Rusiya 2025-ci ildə İl-76MD-90A hərbi-nəqliyyat təyyarələrinin istehsalını rekord həddə çatdırıb, lakin hətta bu templər Rusiya Müdafiə Nazirliyinin dörd yeni hərbi-nəqliyyat aviasiyası (HNA) alayı yaratmaq planlarını reallaşdırmağa imkan vermir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Defense Express” yazır.

2025-ci ilin yekunlarına görə, Rusiya hərbi-sənaye kompleksi yeddi ədəd İl-76MD-90A təyyarəsi istehsal edərək təhvil verib. Müqayisə üçün: 2023 və 2024-cü illərdə Rusiya hər il altı belə maşın, 2022-ci ildə beş, 2021-ci ildə isə cəmi iki maşın alıb.

Əgər bu məlumatlar həqiqətə uyğundursa, Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı müharibə dövründə Rusiya ümumilikdə 24 yeni İl-76MD-90A əldə edib. Formal olaraq bu, proqram üçün rekord templərdir, lakin HNA-nın genişləndirilməsi üzrə strateji planların yerinə yetirilməsi üçün kifayət deyil.

Dörd yeni hərbi-nəqliyyat aviasiyası alayı yaratmaq ideyası hələ 2021-ci ilin əvvəlində ortaya çıxmışdı. Hər alayın üç eskadrilyadan, ümumilikdə 27 təyyarədən, cəmi isə 108 maşından ibarət olacağı ehtimal edilirdi. Əsas qüvvəni İl-76 və An-26 təyyarələri, həmçinin mövcud Mi-26 ağır helikopterləri təşkil etməli idi.

Lakin planın reallaşdırılması ən başından Rusiya aviasiya sənayesinin imkanlarına dirənmişdi. 2012-ci il müqaviləsi 2018-ci ilə qədər 39 ədəd İl-76MD-90A tədarükünü nəzərdə tutsa da, faktiki olaraq cəmi dörd ədəd təhvil verilmişdi. Sonrakı qrafik düzəlişləri də nəticə vermədi: 2021-ci ilə qədər planlaşdırılan 13 təyyarə əvəzinə Rusiya cəmi beş, 2024-cü ildə isə səkkiz əvəzinə altı təyyarə aldı.

Göstəricidir ki, 2025-ci ildə İl-76MD-90A-nın ilk tədarükü barədə Rusiyada yalnız sentyabrda bəyanat verildi, bu da hətta minimum planların yerinə yetirilməsi ilə bağlı şübhələr yaradırdı.

Hazırda Rusiya hərbi-nəqliyyat aviasiyası İl-76MD ilə təchiz olunmuş üç alaya, həmçinin An-124 və İl-76MD/MD-90A təyyarələri olan iki qarışıq alaya malikdir. Müxtəlif modifikasiyalı İl-76 təyyarələrinin ümumi sayı təxminən 110 ədəd qiymətləndirilir.

Gurultulu bəyanatlara baxmayaraq, faktiki olaraq Rusiya yalnız bir yeni – 18-ci aviadiviziyanın tərkibində 600-cü HNA alayının formalaşdırılmasına başlayıb. Bu prosesin başa çatması barədə məlumat yoxdur. Bundan əlavə, 2017-ci ildə formalaşdırılmış və yeni İl-76MD-90A təyyarələri alan 235-ci aviaalayını da qeyd etmək lazımdır.

Yeni alayların yaradılması üçün təkcə təyyarələr deyil, həm də hazırlanmış şəxsi heyət lazımdır. Rusiya yalnız 2024-cü ildə Ulyanovsk Hərbi-Nəqliyyat Aviasiyası Məktəbinin fəaliyyətinin bərpa olunduğunu elan etdi. Bu, kadr məsələsinin kritik olaraq qaldığını göstərir.

Beləliklə, İl-76 donanmasının genişləndirilməsi eyni vaxtda iki amilə dirənir: təyyarə istehsalında xroniki geri qalma və uçuş-texniki heyətin hazırlanma templərinin zəifliyi.

Müqayisə üçün: 1990-cı ildə SSRİ-nin hərbi-nəqliyyat aviasiyası təxminən 385 ədəd İl-76 təyyarəsinə malik idi. Müasir Rusiya bu miqyaslara yaxın belə düşə bilmir.

Açıq Rusiya məlumatlarına görə, 2022-ci ilin əvvəlindən 2023-cü ilin sentyabrına qədər Rusiya HNA-sı təxminən 8 min uçuş yerinə yetirib, 132 min ton yük daşıyıb və Ukraynaya qarşı müharibənin təminatı üçün 376 mindən çox hərbi qulluqçu çatdırıb. Lakin yeni İl-76-ların Rusiya üçün hətta rekord sayılan istehsal templəri belə bu mənzərəni əhəmiyyətli dərəcədə dəyişməyə qadir deyil.

Xəbər verdiyimiz kimi, daha əvvəl şəbəkədə Rusiya Qara Dəniz Donanması aviasiyasının Be-12 amfibiya təyyarəsindən Ukraynanın pilotsuz katerinə idarə olunmayan bombalarla zərbə endirməsini əks etdirən video yayılıb. Görünür, ruslar Ukrayna katerinin məhv edilməsi ilə "öyünmək" qərarına gəliblər, lakin əslində öz aviasiyalarının total geriliyini növbəti dəfə nümayiş etdiriblər.

Alpər