırıb.
Alpər
