Qaz qiymətlərinin artması səbəbindən azot gübrələrinin qlobal qiymətlərinin yüksəlməsi taxıl böhranından daha çox qidalanmadan ölümə səbəb ola bilər. Edinburq Universitetinin araşdırmasına görə, bir milyon insan gübrə qiymətlərinin artması səbəbindən həyatını itirə bilər.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "The Telegraph” yazır.
Alimlərin fikrincə, qazdan istehsal olunan azot gübrələrinin qiyməti yüksək qalarsa, yüz milyondan çox insan qida çatışmazlığı ilə üzləşəcək. Ən ağır nəticələr Şimali Afrika və Yaxın Şərq ölkələrini gözləyir.
Tədqiqatçılar, taxıl ixracı məhdudiyyətlərinin və 2022-ci ilin ortalarında ötən ilin əvvəli ilə müqayisədə üç dəfə yüksək olan enerji xərclərinin və gübrə qiymətlərinin birgə təsirini modelləşdiriblər. Bu amillərə görə ərzaq qiymətləri 2023-cü ildə 2021-ci il səviyyəsi ilə müqayisədə 81% arta bilər. Bu qiymət artımına əsas töhfə - 74% - enerji daşıyıcıları və gübrələrin bahalaşması olacaq. Müqayisə üçün, Ukrayna və Rusiyadan taxıl tədarükündə fasilələr cəmi 2,3% qiymət artımına səbəb olacaq.
Edinburq Universitetinin professoru Peter Aleksander bildirir ki, ərzaq qiymətlərinin belə kəskin artması "ucuz ərzaq dövrünün sonu”na gətirib çıxara bilər. "Demək olar ki, hər kəs bunu gündəlik mağazaya səfərləri zamanı hiss edəcək, lakin əhalinin ən yoxsul təbəqələri bundan daha çox əziyyət çəkəcək", - alim qeyd edib.
Gübrə qiymətlərinin artması ətraf mühitə də mənfi təsir göstərə bilər, belə ki, yoxsul ölkələr əkin sahələrini genişləndirməli, meşələri qırmalı və ekosistemləri məhv etməli olacaqlar.
Xatırladaq ki, Rusiyanın Ukraynaya hücumu Qara və Azov dənizləri limanları vasitəsilə Ukrayna taxılının ixracını dayandırıb. Bu, ərzaq böhranını daha da gücləndirib: Rusiya və Ukrayna Afrikanın buğdaya olan tələbatının təxminən 40%-ni təmin edir. Ukrayna taxılının tədarükü yalnız yayda Rusiya və Ukrayna Türkiyə və BMT-nin iştirakı ilə "taxıl müqaviləsi” bağladıqdan sonra bərpa edilib.
Oktyabrın ortalarında ərzaq böhranının miqyası ilə bağlı ən son təxminlərdən birini ABŞ Dövlət Katibi Entoni Blinken verib. Onun sözlərinə görə, 2022-ci ilin əvvəlində 190 milyondan çox insan ciddi ərzaq təhlükəsizliyi ilə üzləşib. Blinkenin sözlərinə görə, Ukraynadakı müharibə buna daha 70 milyon insan əlavə edə bilər.
Nizami Bağırov
