Səhər yeməyini buraxmaq, xüsusilə səhərlər iştaha olmadıqda, zərərsiz vərdiş kimi görünə bilər. Lakin bu vərdiş günün qalan hissəsində orqanizmin qidaya reaksiyasına təsir göstərə bilər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə “Verywell Health” yazır.

Səhər yeməyi yeyilmədikdə orqanizm sadəcə həmin kaloriləri “qənaət etmir”. Daha sonra qəbul edilən karbohidratlara qarşı həssaslıq arta bilər və nəticədə nahar və ya şam yeməyindən sonra qanda şəkərin səviyyəsi daha çox yüksələ bilər.

Bu, qismən “ikinci qida qəbulu effekti” adlanan mexanizmlə əlaqəlidir. Günün əvvəlində qida qəbulu orqanizmə növbəti yemək zamanı qlükozanı daha yaxşı mənimsəməyə kömək edir. Səhər yeməyi buraxıldıqda bu üstünlük itir və növbəti yeməkdən sonra qanda şəkərin səviyyəsində artım daha güclü ola bilər.

2025-ci ildə aparılan araşdırmanın nəticələrinə görə, səhər yeməyini buraxan insanlarda növbəti qida qəbulundan sonra qanda şəkərin səviyyəsi daha çox yüksələ bilər. Həmçinin sərbəst yağ turşularının səviyyəsi arta bilər ki, bu da qlükozanın mənimsənilməsini çətinləşdirə bilər. Qlükoza səviyyəsində daha kəskin dalğalanmalar yorğunluğu və qidaya olan istəyi artıra bilər.

Qaraciyər daha çox qlükoza ifraz edir

Səhərlər orqanizm enerji səviyyəsini qorumaq üçün qaraciyərdəki qlükoza ehtiyatlarını təbii şəkildə qana buraxır. Amerika Diabet Assosiasiyasının məlumatına görə, səhər yeməyi buraxıldıqda bu proses daha uzun müddət davam edə bilər. Qida qəbul edilmədikdə insulin səviyyəsi aşağı qalır və buna görə də qlükozanın qana buraxılması davam edə bilər.

Nəticədə heç bir qida qəbul edilməsə belə, acqarına və ya səhərin ortasında qanda şəkərin səviyyəsi daha yüksək ola bilər. Bu təsir insulin müqaviməti olan insanlarda daha nəzərəçarpan ola bilər. İnsulin müqaviməti zamanı hüceyrələr insulinə daha zəif reaksiya verir.

Səhər yeməyini buraxmaq enerji azalmasına səbəb ola bilər

Bəzi insanlar səhər yeməyini buraxdıqdan sonra əvvəlcə özlərini daha diqqətli və enerjili hiss edə bilərlər. Lakin səhər irəlilədikcə qanda şəkərin səviyyəsi azala və ya dalğalana bilər ki, bu da enerji azalmasına səbəb olur. Bu hal çox vaxt hormonal dəyişikliklər və qida qəbulunun gecikməsi ilə əlaqələndirilir.

Səhərlər kortizolun səviyyəsi daha yüksək olur və bu hormon qanda şəkərin səviyyəsini müvəqqəti olaraq artıra bilər. Kortizolun səviyyəsi azaldıqda enerji də azala bilər. Qida qəbulunun buraxılması günün sonrakı saatlarında həddindən artıq yemək ehtimalını da artıra bilər.

İnsulinə həssaslığın dəyişməsi

Günün əvvəlində qida qəbulu daha yaxşı insulin həssaslığı ilə əlaqələndirilir. İlk qida qəbulunu gecikdirdikdə orqanizmin daha sonra karbohidratlarla mübarizə aparmaq qabiliyyəti zəifləyə bilər.

Araşdırmalar göstərir ki, gündəlik kalorilərin böyük hissəsinin axşam gec saatlarda deyil, günün birinci yarısında qəbul edilməsi qanda şəkərin daha yaxşı idarə olunması və onun yüksək səviyyədə qalma müddətinin qısalması ilə əlaqəlidir.

İnsulin sirkad ritmlər, yəni orqanizmin daxili bioloji saatı səbəbindən, adətən günün əvvəlində daha effektiv fəaliyyət göstərir. Səhər yeməyini buraxmaq bu təbii üstünlüyü zəiflədə bilər.

Səhər yeməyini buraxmaq aclığı artıra bilər

Səhər yeməyini buraxmaq həmişə aclıq hissini azaltmır. Əksinə, iştahanı stimullaşdıran hormonların səviyyəsini artıra və günün sonrakı saatlarında balanslı qida seçimini çətinləşdirə bilər.

Beləliklə, insanın günün birinci yarısında az yeməsi, daha sonra isə həddindən artıq qida qəbul etməsi ilə nəticələnən dövr yarana bilər. Qida qəbulu buraxıldıqda aclıq hormonu olan qrelinin səviyyəsi arta, həmçinin sürətli enerji verən, məsələn, rafinə edilmiş karbohidratlara meyl güclənə bilər. Günün sonrakı saatlarında böyük porsiyalar qanda şəkərin daha kəskin yüksəlməsinə səbəb ola bilər.

Hamı eyni cür reaksiya vermir

İnsanların səhər yeməyini buraxmağa reaksiyası eyni olmur. Bəzi insanlar ilk qida qəbulunu daha gec etmələrinə baxmayaraq özlərini normal hiss edə bilərlər. Xüsusilə gün ərzində qidalanma balanslı olduqda bu, problem yaratmaya bilər.

Bununla belə, qanda şəkərin səviyyəsində pozuntular diabet və ya prediabet, insulin müqaviməti, metabolik sindromu olan, yaxud əvvəllər qanda şəkərin kəskin dəyişməsi müşahidə edilən insanlarda daha çox yarana bilər. Qida qəbulunu buraxdıqdan sonra həddindən artıq yeməyə meyilli şəxslərdə də risk daha yüksək ola bilər.

Əsas məsələ nə yediyinizdir

Səhər yeməyi yeyirsinizsə, ilk qida qəbulunun tərkibi də vacibdir. Balanslaşdırılmış səhər yeməyi qanda şəkərin səviyyəsini sabitləşdirməyə kömək edə bilər.

Səhər yeməyinə yumurta, yunan yoqurtu, kəsmik, hinduşka kolbasası və ya zülalla zəngin smuzi kimi yağsız zülal mənbələri əlavə etmək tövsiyə olunur. Həmçinin tam taxıllı məhsullardan, meyvə və tərəvəzlərdən alınan lif, eləcə də karbohidratların faydalı yağlar və ya zülalla birlikdə qəbul edilməsi əhəmiyyətlidir.

Aydın