Alimlər yaxın vaxtlara qədər tamamilə yox olmaq təhlükəsi ilə üz-üzə olan nadir Qalapaqos qalveziyasının populyasiyasını bərpa etməyə nail olublar. Bu kol onilliklər ərzində alimlər üçün demək olar ki, əfsanəvi bitki hesab olunub. Onun haqqında yalnız 1962-ci ildə İzabela adasında tapılmış yeganə herbari nümunəsindən məlumat var idi. Məhz həmin nümunə təbiətdə qorunub qalmış populyasiyanın axtarışları üçün başlanğıc nöqtəsi olub.
Qaynarinfo "Scitechdaily" saytına istinadən xəbər verir ki, hər şey 1998-ci ildə alimlərin adanın şimalındakı əraziləri araşdırmağa başlaması ilə başlayıb. Yalnız 2007-ci ilə qədər onlar bu bitkinin sağ qalmış cəmi 6 kolunu aşkarlaya biliblər. Bitkilər Darvin vulkanının gənc lava axınları arasında dar yarıqlarda bitirdi.
Qalan bitkiləri vəhşiləşmiş keçilər və adaya gətirilmiş digər heyvanlar yeyib. Bundan əlavə, Qalapaqos qalveziyasının quraqlığa qarşı son dərəcə həssas olduğu məlum olub.
Növü xilas etmək üçün alimlər bitkini tingliklərdə yetişdirmək, daha sonra isə təbiətə köçürmək qərarına gəliblər.
2017-2024-cü illər arasında tədqiqatçılar İzabela adasının lava ilə örtülü ərazilərində tingliklərdə yetişdirilmiş 94 kol əkiblər.
Əsas problemlərdən biri su çatışmazlığı olub. Gənc bitkilərin yeni mühitə uyğunlaşmasına kömək etmək üçün alimlər nəmi qoruyub saxlamaq məqsədilə xüsusi qurğulardan istifadə ediblər.
Bitki tarixi məkanına qaytarılıb
Mühüm mərhələ 2024-cü ildə baş verib. Həmin vaxt mütəxəssislər Qalapaqos qalveziyasını Kaleta-Taqus körfəzində yenidən əkiblər. Məhz 1962-ci ildə bitkinin o vaxtadək məlum olan yeganə herbari nümunəsi burada tapılmışdı.
60 ildən çox vaxt keçdikdən sonra bitki tarixi məkanında yenidən çiçək açıb. Hazırda burada 8 nümunə böyüyür.
Ümumilikdə, bərpa işlərinin aparıldığı iki ərazidə 28 yetkin bitkinin yetişməsinə nail olunub: 20-si Playa-Tortuqa-Neqra çimərliyində, daha 8-i isə Kaleta-Taqus körfəzindədir.
Aydın
Şərhlər