Avropanın təhlükəsizlik mühitində yeni hərəkətlilik müşahidə olunur. Böyük Britaniya kəşfiyyatının diqqət çəkdiyi son hadisələr Moskva ilə Qərb arasında gərginliyin yeni mərhələyə keçə biləcəyi ehtimalını yenidən gündəmə gətirib. Londonun yaxından izlədiyi proseslərin arxasında hansı hesablamalar dayanır? Böyük Britaniyanı narahat edən əsas amil nədir? Rusiyanın mümkün addımları hansı istiqamətlərdə cəmləşir?

Qaynarinfo xəbər verir ki, Avropanın təhlükəsizlik gündəmində diqqətçəkən yeni inkişaf baş verib. Böyük Britaniya kəşfiyyatının qiymətləndirmələrinə görə, yaxın dövrdə Moskva ilə Qərb arasında gərginlik yeni müstəviyə keçə bilər. Londonda aparılan təhlillərdə bir sıra mühüm hadisələrin yaxından izlənildiyi və müxtəlif ssenarilərin nəzərdən keçirildiyi bildirilir.

Söhbət nədən gedir?

"Daily Mail” nəşrinin məlumatına görə, Rusiya rəhbərliyi Böyük Britaniyada baş verən siyasi dəyişiklikləri diqqətlə izləyir. Endi Börnemin Kir Starmeri əvəz edərək baş nazir vəzifəsinə gəlməsindən sonra Kremlin Londonun xarici siyasət və müdafiə sahəsindəki qətiyyətini yoxlamağa çalışa biləcəyi ehtimal olunur. Britaniya təhlükəsizlik mənbələri hesab edirlər ki, Moskva, xüsusilə Qərb ölkələri arasında yarana biləcək fikir ayrılıqlarından istifadə etməklə NATO daxilində təzyiq yaratmağa çalışa bilər.

Kəşfiyyat mənbəyindən diqqətçəkən açıqlama

Həmin xəbərdə adı açıqlanmayan kəşfiyyat mənbəsi Rusiyanın NATO ilə birbaşa qarşıdurma ehtimalı barədə bunları deyib:

"Putinin yaxın bir neçə ay ərzində NATO ilə hansısa formada birbaşa qarşıdurmaya hazırlaşdığına dair güclü inam var".

Mənbənin sözlərinə görə, ABŞ Prezidenti Donald Tramp administrasiyasının diqqətini İran böhranına yönəltməsi və Ukrayna rəhbərliyində müşahidə olunan fikir ayrılıqları Moskva tərəfindən fürsət kimi qiymətləndirilə bilər.

Britaniya kəşfiyyat dairələrinin fikrincə, Kremlin hesablamalarında Ukraynadakı müharibənin gedişi də mühüm rol oynayır. Mənbələr bildirirlər ki, Putin cəbhədə istədiyi nəticələri əldə edə bilməsə, daha riskli addımlar ata bilər.

Kəşfiyyat mənbəsi bildirib: "Əgər Putin döyüş meydanındakı vəziyyəti dəyişə bilməsə, müharibənin uduzulduğu barədə təsəvvür formalaşa bilər".

Bu səbəbdən Moskvanın Ukraynadan kənarda yeni təzyiq vasitələri axtara biləcəyi və NATO ölkələrinin reaksiyasını yoxlamağa yönəlmiş addımlar ata biləcəyi iddia olunur.

"Kölgə donanması” üçün yeni marşrut iddiası

Britaniya mətbuatında yer alan məlumatlara görə, Rusiyanın sanksiyalardan yayınmaq üçün istifadə etdiyi bildirilən neft tankerləri marşrutlarını dəyişib. İddiaya əsasən, ötən ay Kral Dəniz Piyadalarının La-Manş boğazında neft tankerinə qarşı keçirdiyi əməliyyatdan sonra Moskva ilə əlaqələndirilən tankerlər Britaniya sularından uzaq durmağa başlayıb.

Qərb sanksiyalarına baxmayaraq milyonlarla barel neft daşıdığı iddia edilən bəzi gəmilərin Atlantik okeanına çıxmaq üçün artıq La-Manş boğazı əvəzinə Şetland adalarının şimalındakı dəniz marşrutlarından istifadə etdiyi bildirilir. Ekspertlər hesab edirlər ki, bu dəyişiklik Rusiyanın həm iqtisadi fəaliyyətini davam etdirmək, həm də Qərbin nəzarət mexanizmlərini çətinləşdirmək strategiyasının bir hissəsi ola bilər.

Rusiya freqatı Böyük Britaniya yaxınlığında hərbi təlim keçirib?

Böyük Britaniyada yeni hökumətin fəaliyyətə başladığı dövrdə baş verən digər hadisə də təhlükəsizlik narahatlıqlarını artırıb. Məlumata görə, Rusiya freqatı Plimut şəhərinin cənubunda real döyüş sursatından istifadə etməklə artilleriya təlimi keçirib.

Britaniya təhlükəsizlik dairələri bunu Rusiyanın hərbi imkanlarını nümayiş etdirməyə yönəlmiş mesaj kimi qiymətləndirirlər. Bununla bərabər, kəşfiyyat mənbələri bunun Moskvadan gələ biləcək daha genişmiqyaslı təzyiqlərin yalnız bir göstəricisi ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər.

İran təhlükəsi: Britaniya bazaları həyəcan vəziyyətində

Rusiya ilə bağlı təhlükəsizlik riskləri fonunda Böyük Britaniya İrandan gələ biləcək mümkün hücum təhdidləri ilə də üz-üzədir.

Britaniya mətbuatının yazdığına görə, İran ABŞ bombardmançı təyyarələrinin Britaniya bazalarından əməliyyat keçirməsinə icazə veriləcəyi təqdirdə həmin bazaları "qanuni hədəf" hesab edə biləcəyini bildirib.

Məlumata əsasən, Böyük Britaniya ABŞ-a "RAF Fairford” kimi bəzi bazalardan istifadə icazəsi versə də, bunun yalnız müdafiə xarakterli əməliyyatlarla məhdudlaşdırıldığı qeyd olunur. Bununla belə, İranın təhdidləri səbəbindən Britaniya kəşfiyyatının "RAF Fairford” bazasına qarşı mümkün hücumlara qarşı geniş təhlükəsizlik tədbirləri gördüyü iddia edilir.

Böyük Britaniyanın raketdən müdafiə sistemi müzakirə olunur

Təhlükəsizlik ekspertləri Böyük Britaniyanın ballistik raket hücumlarına qarşı müdafiə imkanları ilə bağlı müzakirələrin davam etdiyini bildirirlər. Bəzi mütəxəssislərin fikrincə, ölkənin hava hücumundan müdafiə sistemi uzun mənzilli raket təhdidlərinə qarşı hələ də təkmilləşdirilməlidir.

"Daily Mail”ə istinadən verilən məlumata görə, "Defence Eye” saytının müdafiə üzrə eksperti Tim Ripli ABŞ Mərkəzi Komandanlığının İranın uzun mənzilli raket potensialı ilə bağlı qiymətləndirmələr apardığını bildirib. Onun sözlərinə görə, İranın bəzi raket sistemləri Böyük Britaniya da daxil olmaqla Avropadakı hədəfləri vurmaq imkanına malikdir.

Müdafiə naziri Rusiyaya mesaj verib

Böyük Britaniyanın yeni müdafiə naziri Ues Stritinqin ABŞ müdafiə naziri Pit Heqset ilə keçirdiyi görüşdə Hörmüz boğazındakı təhlükəsizlik vəziyyəti və müdafiə investisiyalarının müzakirə edildiyi bildirilir.

Böyük Britaniya Müdafiə Nazirliyi ölkənin hava hücumları və raket təhdidlərinə qarşı "sutkanın 24 saatı, həftənin 7 günü hazır vəziyyətdə" olduğunu açıqlayıb.

Ues Stritinq bildirib: "Rusiya bu hökumətin Böyük Britaniyanın təhlükəsizliyini qorumaq və müttəfiqlərimizə qarşı istənilən təcavüzə cavab vermək əzmindən şübhə etməməlidir".

Nazir əlavə edib ki, ölkənin müdafiə imkanlarının gücləndirilməsi məqsədilə yeni nəsil döyüş təyyarələri proqramlarına və müasir texnologiyalara 700 milyon funt sterlinqdən artıq vəsait ayrılıb.

Böyük Britaniya hökuməti artan qlobal təhlükəsizlik riskləri fonunda ölkənin müdafiə potensialının gücləndiriləcəyini bildirir. Kəşfiyyat qiymətləndirmələrinə görə, Avropanın təhlükəsizlik mühiti hələ də həssas olaraq qalır. Rusiya–Ukrayna müharibəsi, İran ilə Qərb arasında gərginlik və NATO ölkələrinin müdafiə siyasəti yaxın dövrdə Böyük Britaniyanın təhlükəsizlik gündəmini müəyyənləşdirən əsas amillər kimi qiymətləndirilir.

Aydın